tag:blogger.com,1999:blog-4541930274406208512012-02-09T22:34:36.326-08:00ਇਸ ਬਲੌਗ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਉੱਪਰ ਲਿਖੇ ਹੋਏ ਲੇਖ ਪੜ੍ਹ ਸਕੋਗੇKamal Kang Kanghttps://profiles.google.com/109817178092472580542noreply@blogger.comBlogger131100tag:blogger.com,1999:blog-454193027440620851.post-81076385980432580722011-10-21T12:07:00.000-07:002011-10-21T12:09:24.622-07:00<br /><br />ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਦੀ ਰਾਤ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਟੈਕਸੀ ਵਾਲ਼ੇ ਖੁਸ਼ ਨਾ ਹੋਣ, ਕਦੇ ਹੋ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਪਰ ਓਸ ਦਿਨ<br />ਏਸ ਦੇ ਉਲਟ ਹੋ ਗਿਆ ਜਾਪਦਾ ਸੀ। ਓਦਣ ਵੀ ਅੱਗੇ ਵਾਂਗ ਮੇਰਾ ਦਿਲ ‘ਡਾਲਰਾਂ’ ਨਾਲ਼ ਹੱਥੋ ਪਾਈ ਹੋਣ<br />ਲਈ ਕਾਹਲ਼ਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ ਪਰ ਡਾਲਰ ਮੇਰੇ ਕੋਲ਼ੋਂ ਏਦਾਂ ਦੂਰ ਨੱਸਦੇ ਸਨ ਜਿੱਦਾਂ ਅਮਲੀ ਬੰਦਾ ਪਾਣੀ ਦੇ<br />ਕੋਲ਼ੋਂ। ਕੰਮ ਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕੀ ਗੋਲ਼ੀ ਵੱਜੀ ਸੀ ਕਿ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਦੀ ਰਾਤ ਗੋਰਿਆਂ ਦੀ ‘ਫਰਾਈਡੇ ਨਾਈਟ’<br />ਨਹੀਂ ਸੀ ਲੱਗ ਰਹੀ। ਬੈਠ ਬੈਠ ਕੇ, ਉਡੀਕ ਕਰ ਕਰ ਕੇ ‘ਟਰਿੱਪ’/ਗੇੜਾ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਹੌਲ਼ੀ ਹੌਲ਼ੀ ਕਰ<br />ਕੇ ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਵੀ ਲੰਘ ਚੁੱਕੀ ਸੀ, ਯਾਰ ਦੋਸਤ ਸੈਲਰ ਫੋਨ ਤੇ ਗੱਲਾਂ ਕਰ ਕੇ ਹੌਂਸਲਾ ਬਨ੍ਹਾਈ ਜਾਂਦੇ ਸੀ<br />ਕਿ “ਕੰਮ ਬੱਸ ਚੱਲ ਪੈਣਾ ਹੈ ਵੇਖੀ ਚੱਲੀਂ, ਕੁਝ ਨਾ ਕੁਝ ਤਾਂ ਅੱਗੇ ਵਾਂਗ ਘਰ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਹੀ ਜਾਵਾਂਗੇ। ਬੱਸ<br />ਲੱਗਾ ਰਹਿ ਮਨ ਤਕੜਾ ਕਰ ਕੇ, ਕੁੰਡੀ ਸੁੱਟੀ ਰੱਖ, ਕੋਈ ਨਾ ਕੋਈ ‘ਮੱਛੀ’ ਫਸੀ ਲੈ! ਜੇ ਵੱਡੀ ‘ਮੱਛੀ’<br />ਫਸ ਗਈ ਤਾਂ ਸਮਝੋ ਹੋ ਗਏ ਵਾਰੇ-ਨਿਆਰੇ... ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਛੋਟੀਆਂ ਤਾਂ ਕਿਤੇ ਗਈਆਂ ਹੀ ਨਹੀਂ!” ਪੱਕਾ ਤਾਂ<br />ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਤਸੱਲੀਆਂ ਦੇ ਰਹੇ ਸਨ ਜਾਂ ਵਾਕਿਆ ਹੀ ਮੈਨੂੰ? ਟੈਕਸੀ ਦਾ ਕੰਮ<br />ਜਦੋਂ ਘੱਟ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਦਾ ਹੀ ਘੱਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਬੇਸ਼ਰਤੇ ਇੱਕਾ ਦੁੱਕਾ ਬੰਦੇ ਦਾ ਕਿਤੇ ‘ਸੂਤ’ ਆ ਜਾਵੇ!<br />ਹੋਰ ਰਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਇਕ ‘ਪੱਤਾ’ ਹੀ ਬਣ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਮਨ ਨੂੰ ਤਸੱਲੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਓਦਾਂ ਤਾਂ ਇਹ<br />ਹਰ ਮਨ ਦੀ ਆਪਣੀ ਆਪਣੀ ਪਹੁੰਚ ਹੈ ਕਿ ਕਿੱਥੇ ਕੁ ਜਾ ਕੇ ‘ਡੱਕਾ’ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਤਾਂ ਰੁਕਦੇ ਹੀ<br />ਨਹੀਂ, ਹੱਦ ਹੀ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਖੈਰ ਮੇਰਾ ਮਨ ਆਪਣੀ ਹੱਦ ਪਹਿਚਾਨਣ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵਾਰ ਮੇਰਾ ਸਾਥ ਦੇ ਹੀ<br />ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਦੀ ਰਾਤ ਮੈਂ ਸੋਚਦਾ ਸੀ ਕਿ ਜੇ ਅੱਜ ਹੀ ਕੰਮ ਏਦਾਂ ਮੰਦਾ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤਾਂ<br />ਅਗਲਾ ਸਾਰਾ ਹਫਤਾ ਲੱਗਦਾ ਏਂਵੇ ਹੀ ‘ਰੋਣਾ-ਧੋਣਾ’ ਪਵੇਗਾ। ਇਸ ਲਈ ਮਨ ਹੀ ਮਨ ਸਰੀਰ ਨਾਲ<br />ਸੁਲਾਹ ਕੀਤੀ ਕਿ ‘ਕੌਫੀ’ ਵਗੈਰਾ ਪੀ ਕੇ ਅੱਜ ਦੀ ਰਾਤ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ‘ਗੱਡ’ ਕੇ ਲਾਈ ਜਾਵੇ। ਨਾਲ਼ੇ<br />ਵੀਕਇੰਡ ਤੇ ਹੀ ਕਾਫ਼ੀ ਆਸਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਸੋਹਣੇ ਪੈਸੇ ਬਣ ਜਾਣਗੇ। ‘ਬਿੱਲ’ ਵਗੈਰਾ ਤਾਂ ਆਏ ਹੀ<br />ਰਹਿੰਦੇ ਆ, ਆਈ ਚਲਾਈ ਨਾਲ਼ ਦੀ ਨਾਲ਼ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਘਰ ਦੀ ਕਿਸ਼ਤ, ਬਿਜਲੀ ਦਾ ਬਿੱਲ, ਗੈਸ ਦਾ<br />ਬਿੱਲ, ਫੋਨਾਂ ਦੇ ਬਿੱਲ, ਗਰੌਸਰੀ ਦਾ ਖਰਚ, ਆਹ ਖਰਚ, ਓਹ ਖਰਚ.........ਸੁਫਨਿਆਂ ‘ਚ ਵੀ ਇਹ<br />ਜੀਂਦੀ ਜਾਨ ਦੇ ਟੰਟੇ ਨਾਲ਼ੋ ਨਾਲ਼ ਬੰਦ ਅੱਖਾਂ ਅੱਗੇ ਰੀਲ ਵਾਂਗ ਚਰਖੜੀ ਚੜ੍ਹੇ ਹੀ ਰਹਿੰਦੇ ਆ। ਇਹ ਬਿੱਲਾਂ<br />ਦਾ ਅਜਿਹਾ ਅਜੀਬ ਜਿਹਾ ਸਿਲਸਿਲਾ ਜੋ ਕਿ ਬਾਹਰਲੇ ਮੁਲਕਾਂ ‘ਚ ਜੀਂਦੇ ਜੀਅ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਮੁੱਕਦਾ। ਕਈ<br />ਤਾਂ ਜਰੂਰੀ ਖਰਚੇ ਹਨ ਹੀ ਪਰ ਕਈ ਅਸੀਂ ਵੇਖੋ ਵੇਖੀ ਵੀ ਜਿ਼ੰਦਗੀ ਨਾਲ਼ ਨੂੜੇ ਹੋਏ ਨੇ।<br />ਮੌਸਮ ਸੁਹਾਵਣਾ ਸੀ, ਬਹਾਰ ਦੇ ਦਿਨ ਸਨ, ਫੁੱਲਾਂ ‘ਤੇ ਜੋਬਨ ਸੀ। ਦਿਨੇ ਕੋਸੀ ਕੋਸੀ ਧੁੱਪ ਅਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ<br />ਸੀਤ ਠੰਡੀ ਹਵਾ। ਕੈਨੇਡਾ ਦੀ ਧਰਤੀ ਉਪਰ ਪੱਛਮ ਵਿੱਚ ਵਸਦੇ ਬੇਹੱਦ ਸੋਹਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵੈਨਕੂਵਰ ਦੇ<br />ਉੱਤਰ ਵਿੱਚ ਉੱਚੇ ਪਹਾੜਾਂ ਤੇ ਤਕਰੀਬਨ ਸਾਰਾ ਸਾਲ ਵਸਦੀ ਬਰਫ਼ ਨਾਲ਼ ਜਦੋਂ ਪੈਸੀਫਿਕ ਸਮੁੰਦਰ ਵਲੋਂ<br />ਆਉਂਦੀ ਹਵਾ ਖਹਿ ਕੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਨਾੜ ਨਾੜ ਵਿੱਚ ਧਸਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਦਿਨ ਧੁੱਪ ਨਿਕਲ਼ੀ ਹੋਵੇ,<br />ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ ਕਿ ਦਿਨ ਸੱਚੀਂ ਹੀ ਚੜ੍ਹਿਆ ਹੈ ਤਾਂ ਸਾਡੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਵੀ ਫਰਕ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮੀਂਹ ਕਿਣੀ<br />ਵਾਲ਼ਾ, ਸਿੱਲ੍ਹਾ ਸਿੱਲ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਦਿਨ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਟੈਕਸੀਆਂ ਖੜ੍ਹਦੀਆਂ ਨਹੀਂ। ਟੈਕਸੀ ਦਾ ਕੰਮ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ<br />ਹਾਲਾਤਾਂ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰ ਗੋਰਿਆਂ ਦੇ ਕਈ ਤਿਓਹਾਰਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਟੈਕਸ ਅਦਾਇਗੀ,<br />‘ਲੌਂਗ ਵੀਕਇੰਡ’ ਆਦਿ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਕੰਮ ਚੋਖਾ ਘੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬੱਸ ਇਹਨਾਂ ਹਫਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕਈ<br />ਵਾਰ ਟੈਕਸੀ ਦੇ ਖਰਚੇ ਹੀ ਮਸਾਂ ਪੂਰੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਘਰ ਨੂੰ ਖਾਲੀ ਜੇਬ ਕੱਛਾਂ ਵਜਾਉਂਦੇ ਹੀ ਜਾਣਾ ਪੈਂਦਾ। ਜੇ<br />ਦਿਨ ਦੀ ਸਿ਼ਫਟ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਕਈ ਵਾਰ ਮਨ ਨੂੰ ਤਸੱਲੀ ਦੇਣ ਲਈ ‘ਪਕੌੜਾ-ਡੇਅ’ ਵੀ ਮਨਾਉਣਾ ਪੈ ਜਾਂਦਾ,<br />ਓਹ ਏਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿ ਫੇਰ ਸੋਚੀਦਾ ਕਿ ਚਲੋ ਕੰਮ ਤਾਂ ਹੈ ਨਹੀਂ, ਘਰ ਦਿਆਂ ਨੂੰ ਫੋਨ ਕਰ ਕੇ ਪਕੌੜੇ ਬਣਾਉਣ<br />ਦਾ ‘ਆਰਡਰ’ ਕਰੋ ਅਤੇ ਘਰ ਨੂੰ ਚਾਲੇ ਪਾਓ। ਪਰ ਬਿਜ਼ੀ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵਾਰ ਕੰਮ ਬਿਜ਼ੀ ਵੀ ਏਨਾ ਹੋ<br />ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜ ਮਿੰਟ ਲਈ ‘ਟਾਇਰ ਠੰਡੇ’ ਕਰਨ ਦਾ ਸਮਾਂ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ। ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਆਖਰੀ<br />ਹਫਤੇ ਵਿੱਚ ਵੈਲਫੇਅਰ ਲੈਣ ਵਾਲ਼ੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰ ਵਲੋਂ ਚਿੱਕ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਓਹ ਹਫਤਾ<br />ਬਹੁਤੀ ਵਾਰ ਕਾਫ਼ੀ ਕੰਮ ਕੱਢ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਵੈਲਫੇਅਰ ਲੈਣ ਵਾਲਿ਼ਆਂ ਦੇ ਜਦ ਤੱਕ ਓਹ ਸਰਕਾਰ<br />ਦੇ ਦਿੱਤੇ ਹੋਏ ਪੈਸੇ ਨਹੀਂ ਮੁੱਕਦੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਮਨ/ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਰਾਹਤ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ।<br />ਏਸ ਵਾਰ ਐਸਾ ਮੁਨਾਫ਼ੇ ਵਾਲ਼ਾ ਕੋਈ ਵੀ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜਾਪਦਾ, ਸ਼ਾਇਦ ਤਾਂ ਹੀ ਕੰਮ ਕਾਫ਼ੀ ‘ਸਲੋਅ’<br />ਸੀ। ਜਦੋਂ ਕੰਮ ਘੱਟ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਕਈ ਵਾਰ ਦਿਲ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ, ਪਰ ਫੇਰ ਸੋਚੀਦਾ<br />ਕਿ ਬੂੰਦ ਬੂੰਦ ਕਰ ਕੇ ਸਮੁੰਦਰ ਭਰਦਾ, ਹੁਣ ਘਰੋਂ ਵੀ ਆਏ ਹਾਂ, ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਟੈਕਸੀ ਦੇ ਖਰਚੇ ਬਣਾਉਣ<br />ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪਣੇ ਲਈ ਪੰਜਾਹ ਸੱਠ ਤਾਂ ਬਣਨਗੇ ਹੀ! ਇਸ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਦੀ ਰਾਤ ਤਾਂ ਫੇਰ ਵੀ ਖਰਚੇ<br />ਵਗੈਰਾ ਤਾਂ ਬਣ ਹੀ ਚੁੱਕੇ ਸਨ ਬੱਸ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤਾਂ ਜਿਹੜੇ ਡਾਲਰ ਬਣਨੇ ਸੀ ਆਪਣੀ ਜੇਬ ‘ਚ ਹੀ<br />ਆਉਣੇ ਸੀ।<br />ਅਜਿਹੀਆਂ ਸੋਚਾਂ ‘ਚ ਹੀ ਸਮਾਂ ਲੰਘ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਕੰਪਿਊਟਰ ਤੇ ‘ਟਰੂੰ ਟਰੂੰ’ ਹੋਈ, ‘ਕਾਲ’ ‘ਅਸਿੱਪਟ’<br />ਕਰ ਕੇ ਮੈਂ ਗਾਹਕ ਦੇ ਟਿਕਾਣੇ ਵੱਲ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ‘ਹਾਈਬਰੈਡ’* ਟੈਕਸੀ ਦਾ ਮੂੰਹ ਸਿੱਧਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।<br />ਅਧਖੜ ਅਤੇ ਸਿਆਣੀ ਉਮਰ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਬਣੇ ਹੋਏ ‘ਬਰਨਬੀ’ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ‘ਬਾਰ’/ਸ਼ਰਾਬਖ਼ਾਨੇ ‘ਚੋਂ<br />‘ਕਾਲ’ ਆਈ ਸੀ। ਮੇਰੀ ਟੈਕਸੀ ਦਾ ਇਲਾਕਾ ‘ਬਰਨਬੀ’ ਸ਼ਹਿਰ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਮੈਂ ਸਵਾਰੀ ਦਾ<br />ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗਾ ਤਾਂ ਬਾਰ ਦੇ ਦਰਵਾਜੇ ਵਲੋਂ ਇਕ ਸੱਠ ਪੈਂਹਠ ਸਾਲ ਦਾ ਬਜ਼ੁਰਗ ਟੈਕਸੀ ਵੱਲ ਨੂੰ<br />ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਲੁਟਕਦਾ ਜਿਹਾ, ਡੁਲਕਦਾ ਜਿਹਾ ਆਉਂਦਾ ਦਿਸਿਆ। ਸੋਹਣੇ ਨੈਣ ਨਕਸ਼, ਗੋਰਾ ਰੰਗ, ਕਲੀਨ<br />ਸ਼ੇਵਨ, ਦਰਮਿਆਨਾ ਜਿਹਾ ਕੱਦ, ਇਕਹਿਰਾ ਸਰੀਰ, ਚੰਗੇ ਕੱਪੜਿਆਂ ‘ਚ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਵੇਖਣ<br />ਨੂੰ ਸ਼ਰੀਫ਼ ਚਿਹਰਾ। ਉਸ ਨੂੰ ਝੂਲਦਾ ਜਿਹਾ ਆਉਂਦਾ ਵੇਖ ਮੈਂ ਸੋਚਿਆ “ਬਾਰ ‘ਚੋਂ ਕੋਈ ਸੋਫੀ ਤਾਂ ਕਦੇ<br />ਸ਼ਾਇਦ ਹੀ ਆਉਂਦਾ ਹੋਊ!”<br />ਗੱਡੀ ‘ਚ ਬੈਠਣ ਲੱਗੇ ਨੂੰ ਮੈਂ ‘ਹੈਲੋ’ ਬੁਲਾਈ। ਪਰ ਉਹ ਮੇਰੀ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ‘ਚ ਬੁਲਾਈ ਸਾਸਰੀਕਾਲ ਦਾ<br />ਜਵਾਬ ਦਿੱਤੇ ਬਗੈਰ ਹੀ ਬੈਠਦਾ ਹੋਇਆ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ “ਡਰਾਈਵਰ ਕੀ ਤੈਨੂੰ ਪਤਾ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਜੁਆਨ<br />ਕੁੜੀ ਕਿੱਥੋਂ ਲੱਭ ਸਕਦੀ ਹੈ?” ਉਸ ਦੇ ਇੰਨਾ ਕਹਿੰਦੇ ਸਾਰ ਹੀ ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹ ‘ਚੋਂ ਸ਼ਰਾਬ ਦੀ ਬੋ ਵੀ ਉਸ<br />ਦੇ ਬੋਲਾਂ ਵਾਂਗ ਮੇਰੇ ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਚੜ੍ਹਨ ਲਈ ਭੱਜੀ ਆਈ।<br />ਮੈਂ ਗੋਰੇ ਬਾਬੇ ਦੇ ਪਾਸੇ ਵੱਲ ਦੀ ਬਾਰੀ ਦਾ ਸ਼ੀਸ਼ਾ ਥੱਲੇ ਨੂੰ ਕਰਦਿਆਂ ਜ਼ਰਾ ਕੁ ਸੋਚ ਕਿ ਕਿਹਾ “ਸੌਰੀ ਸਰ,<br />ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਤਾ।”<br />ਉਹ ਪਿਛਲੀ ਸੀਟ ਤੇ ਬੈਠਾ ਨੋਟਾਂ ਦਾ ਖੜਕਾ ਕਰਨ ਲੱਗਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਮੈਨੂੰ ਸੌ ਦਾ ‘ਪੱਤਾ’ ਫੜਾਉਂਦਾ<br />ਹੋਇਆ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ ਕਿ “ਸਾਰੇ ਹੀ ਟੈਕਸੀਆਂ ਵਾਲੇ ਜਾਣਦੇ ਨੇ, ਤੈਨੂੰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਪਤਾ?..........ਠੀਕ<br />ਹੈ ਏਦਾਂ ਕਰ ਗੱਡੀ ਨੂੰ ‘ਕਿੰਗਸ-ਵੇਅ’ ਤੇ ਪਾ ਅਤੇ ਵੈਨਕੂਵਰ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਨੂੰ ਹੌਲ਼ੀ ਹੌਲ਼ੀ ਚੱਲ” ਇੰਨਾ<br />ਕਹਿ ਕੇ ਓਹ ਬਾਰੀ ਥਾਣੀਂ ਬਾਹਰ ਵੱਲ ਵੇਖਣ ਲੱਗਾ।<br />ਮੈਂ ਉਸ ਦੇ ਕਹਿਣ ਮੁਤਾਬਕ ਟੈਕਸੀ ‘ਕਿੰਗਸ-ਵੇਅ’ ਵੱਲ ਨੂੰ ਪਾ ਲਈ ਅਤੇ ਗੋਰੇ ਬਾਬੇ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਉੱਥੋਂ<br />ਤੁਰ ਪਿਆ।<br />‘ਜੋਇਸ’ ਸਟ੍ਰੀਟ ਦੇ ਕੋਲ਼ ਕਈ ਵਾਰ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ‘ਕੰਮ’ ਕਰਦੇ ਵੇਖਿਆ ਸੀ। ਇੱਥੇ ਵੈਨਕੂਵਰ<br />ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ‘ਲਾਲ ਬੱਤੀ’ ਵਾਲਾ ਏਰੀਆ ਵੀ ਹੈ। ਪਰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਹਿਸਾਬ ਕਿਤਾਬ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ<br />ਸਾਫ ਸਪੱਸ਼ਟ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਨਹੀਂ ਦੱਸ ਸਕਦੇ ਕਿ ਇੱਦਾਂ ਦੇ ਗੈਰ-ਕਾਨੂੰਨੀ ਕੰਮ ਕਿੱਥੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ,<br />ਕਿੱਥੇ ਨਸ਼ੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ ਆਦਿ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਟੈਕਸੀ ਵਾਲਿਆਂ ਤੋਂ ਕਿਹੜੀ ਗੱਲ ਲੁਕੀ ਹੋਈ ਹੈ? ਹੋਰ ਹਰ<br />ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸ ਅਸੱਭਿਅਕ ਕੰਮ ਨੂੰ ਇਹ ਕੁੜੀਆਂ ਰੋਜ਼ੀ ਰੋਟੀ ਦੀ ਖਾਤਰ ‘ਕੰਮ’ ਹੀ<br />ਦੱਸਦੀਆਂ ਹਨ। ਕਈ ਵਾਰ ਇਹਨਾਂ ਨਾਲ਼ ਵਾਹ-ਵਾਸਤਾ ਪੈਣ ਕਰ ਕੇ ਗੱਲਬਾਤ ਵੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ<br />ਜਿਸਮ ਵੇਚਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕਿਉਂ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ? ਇਸ ਬਾਰੇ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਆਪਣੀ ਆਪਣੀ ਵੱਖੋ-ਵੱਖ ਰਾਏ<br />ਹੈ। ਕਈ ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਸੌਖਾ ਪੈਸਾ ਬਣਾਉਣ ਲਈ, ਕਈ ਨਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਪੈਣ ਕਾਰਨ, ਕਈ ਜਬਰੀ ਇਸ ਪਾਸੇ<br />ਵੱਲ ਧੱਕ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਆਦਿ ਦੇ ਕਾਰਨ ਦੱਸਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਰ ਜ਼ਮੀਰ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਇਹ ਕੰਮ ਕਰਨ<br />ਵਾਲੀਆਂ ਕਈ ਵਾਰ ਭਾਵੁਕ ਹੋ ਕੇ ਸਭ ਕੁਝ ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੀ ਦੱਸਣ ਲੱਗਦੀਆਂ ਹਨ। ਅੰਦਰੋਂ ਟੁੱਟ<br />ਚੁੱਕੀਆਂ ਇਹ ਕੁੜੀਆਂ ਹਲਕੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਕਾਫ਼ੀ ਵੱਡੀ ਉਮਰ ਤੱਕ ਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਰੀਰਕ ਪੱਖੋਂ ਕਈ<br />ਤਕੜੀਆਂ, ਕਈ ਬਹੁਤ ਹੀ ਕਮਜ਼ੋਰ। ਕਈ ਕਾਕੇਸ਼ੀਅਨ, ਕਈ ਏਸ਼ੀਅਨ, ਕਈ ਅਫ਼ਰੀਕਣ, ਕਦੇ ਕਦੇ<br />ਕਈ ‘ਇੰਡੀਅਨ’ ਮੂਲ਼ ਦੀਆਂ ਵੀ। ਗੱਲ ਕੀ ਹਰ ਨਸਲ, ਹਰ ਰੰਗ, ਇਸ ਦਲਦਲ ਵਿੱਚ ਧਸਿਆ ਹੋਇਆ<br />ਹੈ।<br />‘ਬਾਊਂਡਰੀ ਰੋਡ’ ਲੰਘ ਕੇ ਅਗਲੀ ਸਟ੍ਰੀਟ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ‘ਸਾਈਡ ਵਾਕ’ ਤੇ ਪਰ੍ਹਾਂ ਲਿਸ਼ਕਦੀ<br />ਹੋਈ ਸੱਜ ਸੰਵਰ ਕੇ ਖੜ੍ਹੀ ਕੁੜੀ ਕੋਲ਼ ਜਾ ਕੇ ਟੈਕਸੀ ਰੋਕਣ ਨੂੰ ਬਜ਼ੁਰਗ ਨੇ ਦੂਰੋਂ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਦਿਆਂ<br />ਹੁਕਮ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਉਸ ਦੇ ਕੋਲ਼ ਜਾ ਕੇ ਟੈਕਸੀ ਰੋਕੀ ਤਾਂ ਗੋਰੇ ਬਾਬੇ ਨੇ ਸ਼ੀਸ਼ਾ ਹੇਠਾਂ ਕਰਦਿਆਂ<br />ਕਾਰ ‘ਚ ਬੈਠਿਆਂ ਹੀ ਉਸ ਨਾਲ਼ ਗੱਲ ਤੋਰੀ।<br />“ਕੀ ਤੂੰ ਇਕ ਰਾਤ ਲਈ ਮੇਰੇ ਨਾਲ਼ ਜਾਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਏਂ?”<br />“ਤੂੰ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ?” ਉਸ ਨੇ ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ ਆਪਣੀ ਸੇਵਾ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ।<br />“ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਹੀ” ਬਾਬੇ ਨੇ ਵਰਾਛਾਂ ‘ਚੋਂ ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਅਣਦਿਸਦੀਆਂ ਲ਼ਾਲ਼ਾਂ ਸੁੱਟੀਆਂ।<br />“ਤਿੰਨ ਸੌ ਡਾਲਰ” ਉਹ ਚੰਚਲ ਜਿਹੀ ਅਦਾ ਨਾਲ਼ ਨਖ਼ਰਾ ਕਰਦੀ ਹੋਈ ਬੋਲੀ।<br />ਵੇਖਣ ਨੂੰ ਗੋਰੀ ਨਿਛੋਹ, ‘ਸਨੋਅ’ ਵਰਗੀ ਚਿੱਟੀ, ਉਮਰ ਸ਼ਾਇਦ ਤੀਹ ਬੱਤੀ ਦੇ ਕਰੀਬ, ਪਰ ਮੁੱਖ ਤੋਂ<br />ਚਮਕ ਗਾਇਬ। ਸ਼ਾਇਦ ਬਾਬੇ ਨੂੰ ਵੀ ਏਸ ਕਰ ਕੇ ਹੀ ਚੰਗੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਲੱਗੀ ਜਾਂ ਫੇਰ ਮੱਚ ਮਰੇ ਦਾਣਿਆਂ<br />ਦਾ ਭਾਅ ਹੀ ਕੁਝ ਜਿ਼ਆਦਾ ਸੀ।<br />“ਡਰਾਈਵਰ, ਟੈਕਸੀ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਲੈ ਚੱਲ, ਹੋਰ ਕੁੜੀ ਵੇਖਦੇ ਆਂ”! ਕਹਿ ਕੇ ਬਾਬਾ ਬਾਹਰ ਝਾਕਣ ਲੱਗ<br />ਪਿਆ।<br />ਮੈਂ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਕਿ ‘ਵੇਖਣੀ ਤਾਂ ਤੂੰ ਆਂ, ਮੈਂ ਕਾਹਨੂੰ ਵੇਖਣੀ ਆਂ?’<br />ਗੋਰੇ ਬਾਬੇ ਦਾ ਤਿਊੜੀਆਂ ਭਰਿਆ ਮੱਥਾ ਵੇਖ ਕੇ ਏਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੱਗਾ ਜਿਵੇਂ ਰੋਟੀ ਖਾਂਦਿਆਂ ਦਾਲ਼ ‘ਚ ਕੋਕੜੂ<br />ਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।<br />ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਦੀ ਰਾਤ ਆਪਣੀ ਜਵਾਨੀ ਤੇ ਸੀ। ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਚਾਨਣ ਹੀ ਚਾਨਣ ਸੀ। ਪਰ ਜਾਪਦਾ ਸੀ ਕਿ<br />ਇਸ ਰੌਸ਼ਨੀ ਦੀ ਹੱਦ ਸਿਰਫ਼ ਬਾਹਰ ਤੱਕ ਹੀ ਮਹਿਦੂਦ ਸੀ। ਕਈ ਵਾਰ ਰਾਤਾਂ ਨੂੰ ਕਈ ਤੇਜ਼ ਗੱਡੀਆਂ<br />ਚਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਵੀ ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਤੋਂ ਅੱਖ ਬਚਾ ਕੇ ਆਪਣਾ ਸ਼ੌਕ ਪੂਰਾ ਕਰਨੋਂ ਨਹੀਂ ਟਲ਼ਦੇ। ਕੋਲ਼ੋਂ ਦੀ<br />ਪੰਜਾਹ ਕਿੱਲੋਮੀਟਰ ਵਾਲ਼ੇ ਜ਼ੋਨ ਵਿੱਚ ਅੱਸੀ ਨੱਬੇ ਤੇ ਕਾਰਾਂ ਲੰਘ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਮੈਨੂੰ ਟੈਕਸੀ ਹੌਲ਼ੀ ਹੌਲ਼ੀ<br />ਚਲਾਉਣੀ ਪੈ ਰਹੀ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਸੜਕ ਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪਾਸੇ ਹੀ ਨਿਗਾਹ ਲਗਾਉਣੀ ਪੈ ਰਹੀ ਸੀ, ਬਾਬੇ ਦਾ<br />ਹੁਕਮ ਸੀ ਕਿ ਜਦੋਂ ਹੀ ਕੋਈ ਕੁੜੀ ਆਲ਼ੇ ਦੁਆਲ਼ੇ ਦਿਸੀ, ਬੱਸ ਫਟਾਫਟ ‘ਐਮਰਜੈਂਸੀ’ ਬਰੇਕਾਂ ਲਾ ਦੇਈਂ।<br />ਸੋ ਬਾਬੇ ਲਈ ‘ਯੰਗ ਗਰਲ’ ਲੱਭਣ ਵਾਸਤੇ ਹੌਲ਼ੀ ਹੌਲ਼ੀ ਗੱਡੀ ਚਲਾਉਣੀ ਪੈ ਰਹੀ ਸੀ ਨਾ ਕਿ ਗੱਡੀ<br />ਧਿਆਨ ਨਾਲ਼ ਚਲਾਉਣ ਵਾਸਤੇ। ਗੱਡੀ ਤਾਂ ਵੈਸੇ ਵੀ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਮੈਂ ਸਦਾ ਧਿਆਨ ਨਾਲ਼ ਹੀ ਚਲਾਈ ਹੈ।<br />ਕੁਤਾਹੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਸਦਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬਚਾਉਂਦਾ ਹੀ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਏਧਰ ਬਾਬੇ ਦੀ ਗੱਲ ਬਣਦੀ ਹੋਈ<br />ਅਜੇ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਆ ਰਹੀ ਤੇ ਓਧਰ ਟੈਕਸੀ ਦਾ ‘ਮੀਟਰ’ ਵੀ ਬਾਬੇ ਦੀਆਂ ਵਾਸ਼ਨਾਵਾਂ ਵਾਂਗ ਮੈਨੂੰ<br />ਆਪੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋਇਆ ਜਾਪ ਰਿਹਾ ਸੀ।<br />ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਹੋਰ ਦੂਰ ਜਾ ਕੇ ‘ਨੰਗੀਆਂ ਲੱਤਾਂ’ ਕੋਲ਼ ਬਾਬੇ ਨੇ ਟੈਕਸੀ ਖੜ੍ਹਾਉਣ ਨੂੰ ਕਿਹਾ। ਮੈਂ ਟੈਕਸੀ<br />ਰੋਕੀ, ਬਾਬੇ ਨੇ ਆਪਣੀ ‘ਮੰਗ’ ਰੱਖੀ। ‘ਭਾਅ’ ਏਸ ਵਾਰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਬਣਿਆ। ਗੱਡੀ ਫੇਰ ਹੌਲ਼ੀ ਹੌਲ਼ੀ ਦੌੜਨ<br />ਲੱਗੀ। ਮੇਰੀ ਨੇਕ ਕਮਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ‘ਮੀਟਰ’ ਮੂੰਹ ਅੱਡੀ ਵਾਹੋ ਦਾਹੀ ਚੱਲੀ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਮੈਂ ਸੋਚ<br />ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਨੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਰੋਜ਼ੀ ਰੋਟੀ ਲਈ? ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਂ<br />ਇਸ ਮਾਸ ਦੇ ਭੁੱਖੇ ਭੇੜੀਏ ਦਾ ਸਾਥ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਪੈਸੇ ਕਮਾਉਣ ਦੀ ਖਾਤਰ? ਕੀ ਮੈਂ ਏਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ<br />ਟੈਕਸੀ ‘ਚੋਂ ਲਾਹ ਕੇ ਭੱਜ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ? ਕੀ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਦਾ ਸਾਥ ਦੇਣਾ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਸੁਣਨਾ, ਇਹ<br />ਸਭ ਕਰਨਾ ਮੇਰੀ ਮਜਬੂਰੀ ਬਣ ਚੁੱਕਾ ਹੈ? ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ‘ਚੁੱਪ ਕਰ ਜਾ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਭੁੱਖਾ<br />ਮਰਨਾ ਪਊ ਗਾ’, &nbsp;ਪਰ ਮੇਰਾ ਅੰਦਰਲਾ ਅਜੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨਾਲ ਲੜ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਕਦੀ ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ<br />ਕੁੜੀਆਂ ਵਾਰੇ ਸੋਚਣ ਲੱਗਦਾ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਾਬੇ ਨੇ ਨਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਮੀਟਰ ਤਾਂ ਅਜੇ ਚੱਲਿਆ<br />ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਹ ਵੀ ਤਾਂ ਦੋ ਬੁਰਕੀਆਂ ਦੀ ਲੋੜ ਲਈ ਹੀ ਆਪਣਾ ਜਿਸਮ ਵੇਚਦੀਆਂ ਹਨ। ਜੇ ਅੱਜ ਦੀ<br />ਰਾਤ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਆਪਣੀ ਹਵਸ ਮਿਟਾਉਣ ਲਈ ਨਾ ਲੈ ਕੇ ਗਿਆ ਤਾਂ ਕੀ ਕੱਲ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ਼ ਖਾਣ<br />ਲਈ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ? ਜਾਂ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ‘ਦੱਲੇ’ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਕੰਮ ਲਈ ਵਰਤਦੇ ਹਨ, ਕਿਸ<br />ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵਰਤਾਓ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ਼ ਕਰਨਗੇ?<br />“ਟੈਕਸੀ ਵਾਲਿ਼ਆ? ਕੀ ਸੋਚ ਰਿਹਾ ਏਂ ਤੂੰ? ਤੂੰ ਉੱਥੇ ਪਿਛਾਂਹ ਰੁਕਿਆ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ? ਗੱਡੀ ਘੁਮਾ ਅਤੇ<br />ਉੱਥੇ ਵਾਪਸ ਚੱਲ।” ਬਾਬਾ ਸੀਟ ਤੇ ਬੈਠਾ ਬੈਠਾ ਭੱਠੀ ‘ਚ ਭੁੱਜਦੇ ਹੋਏ ਦਾਣੇ ਵਾਂਗ ਭੁੜਕਿਆ।<br />“ਓਕੇ ਸਰ, ਗ਼ਲਤੀ ਹੋ ਗਈ” ਮੈਂ ਹੌਲ਼ੀ ਦੇਣੀ ਕਹਿ ਕਿ ਗੱਡੀ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਵੇਖਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਵਿੱਚੀਂ ਵੇਖਿਆ<br />ਤਾਂ ਬੱਤੀਆਂ ਦੇ ਦੂਜੇ ਪਾਰ ਇਕ ਅੱਧ ਨੰਗੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਝਲਕ ਜਿਹੀ ਪੈਂਦੀ ਦਿਸੀ ਅਤੇ ਨਾਲ਼ ਹੀ ਨਾਲ਼<br />ਦਿਲ ਹੀ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਬਾਬੇ ਤੇ ਗਾਲ਼ਾਂ ਦੀ ਝੜੀ ਲਾ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ‘ਸਾਲ਼ਾ ਬੁੱਢਾ ਆਸ਼ਕ ਪਹਿਲਾਂ ਨਹੀਂ ਸੀ ਬੋਲ<br />ਸਕਦਾ ਹੁਣ ਚੁਰਸਤੇ ਦੀਆਂ ਬੱਤੀਆਂ ਲੰਘ ਕੇ ਸੰਘ ਪਾੜਨ ਲੱਗ ਪਿਆ ਏ। ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਬੜਾ ਚੰਗਾ<br />ਲੱਗਦਾ ਸੀ ਸੁਭਾਅ ਤੋਂ ਹੁਣ ਤਾਂ ਇਉਂ ਬੋਲਿਆ ਜਿਵੇਂ ਖਾ ਲੈਣਾ ਹੋਵੇ!’ ਦਿਲ ਤਾਂ ਕੀਤਾ ਕਿ ਬਾਬੇ ਨੂੰ ਇੱਥੇ<br />ਹੀ ਕਣਕ ਦੇ ਵੱਢ ਵਰਗੀ ਰੜੀ ਸੜਕ ਤੇ ਲਾਹ ਕੇ ਇਹਦੀ ਰਾਤ ਰੰਗੀਲੀ ਕਰ ਦਿਆਂ। ਪਰ ਫੇਰ ਸੋਚਿਆ<br />ਕਿ ਸ਼ਾਇਦ ਦਾਰੂ ਦਾ ਅਸਰ ਕੁਝ ਘੱਟ ਹੋਣ ਕਰ ਕੇ ਹੀ ਬਾਬਾ ਅਸਲੀ ਰੰਗ ਵਿੱਚ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਜਾਂ ਹੋ<br />ਸਕਦਾ ਬਾਬਾ ਮੀਟਰ ਵੇਖ ਕੇ ਸ਼ਾਇਦ ਘਬਰਾ ਗਿਆ ਹੋਵੇ ਕਿਉਂਕਿ ਕਈ ਗਾਹਕਾਂ ਨਾਲ਼ ਇੰਝ ਵੀ ਤਾਂ ਹੋ<br />ਹੀ ਜਾਂਦੈ। ਟੈਕਸੀ ਭਾੜੇ ਤੇ ਕਰਨੀ ਕਿਹੜਾ ਹਰ ਕਿਸੇ ਦੇ ਵਿੱਤ ਅਨੁਸਾਰ ਆ? ਪਰ ਇਹ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ<br />ਕਿ ਵਾਸ਼ਨਾਵਾਂ ਦਾ ਪਾਰਾ ਬਾਬੇ ਦੀਆਂ ਨਾੜਾਂ ‘ਚ ਗੁੱਸਾ ਬਣ ਕੇ ਉਬਾਲ਼ਾ ਮਾਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ ਹੋਵੇ। ਦਿਲ ਨੂੰ<br />ਦਿਲਾਸਾ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਚਲੋ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ‘ਗਾਹਕ’ ਤਾਂ ‘ਰੱਬ’ ਦਾ ਰੂਪ ਹੁੰਦਾ, ਵੈਸੇ ਵੀ ਮੇਰੀ ਟੈਕਸੀ ‘ਚ ਅੱਜ<br />ਰੱਬ ਆਪ ਹੀ ਬਹੁੜਿਆ ਲੱਗਦਾ ਸੀ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਮੀਟਰ ਨੂੰ ਸ਼ੁਗਾਟੇ ਮਾਰਦਾ ਵੇਖਦਾ ਸਾਂ।<br />ਮੈਂ ਛੇਤੀ ਛੇਤੀ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਵੱਲ ਮੁੜਦੀ ਗਲੀ ਵੱਲ ਕਾਰ ਮੋੜੀ ਅਤੇ ਵਾਪਸ ‘ਕਿੰਗਸ-ਵੇਅ’ ਤੇ ਗੱਡੀ ਚਾੜ੍ਹ<br />ਕੇ ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ ਕਿ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਉਹ ਉੱਥੇ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਹੁਣ ਖੜ੍ਹੀ ਵੀ ਹੋਵੇਗੀ ਕਿ ਨਹੀਂ। ਟੈਕਸੀ ਦੇ ਮੋਹਰੇ<br />ਇਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਡਲਿਵਰੀ ਟਰੱਕ ਆਉਣ ਕਾਰਨ ਅੱਗੇ ਸੜਕ ਤੇ ਕੁਝ ਦਿਸ ਵੀ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਨਾਲ਼ੇ<br />ਪੈਰ ਪੈਰ ਤੇ ਤਾਂ ਏਸ ਸਮੇਂ ਸਿ਼ਕਾਰੀ ਫਿਰਦੇ ਨੇ। ਕੀ ਪਤਾ ਕਦੋਂ ਕਿਹੜਾ ਹੂੰਝਾ ਫੇਰ ਜਾਵੇ? ‘ਫਰਾਈਡੇ’<br />ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਕਈ ਵਾਰ ਤਾਂ ਇਹ ਕੁੜੀਆਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ‘ਬਿਜ਼ੀ’ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਬਾਰਾਂ ਕੁ ਵਜੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ<br />ਮੈਂ ਸੜਕ ਤੇ ਖੜ੍ਹੀਆਂ ਘੱਟ ਹੀ ਵੇਖੀਆਂ ਸਨ।<br />ਪਰ ਨਹੀਂ, ਮੈਂ ਚੁਰਸਤੇ ਦੀਆਂ ਬੱਤੀਆਂ ਲੰਘ ਕੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਵੱਲ ਵੇਖਿਆ ਤਾਂ ਉਹ ਅਜੇ ਉੱਥੇ ਹੀ ਖੜ੍ਹੀ<br />ਸੀ। ਟੈਕਸੀ ਫੇਰ ਵਾਪਸ ਓਸ ਹੀ ਟਰੈਕ ਤੇ ਲਿਆ ਕੇ ‘ਪਰੀਆਂ’ ਵਰਗੀ ਜਾਪਦੀ ਕੁੜੀ ਕੋਲ਼ ਖੜ੍ਹਾਈ ਤਾਂ<br />ਬਾਬਾ ਸ਼ੀਸ਼ਾ ਨੀਵਾਂ ਕਰ ਕੇ ਆਪਣਾ ਰੰਗ ਫੇਰ ਵਿਖਾਉਣ ਲੱਗਾ।<br />“ਕਿੰਨੇ ਪੈਸੇ ਲਏਂਗੀ” ਬਾਬਾ ਦਗਦਾ ਹੋਇਆ ਜਿਸਮ ਵੇਖ ਕੇ ਮੱਚਿਆ।<br />“ਕਰਨਾ ਕੀ ਹੈ” ਦੁੱਧ ਵਰਗੀ ਕੁੜੀ ਨੇ ਹੱਸਦੀ ਹੋਈ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ।<br />“ਸਾਰਾ ਕੁਝ, ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਸਾਰੀ ਰਾਤ ਲਈ” ਬਾਬੇ ਨੇ ਆਪਣਾ ‘ਮੈਨੀਫੈਸਟੋ’ ਦੱਸਿਆ।<br />“ਚਾਰ ਸੌ ਡਾਲਰ” ਕਹਿ ਕੇ ਗੋਰਾ ਜਿਸਮ ਗੋਰੇ ਬਾਬੇ ਦੇ ਕੋਲ਼ ਨੂੰ ਹੋਇਆ।<br />“ਇਹ ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਜਿ਼ਆਦਾ ਹਨ, ਮੇਰੇ ਕੋਲ਼ ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਦੋ ਸੌ ਹੀ ਹਨ, ਹੋਰ ਹੈ ਨੀਂ। ਤੂੰ ਕੁਝ ਘੱਟ ਨਹੀਂ<br />ਕਰ ਸਕਦੀ?” ਗੋਰਾ ਬਾਬਾ ‘ਚਾਂਦੀ’ ਦੇ ਭਾਅ ‘ਸੋਨੇ’ ਦਾ ਮੁੱਲ ਕਰਦਾ ਲੱਗਦਾ ਸੀ।<br />ਏਨਾ ਸੁਣ ਕੇ ਬਾਬੇ ਦੇ ਸਵਾਲ ਦਾ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਿਆਂ ਬਗੈਰ ਉਹ ‘ਪਰੀ’ ਲੱਕ ਲਚਕਾਉਂਦੀ ਹੋਈ ਹੋਰ<br />ਗਾਹਕ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਨ ਲਈ ਕਾਰ ਤੋਂ ਪਰ੍ਹਾਂ ਜਿਹੇ ਹੋ ਕੇ ਆਲ਼ਾ ਦੁਆਲ਼ਾ ਵੇਖਣ ਲੱਗ ਪਈ।<br />“ਡਰਾਈਵਰ, ਇੱਥੋਂ ਚਲੋ, ਹੁਣ ‘ਮੇਨ ਸਟ੍ਰੀਟ’ ਤੇ ਚੱਲਦੇ ਹਾਂ” ਬਾਬੇ ਦਾ ‘ਮੂਡ’ ਖਰਾਬ ਹੋ ਗਿਆ ਲੱਗਦਾ<br />ਸੀ।<br />“ਠੀਕ ਹੈ” ਆਖ ਕੇ ਮੈਂ ‘ਨਾਈਟ ਸਟ੍ਰੀਟ’ ਤੇ ਸੱਜਾ ਮੋੜ ਮੁੜ ਕੇ ਹਾਈਬਰੈਡ ਟੈਕਸੀ ਦੀ ਕਿੱਲੀ ਉੱਤਰ<br />ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਨੂੰ ਦੱਬ ਦਿੱਤੀ।<br />ਰਾਤ ਦੇ ਇਕ ਵਜੇ ਦੇ ਕਰੀਬ ਇਹ ਟਰਿੱਪ ਮੈਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਹੁਣ ਢਾਈ ਕੁ ਵਜੇ ਦੇ ਕਰੀਬ ਸਮਾਂ<br />ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਮੀਟਰ ਨੂੰ ਤਾਂ ਕੋਈ ਪਰਵਾਹ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਭਾਵੇਂ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਏਦਾਂ ਹੀ ਚੱਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ<br />ਪਰ ਬੰਦਾ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਵਾਂਗ ਕਿਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਅਰਾਮ ਦੀ ਵੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੀ ਹੈ।<br />ਸਾਢੇ ਕੁ ਤਿੰਨ ਵਜੇ ਤੱਕ ਮੈਂ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਦੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਅਜੇ ਘੰਟਾ ਹੋਰ ਬਾਕੀ ਸੀ।<br />ਬਾਬਾ ਵੀ ਅਜੇ ਗੱਡੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸੀ। ਹੁਣ ਤੱਕ ਪੈਂਹਠ ਕੁ ਡਾਲਰ ਮੀਟਰ ਹੂੰਝ ਚੁੱਕਾ ਸੀ ਤੇ ਹੋਰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ<br />ਕਿੰਨੇ ਕੁ ਹੂੰਝਣੇ ਬਾਕੀ ਸਨ।<br />“ਸ੍ਰੀ ਮਾਨ ਜੀ ਤੁਹਾਡੀ ਪਾਰਟੀ ਕਿਹੋ ਜਿਹੀ ਸੀ?” ਬਾਬੇ ਨੂੰ ਇਹ ਮੇਰਾ ਸਿੱਧਾ ਜਿਹਾ ਸਵਾਲ ਸੀ।<br />“ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਸੀ, ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ ਸੀ” ਬਾਬਾ ਗੱਲ ਕਰਨ ਦੇ ਮੂਡ ‘ਚ ਹੁੰਦਾ ਹੋਇਆ ਬੋਲਿਆ।<br />“ਕਾਹਦੀ ਪਾਰਟੀ ਸੀ” ਮੈਂ ਗੱਲ ‘ਚੋਂ ਕੁਝ ਕੱਢਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸਾਂ।<br />“ਮੇਰੇ ਸਕੂਲੀ ਸਮੇਂ ਦੇ ਪਾੜ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਮਿਲਣੀ ਸੀ” ਗੋਰਾ ਬਾਬਾ ਚਿਹਰੇ ਤੇ ਮੁਸਕਾਨ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੋਇਆ<br />ਬੋਲਿਆ।<br />“ਬਹੁਤ ਵਧੀਆ, ਪੁਰਾਣੇ ਸਕੂਲੀ ਸਮੇਂ ਦੇ ਮਿੱਤਰ, ਕੀ ਉੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ‘ਚ ਤੁਹਾਡੀ ਕੋਈ ਕੁੜੀ ਮਿੱਤਰ ਵੀ<br />ਆਈ ਸੀ?” ਮੈਂ ਹੱਸਦੇ ਹੋਏ ਨੇ ਬਾਬੇ ਨੂੰ ਛੇੜਿਆ।<br />“ਓਹ ਹਾਂ, ਜਰੂਰ, ਕਈ ਆਈਆਂ ਸਨ” ਆਖ ਕੇ ਬਾਬਾ ‘ਮੈਗਨੌਲੀਏ’* ਦੇ ਫੁੱਲ ਵਾਂਗ ਖਿੜਿਆ।<br />“ਫੇਰ ਤਾਂ ਸ਼ਾਇਦ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਤਾਜ਼ਾ ਕਰਨ ਲਈ ਚਲੇ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ”<br />ਮੈਂ ਸਵਾਲ ਕਰ ਕੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਇਹ ਸਵਾਲ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਪਰ ਹੁਣ ਤਾਂ ਤੀਰ ਕਮਾਨੋਂ<br />ਨਿਕਲ਼ ਚੁੱਕਾ ਸੀ।<br />“ਓਹ ਜੁਆਨਾ, ਅਸੀਂ ਬਥੇਰਾ ਚੰਗਾ ਸਮਾਂ ਵੇਖਿਆ ਸਕੂਲੀ ਸਮੇਂ ‘ਚ, ਹੁਣ ਉਹ ਮੇਰੇ ਲਈ ਬੁੱਢੀਆਂ ਹੋ<br />ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ” ਖੈਰ, ਬਾਬੇ ਨੇ ਬੁਰਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਮਨਾਇਆ ਮੇਰੇ ਸਵਾਲ ਦਾ।<br />“ਚਲੋ ਫੇਰ ਤਾਂ ਠੀਕ ਹੈ” ਮੈਂ ਗੱਲ ਮੁਕਾਈ।<br />‘ਮੇਨ ਸਟ੍ਰੀਟ’ ਅਤੇ ‘ਹੇਸਟਿੰਗਜ਼ ਸਟ੍ਰੀਟ’ ਤੇ ਅਸੀਂ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਸੀ। ਲਾਲ ਬੱਤੀ ਵਾਲੇ ਇਲਾਕੇ ‘ਚ ਬਾਬਾ<br />ਮੈਨੂੰ ਲੈ ਆਇਆ ਸੀ। ਇਕ ਸਟ੍ਰੀਟ ਤੇ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਮੁੜ ਕੇ ਖਾਲੀ ਥਾਂ ਤੇ ਬਾਬੇ ਨੇ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰ ਕੇ ਮੈਨੂੰ<br />ਗੱਡੀ ਰੋਕਣ ਲਈ ਕਿਹਾ।<br />ਇਸ ਰਸਤੇ ਤੇ ਕੁਝ ਲੋਕ ਆ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਕਈ ਨਸ਼ੇ ‘ਚ ਲੱਗਦੇ ਸਨ, ਕਈਆਂ ਦੇ ਗੰਦੇ ਮੰਦੇ ਕੱਪੜੇ,<br />ਕਈ ਡੁਲਕਦੇ ਜਿਹੇ ਅੱਧ ਢਕੇ ਜਿਸਮ, ਕਈ ਉੱਚੀ ਉੱਚੀ ਆਪੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋਏ ਹੋਏ ਰੌਲ਼ੀ ਪਾਉਂਦੇ ਹੋਏ<br />ਤੁਰ ਫਿਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਮੱਧਮ ਜਿਹੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਵਾਲ਼ੇ ਲਾਈਟਾਂ ਦੇ ਖੰਭਿਆਂ ਕੋਲ਼, ਕੂੜੇਦਾਨਾਂ ਦੇ ਕੋਲ਼,<br />ਗਰੌਸਰੀ* ਲਿਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਬੱਗੀਆਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਅੱਧ ਪਾਗਲ ਜਿਹੇ ਹੋਏ ਇਹ ਲੋਕ ਸਾਰੀ ਸਾਰੀ ਰਾਤ<br />ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਇੱਥੇ ਬਿਤਾਉਣ ਦੇ ਆਦੀ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਗੌਰਮਿੰਟਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਥੋਂ ਲਿਜਾ ਕੇ ਕਿਤੇ ਹੋਰ<br />ਵਸਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਇਹ ਗੌਰਮਿੰਟੀ ‘ਮਿਸ਼ਨ’ ਸਿਰੇ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਚੜ੍ਹਦੇ?<br />ਵੈਨਕੂਵਰ ਪੁਲੀਸ ਦਾ ਇਸ ‘ਈਸਟ ਸਾਈਡ’ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਪੁਲੀਸ ਥਾਣਾ ਵੀ ਹੈ ਪਰ ਇਸ<br />ਦੇ ਆਲ਼ੇ ਦੁਆਲ਼ੇ ਹੀ ਉਹ ਧੰਦੇ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ ਜੋ ਸੱਭਿਅਕ ਸਮਾਜ ਦੇ ਮੂੰਹ ਤੇ ਅਸੱਭਿਅਕ ਅਣਮਨੁੱਖੀ<br />ਕਾਲ਼ੇ ਦਾਗ਼ ਕਹੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਸ਼ਾਇਦ ਹੁਣ ਚੇਚਕ ਦੇ ਦਾਗ਼ਾਂ ਵਾਂਗ ਹਟਾਉਣੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮੁਸ਼ਕਿਲ<br />ਹਨ!<br />ਟੈਕਸੀ ਦੇ ਕੋਲ਼ ਇਕ ਬੁਝੇ ਹੋਏ ਦੀਵੇ ਵਰਗੀ ਜ਼ਨਾਨੀ ਆਈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਬਾਬੇ ਨੇ ਆਪਣੀ ਗਿਟ-ਮਿਟ<br />ਫੇਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਪਰ ਏਸ ਵਾਰ ਬਾਬੇ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੋਰ ਸੀ।<br />“ਕੀ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ‘ਰੌਕ’* ਹੈ?” ਬਾਬਾ ਨੋਟ ਗਿਣਦਾ ਹੋਇਆ ਬੋਲਿਆ।<br />“ਕੀ ਤੂੰ ਪੁਲਿਸ ਵਾਲਾ ਹੈ?” ਜ਼ਨਾਨੀ ਡਰਦੀ ਹੋਈ ਬੋਲੀ।<br />“ਨਹੀਂ ਨਹੀਂ, ਮੈਨੂੰ ਸੱਠ ਡਾਲਰ ਦਾ ਨਸ਼ਾ ਦਿਓ” ਬਾਬੇ ਨੇ ਪੈਸੇ ਉਸ ਨੂੰ ਫੜਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਨੇ ਕਿਹਾ।<br />“ਠੀਕ ਹੈ, ਮੇਰਾ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਕਰੀਂ, ਮੈਂ ਹੁਣੇ ਵਾਪਸ ਆਈ” ਏਨਾ ਆਖ ਉਹ ਪਿਛਾਂਹ ਛੋਟੀ ਗਲ਼ੀ ਜਿਸ ਨੂੰ<br />ਇੱਥੇ ‘ਐਲੀ’ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਵਿੱਚ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਈ।<br />ਪੰਜ ਮਿੰਟ, ਦਸ ਮਿੰਟ, ਪੰਦਰਾਂ ਮਿੰਟ........<br />ਗੋਰਾ ਬਾਬਾ ਆਸਾਂ ਦੀ ਸੁਆਹ ਫੋਲਦਾ ਹੋਇਆ ਬੋਲਿਆ, “ਮੈਂ ਸੋਚਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ<br />ਆਉਣਾ!”<br />“ਤੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਪੈਸੇ ਕਿਉਂ ਦਿੱਤੇ? ਕੀ ਤੂੰ ਉਹਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਸੀ?” ਬਾਬੇ ਦੀ ਮੂਰਖਤਾ ਤੇ ਮੈਂ ਸਵਾਲ ਕੀਤਾ।<br />“ਨਹੀਂ, ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ” ਬਾਬਾ ਮੈਨੂੰ ਬਗੈਰ ਸਿੰਗਾਂ ਤੋਂ ਸਾਨ੍ਹ ਵਰਗਾ ਲੱਗਿਆ, ਜਿਹੜਾ ਕਿਸੇ ਦਾ<br />ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਸੀ ਵਿਗਾੜ ਸਕਦਾ। ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ ਤਾਂ ਚੰਗੇ ਭਲੇ ਜਾਣ ਪਛਾਣ ਵਾਲ਼ੇ ਬੰਦੇ ਤੇ ਯਕੀਨ ਕਰਨਾ ਔਖਾ<br />ਹੈ, ਇਹਨੇ ਤਾਂ ਮੂਲ਼ੋਂ ਹੀ ਬੇਪਛਾਣ ਜ਼ਨਾਨੀ ਤੇ ਯਕੀਨ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਵੀ ਕਿਹੋ ਜਿਹੇ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ<br />ਜਾ ਕੇ!<br />“ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਕੀ ਕਰਨਾ ਹੈ? ਤੁਸੀਂ ਉਸ ਦੀ ਹੋਰ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ ਜਾਂ ਇੱਥੋਂ ਜਾਣਾ ਚਾਹੋਗੇ?<br />ਮੇਰਾ ਖਿਆਲ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਚੂਨਾ ਲਾ ਗਈ ਹੈ।” ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਸੁਝਾ ਦਿੱਤਾ।<br />ਏਧਰ ਵਰਤਮਾਨ ਦਾ ਸਮਾਂ ਵਾਹੋ-ਦਾਹੀ ਭੱਜਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤੇ ਮੇਰੀ ਸਿ਼ਫਟ ਖਤਮ ਹੋਣ ਦਾ ਸਮਾਂ<br />ਨਜ਼ਦੀਕ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਤਿੰਨ ਵੱਜ ਚੁੱਕੇ ਸਨ। ਮੈਂ ਮਨ ਹੀ ਮਨ ਸੋਚ ਰਿਹਾ ਸਾਂ ਕਿ ‘ਬੁੱਢੇ ਬਾਬੇ’ ਨੂੰ ਹੁਣ<br />ਕੋਈ ‘ਜੁਆਨ ਬੀਬੀ’ ਮਿਲ ਹੀ ਜਾਵੇ!<br />“ਠੀਕ ਹੈ, ਚੱਲ ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ‘ਕਿੰਗਸ-ਵੇਅ’ ਤੇ ‘ਬਰਨਬੀ’ ਵੱਲ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲੈ ਚੱਲ। ਜੇ ਤੂੰ ਕੋਈ ਕੁੜੀ<br />ਖੜ੍ਹੀ ਵੇਖੀ, ਆਪਣੀ ਟੈਕਸੀ ਉਦੋਂ ਹੀ ਰੋਕ ਦੇਈਂ” ਬਾਬਾ ਬਿਨਾਂ ਮਤਲਬ ਤੋਂ ਜੇਬ ਹਲਕੀ ਕਰਾ ਕੇ ਹੁਣ<br />ਥੋੜ੍ਹਾ ਹਲਕਾ ਹੋ ਗਿਆ ਲੱਗਦਾ ਸੀ।<br />“ਠੀਕ ਹੈ ਜਨਾਬ!” ਮੈਂ ਹੱਸ ਕੇ ਕਿਹਾ ਤੇ ਗੱਡੀ ਦਾ ‘ਡਿਜ਼ਟਲ ਸਪੀਡੋਮੀਟਰ’ ਸੱਠ ਤੇ ਲੈ ਆਂਦਾ।<br />ਇਸ ਸਮੇਂ ਡਾਊਨ-ਟਾਊਨ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਕਾਰਾਂ ਹੋਰ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵੱਲ ਨੂੰ ਨਿਕਲ਼ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।<br />ਜਵਾਨੀਆਂ ਕਲੱਬਾਂ ਵਿੱਚ ‘ਗਿੱਧੇ ਭੰਗੜੇ’ ਪਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਟਿਕਾਣਿਆਂ ਵੱਲ ਵਾਪਸ ਪਰਤ ਰਹੀਆਂ<br />ਸਨ। ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਕਈ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਟੈਕਸੀ ਨੂੰ ਹੱਥ ਮਾਰਿਆ। ਭਾਵੇਂ ਕਿ ‘ਟੌਪ ਲਾਈਟ’ ਵੀ ਬੰਦ ਸੀ। ਪਰ<br />ਬਾਬਾ ਤਾਂ ਅਜੇ ਮੇਰੀ ਟੈਕਸੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਣਡਿੱਠ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ‘ਮੇਨ<br />ਸਟ੍ਰੀਟ’ ਤੋਂ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਨੇ ‘ਕਿੰਗਸ-ਵੇਅ’ ਤੇ ਗੱਡੀ ਲਿਆ ਚਾੜ੍ਹੀ। ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ‘ਕੁੜੀ ਚਿੜੀ’ ਦਾ ਨਾਮੋ<br />ਨਿਸ਼ਾਨ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਲੱਗਦਾ ਸੀ ‘ਪਟਾਕੇ’ ਮੁੱਕ ਚੁੱਕੇ ਸਨ, ‘ਦੀਵਾਲ਼ੀ’ ਹਨੇਰੀ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ।<br />‘ਵੈਕਟੋਰੀਆ ਸਟ੍ਰੀਟ’ ਲੰਘ ਕੇ ‘ਨਾਨੈਮੋ ਸਟ੍ਰੀਟ’ ਤੋਂ ਇਕ ਬਲਾਕ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ‘ਬੈਟਰੀ’ ਵਾਂਗ<br />ਜਗਦੀ ਜੁਆਨ ਕੁੜੀ ਖੜ੍ਹੀ ਸੀ। ਮੈਂ ਸੱਜਾ ਇਸ਼ਾਰਾ ਜਗਾ ਕੇ ਗੱਡੀ ਲਿਜਾ ਕੇ ਪਾਸੇ ਤੇ ਲਗਾਈ। ਉਹ ਕਾਰ<br />ਦੇ ਨੇੜੇ ਆਈ। ਅਜੇ ਬਾਬੇ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ‘ਮੈਨੀਫੈਸਟੋ’ ਉਸ ਨੂੰ ਬਿਆਨ ਕਰਦੇ ਨੂੰ ਇਕ ਅੱਧਾ ਮਿੰਟ ਹੀ<br />ਹੋਇਆ ਸੀ ਕਿ ਦੋ ‘ਅਨ-ਮਾਰਕਡ’ ਪੁਲੀਸ ਦੀਆਂ ਕਾਰਾਂ ਟੈਕਸੀ ਦੇ ਦੁਆਲ਼ੇ ਆ ਕੇ ਲਾਈਟਾਂ ਜਗਾ ਕੇ<br />ਘੇਰ ਕੇ ਖੜ੍ਹ ਗਈਆਂ। ਦੋਵਾਂ ਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੋ ਦੋ ਪੁਲੀਸ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਮੈਨੂੰ ਜਾਪਿਆ ਕਿ ਮੈਂ ਕਾਰ ਖੜ੍ਹਾਉਣ<br />ਲੱਗੇ ਨੇ ਜਾਂ ਪਿੱਛੇ ਆਉਂਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਕੋਈ ਗ਼ਲਤੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਪਰ ਕੁਝ ਹੀ ਮਿੰਟਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਹੋਰ<br />ਹੀ ਨਿਕਲਿ਼ਆ।<br />ਇਕ ਪੁਲੀਸ ਵਾਲਾ ਥੋੜ੍ਹੇ ਮਿੰਟਾਂ ਬਾਅਦ ਬਾਬੇ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਆ ਕੇ ਬਾਬੇ ਨੂੰ ਸਵਾਲ ਕਰਨ ਲੱਗਾ।<br />“ਮਿਹਰਬਾਨੀ ਕਰਕੇ ਟੈਕਸੀ ‘ਚੋਂ ਬਾਹਰ ਆ ਜਾਓ, ਸ੍ਰੀ ਮਾਨ ਜੀ।”<br />“ਮੈਂ ਕ.. ਕ.. ਕੀ ਕੀਤਾ ਹੈ?” ਬਾਬਾ ਬੋਲਦਾ ਬੋਲਦਾ ਜ਼ਬਾਨੋਂ ਉੱਖੜਿਆ।<br />“ਤੁਸੀਂ ਬਹੁਤ ਸੰਗੀਨ ਜੁਰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਮਿਹਰਬਾਨੀ ਕਰਕੇ ਕਾਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆ ਜਾਓ” ਪੁਲੀਸ ਵਾਲਾ<br />ਹੁਣ ਪਿਛਲੇ ਵਾਕ ਤੇ ਅੱਗੇ ਨਾਲੋਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਜਿ਼ਆਦਾ ਜੋਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ ਬੋਲਿਆ।<br />ਬਾਬਾ ਜੀ ਕਾਰ ‘ਚੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲੇ਼ ਤਾਂ ਪੁਲੀਸ ਵਾਲੇ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ‘ਕੁੜੀ’ ਜਿਸ ਨੂੰ ਤੂੰ<br />‘ਵਰਕਿੰਗ ਗਰਲ’ ਸਮਝਦਾ ਹੈਂ ਪੁਲੀਸ ਵਾਲ਼ੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਗੱਲਾਂ ਤੂੰ ਇਸ ਨਾਲ਼ ਕੀਤੀਆਂ ਸਨ ਸਭ ਗ਼ੈਰ<br />ਕਾਨੂੰਨੀ ਹਨ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਪੁਲੀਸ ਵਾਲ਼ੇ ਨੇ ਗੋਰੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਦੱਸਦੇ ਹੋਏ ਨੇ<br />ਪਿੱਠ ਪਿੱਛੇ ਦੋਵੇਂ ਹੱਥ ਕਰਾ ਕੇ ਹੱਥ ਕੜੀਆਂ ਲਾ ਲਈਆਂ।<br />ਦੂਸਰਾ ਪੁਲੀਸ ਵਾਲਾ ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਕੋਲ਼ ਆ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ, “ਕੀ ਇਸ ਨੇ ਤੈਨੂੰ ਟੈਕਸੀ ਦਾ<br />ਕਿਰਾਇਆ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਹੈ?”<br />“ਹਾਂ ਇਸ ਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਸੌ ਡਾਲਰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ” ਮੈਂ ਮੀਟਰ ਵੱਲ ਵੇਖਦੇ ਹੋਏ ਨੇ ਕਿਹਾ।<br />“ਮੀਟਰ ਤੇ ਹੁਣ ‘ਫੇਅਰ’ ਕਿੰਨਾ ਹੈ?” ਪੁਲੀਸ ਵਾਲ਼ਾ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਝੁਕ ਕੇ ਮੀਟਰ ਵੱਲ ਵੇਖਦਾ ਹੋਇਆ<br />ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ।<br />“ਨਾਈਨਟੀ ਫਾਈਵ” ਮੈਂ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ।<br />ਪੁਲੀਸ ਵਾਲ਼ੇ ਨੇ ਗੋਰੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਨੂੰ ਸਵਾਲ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ “ਮੀਟਰ ਤੇ ਪਚਾਨਵੇਂ ਡਾਲਰ ਹਨ,<br />ਕੀ ਤੂੰ ਪੰਜ ਡਾਲਰ ਵਾਪਸ ਲੈਣੇ ਚਾਹੁੰਦਾ ਏਂ?”<br />ਗੋਰਾ ਬਾਬਾ ਨੀਵੀਂ ਪਾਈ ਖੜ੍ਹਾ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਕੁਝ ਵੀ ਨਾ ਬੋਲਿਆ। ਬਾਬੇ ਦੇ ਛੈਣੇ ਵੱਜ ਚੁੱਕੇ ਸਨ, ਢੋਲਕੀ<br />ਪਾਟ ਗਈ ਸੀ, ਵਾਜਾ ਅੜਾਟ ਪਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਮੈਨੂੰ ਬਾਬੇ ਦਾ ਮੁੱਖ ਵੇਖ ਕੇ ਐਦਾਂ ਲੱਗਿਆ ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਰਾਬ<br />ਅਤੇ ਸ਼ਬਾਬ ਦੋਨਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ ਹੋਵੇ।<br />ਮੈਂ ਉਸ ਦਾ ਜਵਾਬ ਹੋਰ ਉਡੀਕਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਪੰਜ ਡਾਲਰ ਜੇਬ ‘ਚੋਂ ਕੱਢ ਕੇ ਪੁਲੀਸ ਵਾਲ਼ੇ ਨੂੰ ਫੜਾ<br />ਦਿੱਤੇ। ਪੁਲੀਸ ਵਾਲ਼ੇ ਨੇ ਅਗਾਂਹ ਬਾਬੇ ਦੀ ਜੇਬ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੱਤੇ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁਲੀਸ ਕਾਰ<br />ਵਿੱਚ ਮਗਰਲੀ ਸੀਟ ਤੇ ਆਦਰ ਸਹਿਤ ਬਿਠਾ ਦਿੱਤਾ।<br />“ਡਰਾਈਵਰ ਤੂੰ ਹੁਣ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ” ਪੁਲੀਸ ਵਾਲ਼ੇ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹਾ।<br />ਮੈਂ ਬਾਬੇ ਵਾਲ਼ੀ ਪੁਲੀਸ ਕਾਰ ਵੱਲ ਵੇਖਦਾ ਹੋਇਆ ਮੀਟਰ ਬੰਦ ਕਰ ਕੇ ਉੱਥੋਂ ‘ਬਰਨਬੀ’ ਸ਼ਹਿਰ ਵੱਲ ਨੂੰ<br />ਗੱਡੀ ਤੋਰ ਲਈ। ਉੱਥੋਂ ਤੁਰਦੇ ਸਾਰ ਹੀ ਮੈਂ ਕੰਪਿਊਟਰ, ਡਿਸਪੈਚ ਰੇਡੀਓ ਆਦਿ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿਉਂਕਿ<br />ਸਿ਼ਫਟ ਖਤਮ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ। ਮੇਰੀ ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਦੀ ਦਿਹਾੜੀ ਤਾਂ ਅੱਧ-ਪਚੱਧੀ ਬਣ ਗਈ ਸੀ ਪਰ ਬਾਬੇ ਦੇ<br />ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਅੜਿੱਕੇ ਆ ਜਾਣ ਨਾਲ਼ ਮੇਰਾ ‘ਮੂਡ’ ਥੋੜਾ ਜਿਹਾ ‘ਔਫ’ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਓਹਦੇ ਨਾਲ਼ ਜੋ<br />ਹੋਇਆ ਚੰਗਾ ਸੀ ਜਾਂ ਮੰਦਾ? ਕਿਸੇ ਦਾ ਦੁੱਖ ਦੇਖਿਆਂ ਮੈਨੂੰ ਜਰੂਰ ਦੁੱਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਰ “ਜੈਸੀ ਕਰਨੀ ਵੈਸੀ<br />ਭਰਨੀ” ਕਹਾਵਤ ਦੇ ਚੇਤੇ ਆਉਣ ਨਾਲ਼ ਹੀ ‘ਬਾਬੇ’ ਵਾਰੇ ਮੇਰੇ ਸ਼ੰਕੇ ਨਵਿਰਤ ਹੋ ਗਏ। ਬਾਬੇ ਤੇ ਪੁਲੀਸ<br />ਨੇ ਚਾਰਜ ਤਾਂ ਸ਼ਾਇਦ ਲਾਇਆ ਹੀ ਹੋਵੇਗਾ? ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਰੱਬ ਜਾਣੇ ਕਿ ਕੀ ਹੋਇਆ ਹੋਏਗਾ ਉਸ ਨਾਲ਼<br />ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ।<br />ਸ਼ੁੱਕਰਵਾਰ ਦੀ ਇਹ ਅਜੀਬ ਰਾਤ ਹੁਣ ਸੂਰਜ ਦੇ ਮਹਿਲਾਂ ਦੀ ਦਹਿਲੀਜ਼ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹੀ ਹੀ ਦੂਰ ਸੀ। ਗਰਮੀਆਂ<br />ਦੀਆਂ ਰਾਤਾਂ ਇੱਥੇ ‘ਕਹਿ ਆਈਆਂ ਤੇ ਕਹਿ ਗਈਆਂ’ ਆਲ਼ੀ ਗੱਲ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਮੈਂ ‘ਕਰ ਸਟ੍ਰੀਟ ਅਤੇ<br />ਕਿੰਗਸ-ਵੇਅ’ ਦੇ ਚੁਰਸਤੇ ਦੀਆਂ ਲਾਈਟਾਂ ਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਨੇ ਬਾਰੀ ‘ਚੋਂ ਸਿਰ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਕੇ ਅਕਾਸ਼ ਵੱਲ<br />ਵੇਖਿਆ ਤਾਂ ਕੋਈ ਕੋਈ ਤਾਰਾ, ਟਾਂਵੀਂ ਟਾਂਵੀਂ ਬੱਦਲੀ ਦੇ ਹੇਠੋਂ ਤਰਲੇ ਜਿਹੇ ਨਾਲ਼ ਝਾਤੀਆਂ ਮਾਰਦਾ<br />ਦਿਸਿਆ। ਮੇਰਾ ਦਿਲ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਤਾਰਿਆਂ ਤੋਂ ਪੁੱਛਾਂ ਕਿ ਮੈਂ ‘ਗੋਰੇ ਬਾਬੇ’ ਨੂੰ ‘ਸਿ਼ਕਾਰੀ’<br />ਕਹਾਂ... ਕਿ ‘ਸਿ਼ਕਾਰ’?<br /><br />*ਹਾਈਬਰੈਡ-ਪੈਟਰੌਲ ਅਤੇ ਬੈਟਰੀ ਤੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀ ਕਾਰ<br />*ਮੈਗਨੌਲੀਆ-ਇਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਫੁੱਲ ਦਾ ਨਾਂ<br />*ਗਰੌਸਰੀ-ਘਰੇਲੂ ਵਰਤੋਂ ਵਾਲ਼ਾ ਸਮਾਨ<br />*ਰੌਕ-ਇਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਸ਼ਾ<br /><br /><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/454193027440620851-8107638598043258072?l=punjabi-article.blogspot.com' alt='' /></div>Kamal Kang Kanghttps://profiles.google.com/109817178092472580542noreply@blogger.com0Vancouver, BC, Canada49.261226 -123.113926849.1783265 -123.2718553 49.344125500000004 -122.9559983tag:blogger.com,1999:blog-454193027440620851.post-49684872059120959732010-03-30T11:45:00.000-07:002010-04-03T10:14:22.662-07:00<a href="http://1.bp.blogspot.com/_L6WVocOzD4U/S7JA4nxaMPI/AAAAAAAABDQ/g4et2RL2p_g/s1600/Front-f.jpg"><img style="float:left; margin:0 10px 10px 0;cursor:pointer; cursor:hand;width: 320px; height: 318px;" src="http://1.bp.blogspot.com/_L6WVocOzD4U/S7JA4nxaMPI/AAAAAAAABDQ/g4et2RL2p_g/s320/Front-f.jpg" border="0" alt=""id="BLOGGER_PHOTO_ID_5454493440192164082" /></a><br /><a href="http://3.bp.blogspot.com/_L6WVocOzD4U/S7JAjmmcnjI/AAAAAAAABDI/1vBCpXA3Do4/s1600/Back-f.jpg"><img style="float:left; margin:0 10px 10px 0;cursor:pointer; cursor:hand;width: 320px; height: 256px;" src="http://3.bp.blogspot.com/_L6WVocOzD4U/S7JAjmmcnjI/AAAAAAAABDI/1vBCpXA3Do4/s320/Back-f.jpg" border="0" alt=""id="BLOGGER_PHOTO_ID_5454493079100497458" /></a><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br /><br />"ਝਾਂਜਰਾਂ ਦੇ ਬੋਲ" ਐਲਬਮ "COSMO ROYALz MUSIC Entertainment" ਦੁਆਰਾ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਬੜੇ ਜੋਸ਼ ਨਾਲ਼ ਰਿਲੀਜ਼ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਸ ਐਲਬਮ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹਰ ਵਰਗ ਦੇ ਸਰੋਤਿਆਂ ਦੀ ਪਸੰਦ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।<br />"ਰਾਣਾ ਗਿੱਲ" ਪੰਜਾਬੀ ਸੰਗੀਤ ਵਿੱਚ ਉੱਭਰਦਾ ਹੋਇਆ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੁਰੀਲਾ ਕਲਾਕਾਰ ਹੈ। ਰਾਣਾ ਗਿੱਲ ਦੀ ਇਹ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਪਲੇਠੀ ਪੇਸ਼ਕਸ਼ ਹੈ। ਇਸ ਐਲਬਮ ਵਿੱਚ ਨੌਂ ਗੀਤ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੰਗੀਤ ਦਿਨੇਸ਼, ਵਿਕਰਮ ਨਾਗੀ ਅਤੇ ਨਸੀਬ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਗੁਰਚਰਨ ਵਿਰਕ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਚਰਨ ਠਾਕੁਰ ਜੀ ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕੰਪਨੀ ਕੌਸਮੋ ਰੋਇਲਜ਼ ਇੰਟਰਟੇਨਮਿੰਟ ਦੇ ਬੈਨਰ ਹੇਠ ਇਸ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਰਿਲੀਜ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ।<br />ਨੌਂ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪੰਜ ਗੀਤ ਰਾਣਾ ਗਿੱਲ ਦੀ ਕਲਮ ਦਾ ਕਮਾਲ ਹੈ, ਇਕ ਗੀਤ ਪੰਜਾਬੀ ਫੋਕ ਵਿੱਚੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਰਾਣਾ ਗਿੱਲ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਗੀਤ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਿੱਠੀਆਂ ਮਿੱਠੀਆਂ ਬੋਲੀਆਂ ਪਰੋਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਤਿੰਨ ਗੀਤ ਕਮਲ ਕੰਗ ਦੀ ਕਲਮ 'ਚੋਂ ਜਨਮੇਂ ਹਨ। <br />ਇਸ ਐਲਬਮ ਵਿੱਚ ਭੰਗੜਾ ਗੀਤ (ਬੀਟ), ਪਿਆਰ ਮੁਹੱਬਤ, ਉਦਾਸ ਟੱਚ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰਕ ਪੱਧਰ ਤੇ ਉਪਜੀ ਸੋਚ ਦਾ ਸਰੋਤੇ ਅਨੰਦ ਮਾਣ ਸਕਣਗੇ।<br />ਗੁਜਾਰਸ਼ ਹੈ ਕਿ ਅਸਲੀ ਐਲਬਮ ਹੀ ਖਰੀਦੋ। ਮਿਹਰਬਾਨੀ ਹੋਵੇਗੀ।<br />ਹੋਰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ ਪਧਾਰੋ @ <a href="http://RANAGILL.NET"><em><em>WWW.RANAGILL.NET</em></em></a><br />ਸ਼ੁਕਰੀਆ!!<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/454193027440620851-4968487205912095973?l=punjabi-article.blogspot.com' alt='' /></div>Kamal Kang Kanghttps://profiles.google.com/109817178092472580542noreply@blogger.com2tag:blogger.com,1999:blog-454193027440620851.post-26474215581889954942008-10-15T20:39:00.000-07:002008-10-15T20:42:22.798-07:00“ਸਾਡੀ ਕਾਮਯੂਬੀ ਥੋਡੀ ਆਪਣੀ ਕਾਮਯੂਬੀ ਹੈ....ਸਾਡੀ ਕਾਮਯੂਬੀ ਥੋਡੀ”..... ਅਮਲੀ ਲੀਡਰਾਂ ਵਾਂਗ ਘਸੇ ਪਿਟੇ ਨਾਹਰੇ ਮਾਰਦਾ ਅੱਜ ਸੱਥ ਵੱਲ ਤੁਰਿਆ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ....।<br />“ਓ ਅਮਲੀਆ, ਕੇਹਨੂੰ ਕਾਮਯਾਬ ਕਰੀਂ ਜਾਨੈਂ?, ਕਿਹੜੀ ਪਾਰਟੀ ਨਾਲ਼ ਭਾਈਵਾਲ਼ੀ ਕਰ ਲੀ?”..... ‘ਕਿਹਰੂ’ ਕਿਆਂ ਦਾ ਭਾਨਾ, ਅਮਲੀ ਨੂੰ ਮਾਸਟਰਾਂ ਵਾਂਗ ਸਵਾਲ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ।<br />“ਓ ਏਹਨੇ ਕਿਸੇ ਨਾਲ਼ ਕੀ ਭਾਈਵਾਲ਼ੀ ਪਾਉਣੀ ਆ? ਲੱਗਦਾ ਅੱਜ ਜਾਂ ਤਾਂ ਏਹਦੀ ਭੁੱਕੀ ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਆਦਾ ਛਕੀ ਗਈ ਏ, ਜਾਂ ਫੇਰ ਇਹ ਕਿਸੇ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਪੰਡਾਲ ‘ਚੋਂ ਸਿੱਧਾ ਇੱਧਰ ਈ ਆ ਗਿਆ।”, ਰਾਜੀ ‘ਸੱਜਣ’ ਕਿਆਂ ਦਾ ਤਾਸ਼ ਦਾ ਪੱਤਾ ਸੁੱਟਦਾ ਹੋਇਆ ਬੋਲਿਆ।<br />“ਨਾ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਭੁੱਕੀ ਲਿਆ ਕੇ ਦਿੰਨੈਂ?...... ਓ ਚੌਰਿਆ?..... ਮੂੰਹ ਸਮਾਲ਼ ਕੇ ਗੱਲ ਕਰੀਂ!..... ਐਂਵੇਂ ਨਾ ਸ਼ਿਕਾਰੀ ਕੁੱਤੇ ਜਿਹਾ ਲੱਕ ਤੁੜਾ ਲਈਂ ਮੈਥੋਂ!!” ਧੀਮੀਂ ਗਤੀ ਦੀਆਂ ਖਬ਼ਰਾਂ ਸੁਣਾਉਣ ਵਾਲ਼ਿਆਂ ਵਾਂਗ ਬੋਲਦਾ ਹੋਇਆ ਅਮਲੀ, ਅੱਜ ਕੁਝ ਨਰਾਜ਼ ਜਿਹਾ ਲੱਗਦਾ ਸੀ, ਏਸ ਲਈ ਚਾਰੇ ਖੁਰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਰਾਜੀ ਨੂੰ ਗੱਲੀਂ ਗੱਲੀਂ ਮਾਰਨ ਪਿਆ।<br />“........” ਰਾਜੀ ਚੁੱਪ ਸੀ। ਸਮੈਕ ਦਾ ਭੰਨਿਆ ਹੋਇਆ ਰਾਜੀ ਹੁਣ ਅਮਲੀ ਨਾਲ਼ ਵੀ ਲੜ੍ਹਨ ਭਿੜਨ ਜੋਗਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਏਸ ਲਈ ਉਸਨੇ ਚੁੱਪ ‘ਚ ਹੀ ਭਲਾ ਸਮਝਿਆ।<br />“ਓ ਤੈਨੂੰ ਕੀ ਹੋਇਆ ਅਮਲੀਆ? ਬੜਾ ਤਪਿਆ ਪਿਐਂ ਲੁਹਾਰਾਂ ਦੀ ਭੱਠੀ ਵਾਂਗੂੰ, ਅੱਗ ਹੀ ਕੱਢੀਂ ਜਾਨੈਂ” ਮੰਨਾ ਸਿਓਂ ਗੱਲ ਨੂੰ ਸੁਲਝਾਉਣ ਦੇ ਰੌਂਅ ‘ਚ ਹੁੰਦਾ ਹੋਇਆ ਬੋਲਿਆ।<br />(ਸੱਥ ਵਿੱਚ ਗਰਮੀਆਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਜਿਵੇਂ ਮੇਲਾ ਹੀ ਲੱਗਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਕੰਮਾਂ ਕਾਰਾਂ ਤੋਂ ਵਿਹਲੇ ਹੋ ਕੇ ਮੁੰਡੇ ਖੁੰਡੇ ਵੀ ਸੱਥ ਵਿੱਚ ਆ ਬਹਿੰਦੇ। ਤਾਸ਼ ਦੀਆਂ ਬਾਜ਼ੀਆਂ ਲੱਗਦੀਆਂ, ਪਿੱਪਲਾਂ, ਬੋਹੜਾਂ ਦੀ ਛਾਵੇਂ, ਠੰਡੀ ਠੰਡੀ ਹਵਾ ਚੱਲਦੀ ਤੇ ਲੋਕ ਨਜਾਰੇ ਮਾਣਦੇ। ਖੇਤੀ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸਿਆਸਤ ਤੱਕ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੱਥ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਣਦੀਆਂ।)<br />“ਨਾ ਮੈਨੂੰ ਕੀ ਹੋਣਾ ਮਾਂਈ ਜਾਵੀ ਦਾ? ਹੋਇਆ ਤਾਂ ਓਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆ, ਜਿਹੜੇ ਹਰ ਪੰਜੀਂ ਸਾਲੀਂ ਆ ਕੇ ਖੌਰੂ ਪੱਟਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੇ ਨੇ..... ਆਹ ਕਰਾਂਗੇ ਓਹ ਕਰਾਂਗੇ.....ਕਰਨਾ ਕੱਤਰਨਾ ਕੱਖ ਨੀ..... ਸਾਲ਼ੇ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ਼ ਈ ਕਾਮਯੂਬੀ ਕਾਮਯੂਬੀ ਕਰ ਕੇ ਓਹ ਗਏ ਤੇ ਓਹ ਗਏ”, ਸ਼ਿੰਦੇ ਅਮਲੀ ਨੇ ਦਿਲ ਦੀ ਪੋਟਲੀ ਸੱਥ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੋਹਲੀ।<br />“ਨਾ ਵਿਚਲੀ ਗੱਲ ਤਾਂ ਦੱਸ, ਕਿੱਥੇ ਆਏ ਸੀ? ਕੇਹੜੀ ਪਾਰਟੀ ਵਾਲ਼ੇ ਸੀ? ਕੀ ਕੀ ਵਾਅਦੇ ਕਰ ਗਏ? ਮਾਸਟਰ ਵੀ ਬੇਗੀ ਤੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਸੁੱਟਦਾ ਹੋਇਆ ਬੋਲਿਆ। ਮਾਸਟਰ ਨੂੰ ਵੀ ਅੱਜ ਨਿਆਣੇ ਕੁੱਟਣ ਤੋਂ ਛੁੱਟੀ ਸੀ।<br />“ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਨਾਓਂ ਤਾਂ ‘ਭੰਨ-ਤੋੜ-ਭੰਨ ਪਾਰਟੀ’ ਦੱਸਦੇ ਸੀ, ਕਈ ਪੱਗਾਂ ਵਾਲ਼ੇ ਸੀ ਤੇ ਕਈ ਟੋਪੀਆਂ ਵਾਲ਼ੇ ਸੀ। ਆਹ ਨਾਲ਼ ਦੇ ਪਿੰਡ, ਆਏ ਸੀ। ਵਾਅਦੇ ਤਾਂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਓਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨੀਂ ਯਾਦ ਰਹਿੰਦੇ ਮਾਸਟਰਾ, ਮੈਨੂੰ ਕੀ ਰਹਿਣੇ ਆ ਸਹੁਰੀ ਦੇ?” ਅਮਲੀ ਨੱਕ ‘ਚ ਬੋਲਦਾ ਬੋਲਦਾ ਜਰਾ ਕੁ ਰੁਕਿਆ ਤੇ ਫੇਰ ਬੋਲਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, “ਪੱਗਾਂ, ਟੋਪੀਆਂ ਦੇ ਰੰਗ ਵੀ ਸਹੁਰੇ ਰਲ਼ਵੇ ਈ ਸੀ ਸਭ ਦੇ, ਗੱਲਾਂ ਬਥੇਰੀਆਂ ਕਰਦੇ ਸੀ। ਦੋ ਤਿੰਨ ਨੀਂਹ ਪੱਥਰੂ ਜਏ ਰੱਖ ਗਏ ਨੇ,,,, ਆਂਹਦੇ ਸੀ ਜੇ ਸਾਡੀ ਸਰਕਾਰ ਬਣ ਗਈ ਤਾਂ ਨੀਂਹ ਪੱਥਰੂ ਪੱਟ ਦਿਆਂਗੇ ਤੇ ਉਸਾਰੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਾਵਾਂਗੇ.....ਨਾਲ਼ੇ ਦੋ ਟਰੱਕ ਸਾਡੇ ਲਈ ਖਾਸ ਤੌਰ ਤੇ ਲੈ ਕੇ ਆਏ ਸੀ”, ਅਮਲੀ ਸਾਹੋ ਸਾਹੀ ਹੋਇਆ ਦੱਸੀ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਆਖ਼ਰੀ ਫਿਕਰਾ ਬੋਲਦਾ ਬੋਲਦਾ ਅਮਲੀ ਮੁਸਕੜੀਂ ਹੱਸਿਆ।<br />“ਨਾ ਨੀਂਹ ਪੱਥਰ ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਈ ਬਥੇਰੇ ਆ ਪਿੰਡਾਂ, ਸ਼ਹਿਰਾਂ ‘ਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ” ਮੰਨਾ ਸਿਓਂ ਠੀਕ ਹੋ ਕੇ ਬਹਿੰਦਾ ਹੋਇਆ ਬੋਲਿਆ।<br />“ਚਾਚਾ, ਕੀ ਫਰਕ ਪੈਂਦਾ ਜੇ ਦੋ ਚਾਰ ਹੋਰ ਲੱਗ ਗਏ ਤਾਂ” ਰਾਜੀ ਕਾਫੀ ਦੇਰ ਚੁੱਪ ਰਹਿਣ ਪਿੱਛੋਂ ਹੁਣ ਮੰਨਾ ਸਿਓਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਹੁੰਦਾ ਹੋਇਆ ਬੋਲਿਆ।<br />“ਅਮਲੀਆ ਤੇਰਾ ਕੋਟਾ ਤਾਂ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ ਲੱਗਦੈ”, ਭਾਨਾ ‘ਕਿਹਰੂ’ ਕਿਆਂ ਦਾ ਅਮਲੀ ਤੇ ਟੌਣਾ ਲਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ ਬੋਲਿਆ।<br />“ਆਹੋ, ਭਾਨਿਆਂ, ਆਪਣਾ ਕੋਟਾ ਤਾਂ ਸਹੁਰੀ ਦਾ ਪੂਰਾ ਈ ਰਹਿੰਦੈ, ਚਲੋ ਹੁਣ ਲੱਗਦੇ ਹੱਥ ਦੋ ਚਾਰ ਦਿਨ ਹੋਰ ਸੌਖੇ ਲੰਘ ਜਾਣਗੇ। ਜਦ ਮਾਲ-ਮੂਲ ਮੁੱਕਿਆ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਪਾਰਟੀ ਨਾਲ਼ ਭਾਈਵਾਲ਼ੀ ਪਾ ਲਾਂ ਗੇ, ਸਾਡਾ ਕਿਹੜਾ ਸਾਲ਼ਾ ਜੋਰ ਲੱਗਦੈ?”........ ਅਮਲੀ ਲੋਟ ਪੋਟ ਜਿਹਾ ਹੋ ਕੇ ਹੱਸਦਾ ਹੋਇਆ ਬੋਲਿਆ।<br />ਅਮਲੀ ਦਾ ਗੁੱਸਾ ਸੱਥ ‘ਚ ਆ ਕੇ ਛੂ ਮੰਤਰ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਸੀ। ਸ਼ਿੰਦੇ ਅਮਲੀ ਦੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਨਾਲ਼ ਭਾਈਵਾਲ਼ੀ, ਵੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੀ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ਼ ਭਾਈਵਾਲ਼ੀ ਵਰਗੀ ਹੀ ਹੋ ਗਈ ਸੀ, ਅੱਜ ਏਹਦੇ ਨਾਲ਼ ਤੇ ਕੱਲ ਓਹਦੇ ਨਾਲ਼.....।<br />ਸੱਥ ਵਿੱਚ ਅਮਲੀ ਦੀ ਸੁਲਝੀ ਹੋਈ ਸਮਝ ਤੇ ਹਾਸਾ ਪੈ ਗਿਆ।<br />ਕਮਲ ਕੰਗ 13 ਅਕਤੂਬਰ 2008<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/454193027440620851-2647421558188995494?l=punjabi-article.blogspot.com' alt='' /></div>Kamal Kang Kanghttps://profiles.google.com/109817178092472580542noreply@blogger.com1tag:blogger.com,1999:blog-454193027440620851.post-71313995031383140682008-10-02T14:56:00.000-07:002008-10-02T14:57:26.184-07:00ਮੰਦਰ ਦੀਆਂ ਸੰਗਮਰਮਰੀ ਪੌੜੀਆਂ ਤੇ ਬੁੱਢੀ ਮਾਈ ਬੈਠੀ ਹੈ। ਰੰਗ ਸਾਂਵਲਾ, ਹੱਠੀਆਂ ਦੀ ਮੁੱਠ ਜਿਹਾ ਸਰੀਰ, ਮੈਲ਼ੇ ਕੁਚੈਲ਼ੇ ਕੱਪੜੇ, ਅੱਖਾਂ ਤੇ ਘਸਮੈਲ਼ੇ ਸ਼ੀਸ਼ਿਆਂ ਵਾਲ਼ੀ ਐਨਕ। ਐਨਕ ਦੀਆਂ ਦੋਵੇਂ ਡੰਡੀਆਂ ਧਾਗੇ ਨਾਲ਼ ਬੰਨ੍ਹੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਨੇ ਜਿਵੇਂ ਮਾਈ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ਼ ਕੁਝ ਸਾਹ ਅਜੇ ਵੀ ਬੰਨ੍ਹੇ ਹੋਏ ਹੋਣ। ਮੰਦਰ ਦੀਆਂ ਪੌੜੀਆਂ ਤੇ ਅੱਜ ਬੜੀ ਭੀੜ ਹੈ, ਲੋਕ ਵਾਹੋ ਦਾਹੀ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨਾਂ ਲਈ ਮੰਦਰ ਦੇ ਦਰਵਾਜੇ ਵੱਲ ਇਕ ਦੂਜੇ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਹੋਏ, ਰਾਮ ਰਾਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਪੌੜੀਆਂ ਚੜ੍ਹੀ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਬੁੱਢੀ ਮਾਈ ਮੰਦਰ ਦੀਆਂ ਪੌੜੀਆਂ ਚੜ੍ਹਦੇ ਹਰ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਵੱਲ ਤਰਸ ਭਰੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ਼ ਵੇਖਦੀ ਹੈ, ਨਾਲ਼ ਹੀ ਨਾਲ਼ ਆਪਣੇ ਅੱਗੇ ਪਈ ਥਾਂ ਥਾਂ ਤੋਂ ਉਸ ਵਾਂਗ ਚਿੱਬੀ ਹੋਈ ਪਈ ਸਿਲਵਟ ਦੀ ਕੌਲੀ ਵੱਲ ਵੇਖਦੀ ਹੈ। ਕੌਲੀ ਵੱਲ ਵੇਖ ਕੇ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਮਾਈ ਵਾਂਗ ਉਹ ਵੀ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਭੁੱਖੀ ਹੋਵੇ। ਬੁੱਢੀ ਮਾਈ ਕੌਲੀ ਨੂੰ ਹਰ ਲੰਘਦੇ ਹੋਏ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵੱਲ ਵੇਖ ਕੇ ਅੱਗੇ ਨੂੰ ਕਰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਅੱਜ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਣ ਵਿੱਚ ਮਾਈ ਅਸਮਰੱਥ ਲੱਗਦੀ ਹੈ।<br />ਅੱਜ ਦੀ ਹਰ ਅਖ਼ਬਾਰ ਵਿੱਚ ਮੁੱਖ ਸੁਰਖ਼ੀ ਏਹੀ ਸੀ ਕਿ ਹਰ ਮੰਦਰ ਦਾ ਭਗਵਾਨ ਦੁੱਧ ਪੀ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਟੈਲੀਵੀਜਨ ਤੇ ਵੀ ਵਾਰ ਵਾਰ ਚੈਨਲਾਂ ਵਾਲ਼ੇ ਇਹੀ ਦੱਸ ਰਹੇ ਸਨ ਅਤੇ ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਪੀਂਦਾ ਵਿਖਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਦੁਨੀਆਂ ਲਈ ਇਹ ਹੈਰਾਨੀ ਭਰੀ, ਸ਼ਰਧਾ ਭਰੀ, ਪਿਆਰ ਭਰੀ ਗੱਲ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਹਰ ਕੋਈ ਦੁੱਧ ਚੁੱਕੀ ਅੱਜ ਮੰਦਰ ਵੱਲ ਨੱਸਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਪਿਲਾਉਣ ਵਾਸਤੇ।<br />ਅੱਜ ਬੁੱਢੀ ਮਾਈ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਨੁੱਖ ਹੋਣ ਤੇ ਘਿਰਣਾ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ, ਉਹ ਸੋਚ ਰਹੀ ਸੀ ਕਿ ਕਾਸ਼ ਉਹ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਨਾ ਹੁੰਦੀ ਬਲਕਿ ਪੱਥਰ ਦਾ ਭਗਵਾਨ ਹੁੰਦੀ।<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/454193027440620851-7131399503138314068?l=punjabi-article.blogspot.com' alt='' /></div>Kamal Kang Kanghttps://profiles.google.com/109817178092472580542noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-454193027440620851.post-35272636660242021362008-07-14T14:13:00.000-07:002011-10-21T11:45:13.354-07:00<div style="background-color: black; color: white;"><span style="font-weight: bold;"><span style="font-size: 180%;">ਯੁਨੀਕੋਡ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਲਿਖੋ :</span><br /><br />ਇਸ ਲੇਖ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਤੁਸੀਂ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਸਾਈਟ ਜਾਂ ਸੌਫਟਵੇਅਰ ਆਦਿ ਤੋਂ ਸਿੱਧੇ ਹੀ ਕੰਪਿਊਟਰ ਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਲਿਖਣ ਦੇ ਕਾਬਲ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧੇ ਹੀ ਟਾਈਪ ਕਰ ਕੇ ਪੰਜਾਬੀ ਲਿਖ ਸਕਦੇ ਹੋ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੰਜਾਬੀ ਲਿਖਣ ਲਈ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਤੇ ਲੌਗ ਇਨ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਈ ਜਰੂਰਤ ਨਹੀਂ ਹੈ ਤੁਸੀਂ ਜਦੋਂ ਮਰਜ਼ੀ ਔਫਲਾਈਨ ਹੁੰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਲਿਖ ਸਕਦੇ ਹੋ।</span><span style="font-style: italic; font-weight: bold;"><br /></span>ਇਸ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਾਲ਼ ਭਰੇ ਹੋਏ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਕਮੀਆਂ ਵੀ ਹੋਣਗੀਆਂ ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਈਮੇਲ ਕਰ ਕੇ ਹੋਰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ email me@ <a href="mailto:kang.punjabi@gmail.com">kang.punjabi@gmail.com</a></div><div style="background-color: black; color: white;">or go to facebook @ <a href="http://www.facebook.com/home.php?#%21/kangjagir">ਕਮਲ ਕੰਗ @ ਫੇਸਬੁੱਕ</a></div><div style="background-color: black; color: white;"><b><br /></b></div><div style="background-color: black; color: white;"><b>ਪੰਜਾਬੀ ਯੁਨੀਕੋਡ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਨੁਕਤੇ</b><span style="background-color: black; color: white;"> </span><b><i><span style="background-color: black; color: white;">(</span>ਇਸ ਲੇਖ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਕੁਝ ਵੀ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪਰਿੰਟ ਕਰ ਲਵੋ)</i></b></div><div style="background-color: black; color: white;">ਵਿੰਡੋਜ਼ ਐਕਸ ਪੀ ਅਤੇ ਇਸ ਤੋਂ ਅਪਗਰੇਡਡ ਸਿਸਟਮਜ਼ ਵਿੱਚ ਯੁਨੀਕੋਡ ਦੇ ਜਰੀਏ ਪੰਜਾਬੀ ਲਿਖਣ ਲਈ ਕੀ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ? ਇਸ ਬਾਰੇ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗੱਲਾਂ, ਨੁਕਤੇ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹ ਸਕੋਗੇ। ਯੁਨੀਕੋਡ ਨੂੰ ਵਰਤਣਾ ਮੇਰਾ ਸ਼ੌਕ ਬਣ ਚੁੱਕਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮੈਂ ਸਾਰੇ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਨੂੰ ਵਰਤਣ ਦਾ ਸੱਦਾ ਦਿੰਦਾ ਹੋਇਆ ਆਪਣੇ ਵਲੋਂ ਵਰਤੇ ਹੋਏ ਅਹਿਮ ਨੁਕਤੇ ਇੱਥੇ ਸਾਂਝੇ ਕਰਨ ਦਾ ਹੌਂਸਲਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਇਹ ਸਭ ਇਸ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਦੀ ਮਿਹਰਬਾਨੀ ਸਦਕਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ/ਸਿੱਖਣ ਦਾ ਸੁਭਾਗ ਹੀ ਹੈ, ਬਹੁਤੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੁਣ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਯੁਨੀਕੋਡ ਨੂੰ ਵਿੰਡੋਜ਼ ਵਿੱਚ ਇਨਸਟਾਲ/ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ? :-</div><div style="background-color: black; color: white;"><span style="font-size: 130%;"><span style="font-weight: bold;"><br />੧।</span></span> ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਲਿੰਕ ਤੇ ਜਾ ਕੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੀ ਕੀਬੋਰਡ ਲੇਅ-ਆਊਟ ਮੁਫ਼ਤ ਵਿੱਚ ਡਾਊਨ ਲੋਡ ਕਰੋ:</div><div style="background-color: black; color: white;"><br /></div><div style="background-color: black; color: white;"><a href="http://www.gurbanifiles.org/unicode/index.htm">http://www.gurbanifiles.org/unicode/index.htm</a></div><div style="background-color: black; color: white;"><br /></div><div style="background-color: black; color: white;">ਸਾਈਟ ਤੇ ਜਾ ਕੇ ਬਿਲਕੁਲ ਸਫੇ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸਿਰਲੇਖ</div><div style="background-color: black; color: white;">Custom Punjabi/Gurmukhi Unicode Keyboards</div><div style="background-color: black; color: white;">ਅਧੀਨ ਨੰਬਰ ੨ ਨੂੰ ਡਾਊਨ ਲੋਡ ਕਰੋ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੀ ਡਿਸਕਟੌਪ ਤੇ ਸੇਵ ਕਰ ਲਵੋ। ਇਹ ਲੇਅ-ਆਊਟ "ਡੀ ਆਰ ਚਾਤਰਿਕ"(dr chatrik fonts) ਫੌਂਟਸ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਮੇਰੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਵਰਤਣੇ ਬੇਹੱਦ ਸੌਖੇ ਅਤੇ ਸੋਹਣੇ ਫੌਂਟਸ ਹਨ। ਇਸ ਫਾਈਲ ਵਿੱਚ ਨਾਲ ਹੀ ਕੀਬੋਰਡ ਲੇਅ-ਆਊਟ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਵੀ ਹੈ।</div><div style="background-color: black; color: white;"><br /></div><div style="background-color: black; color: white;"><span style="font-size: 130%;">੨।</span> ਫਾਈਲ ਨੂੰ ਅਨਜਿੱਪ(unzip) ਕਰ ਕੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੀ ਡਿਸਕਟੌਪ ਤੇ ਜਾਂ ਆਪਣੇ ਡਾਕੂਮਿੰਟਸ ਫੋਲਡਰ ਵਿੱਚ ਸੇਵ ਕਰੋ।</div><div style="background-color: black; color: white;">ਇਸ ਨੂੰ ਡਬਲ ਕਲਿੱਕ ਕਰ ਕੇ ਆਪਣੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਵਿੱਚ ਇਨਸਟਾਲ ਕਰ ਲਵੋ।</div><div style="background-color: black; color: white;"><br /></div><div style="background-color: black; color: white;"><span style="font-size: 130%;"><span style="font-weight: bold;">੩।</span></span> ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ "ਸਟਾਰਟ"(start) ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ "ਕੰਟਰੋਲ ਪੈਨਲ"(control panel) ਵਿੱਚ ਜਾਓ, ਕੰਟਰੋਲ ਪੈਨਲ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ "ਸਵਿੱਚ ਟੂ ਕਲਾਸਕ"(switch to classic) ਨੂੰ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ।</div><div style="background-color: black; color: white;"><br /></div><div style="background-color: black; color: white;">ਹੁਣ "ਰੀਜ਼ਨਲ ਐਂਡ ਲੈਂਗੂਏਜ਼ ਔਪਸ਼ਨ"(regional and language options) ਵਿੱਚ ਜਾਓ।</div><div style="background-color: black; color: white;"><br /></div><div style="background-color: black; color: white;">ਇਸ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ "ਲੈਂਗੂਏਜ਼"(language) ਖਾਨੇ ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ।</div><div style="background-color: black; color: white;"><br /></div><div style="background-color: black; color: white;">ਹੇਠਾਂ ਪਹਿਲੇ ਖਾਨੇ ਵਿੱਚ ਟਿੱਕ ਮਾਰਕ ਕਰ ਕੇ ਓਕੇ ਕਰੋ, ਜਦੋਂ ਇਹ ਇਨਸਟਾਲ ਹੋ ਗਿਆ ਤਾਂ ਕੰਪਿਊਟਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵਿੰਡੋਜ਼ ਨੂੰ ਰੀਸਟਾਰਟ/ਦੋਬਾਰਾ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਕਹੇ ਗਾ, ਵਿੰਡੋਜ਼ ਦੀ ਗੱਲ ਮੰਨੋ ਅਤੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਦੋਬਾਰਾ ਸਟਾਰਟ ਕਰੋ।</div><div style="background-color: black; color: white;"><br /></div><div style="background-color: black; color: white;"><span style="font-size: 130%; font-weight: bold;">੪। </span>ਕੰਪਿਊਟਰ ਰੀਸਟਾਰਟ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, "ਕੰਟਰੋਲ ਪੈਨਲ"(control panel) ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ "ਰੀਜ਼ਨਲ ਲੈਂਗੂਏਜ਼ ਔਪਸ਼ਨ"(regional and language options) ਵਿੱਚ ਫਿਰ ਜਾਓ, "ਲੈਂਗੂਏਜ਼"(language) ਖਾਨੇ ਦੇ ਅਧੀਨ ਅੱਧ-ਵਿਚਕਾਰ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ "ਡਿਟੇਲਜ਼"(details) ਨੂੰ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ।"ਡਿਟੇਲਜ਼"(details) ਵਿੱਚ "ਸੈਟਿੰਗਸ"(settings) ਵਿੱਚ ਜਾਓ ਅਤੇ "ਐਡ"(add) ਬਟਨ ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ। ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਵਿੰਡੋਜ਼ ਖੁੱਲੇਗੀ ਅਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚ "ਇਨਪੁੱਟ"(input) ਪੰਜਾਬੀ ਕਰੋ ਅਤੇ "ਕੀਬੋਰਡ ਲੇਅ-ਆਊਟ"(keyboard layout) ਨੂੰ ਗੁਰਬਾਣੀ ਲਿੱਪੀ ਲੇਅ-ਆਊਟ ਕਰੋ।</div><div style="background-color: black; color: white;"><br /></div><div style="background-color: black; color: white;">"ਓਕੇ"(okay) ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ ਅਤੇ "ਟਾਸਕਬਾਰ"(task bar) ਤੇ ਜਾ ਕੇ ਸੱਜੀ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ ਅਤੇ “ਟੂਲਬਾਰ”(toolbar) ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ "ਲੈਂਗੂਏਜ਼ ਬਾਰ"(language bar) ਨੂੰ ਔਨ ਕਰੋ, ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੇਠਾਂ "ਟਾਸਕਬਾਰ"(task bar) ਵਿੱਚ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ "ਈ ਇਨ (EN)" ਲਿਖਿਆ ਮਿਲੇਗਾ, ਉਸ ਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ ਅਤੇ "ਪੀ ਏ (PA)" ਨੂੰ ਔਨ ਕਰੋ। ਜਦੋਂ ਵੀ ਤੁਸੀਂ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਲਿਖਣਾ ਹੋਵੇਗਾ ਜਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਲੈਂਗੂਏਜ਼ ਮਤਲਬ ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਸ ਬਾਰ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਲੈਂਗੂਏਜ਼ ਔਪਸ਼ਨ ਔਨ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ। ਹੇਠਾਂ ਬਾਰ ਵਿੱਚ "ਈ ਇਨ" ਜਾਂ "ਪੀ ਇਨ" ਲਿਖਿਆ ਜਰੂਰ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।</div><div style="background-color: black; color: white;">ਨੋਟ: (ਤੁਸੀਂ ਭਾਸ਼ਾ ਬਦਲਣ ਲਈ ਕੀਬੋਰਡ ਤੋਂ alt+shift ਵੀ ਵਰਤ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਇਹ ਬੇਹੱਦ ਸੌਖਾ ਤਰੀਕਾ ਹੈ।)</div><div style="background-color: black; color: white;"><br /></div><div style="background-color: black; color: white;">ਨੋਟ: ਕਿਸੇ ਵੀ ਲਿਖਣ ਵਾਲ਼ੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨੂੰ ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਖੋਹਲਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਹਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਲਈ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਸੈਟਿੰਗ ਹਰ ਵਾਰ ਬਦਲਣੀ ਪਵੇਗੀ। ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਇੰਟਰਨੈਟ ਇਕਸਪਲੋਰਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਲਿਖਣਾ ਹੈ ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਸੈਟਿੰਗ ਬਦਲਣੀ ਪਵੇਗੀ।</div><div style="background-color: black; color: white;">ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਕੰਪਿਊਟਰ ਤੇ ਲੌਗ ਇਨ ਕਰਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਖਿਆਲ ਰੱਖੋ ਕਿ ਟਾਸਕਬਾਰ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜੀ ਲੈਂਗੂਏਜ਼ ਦੀ ਸੈਟਿੰਗ ਹੈ? EN ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਲੌਗ ਇਨ ਕਰ ਸਕੋਗੇ। ਹਰ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨੂੰ ਵਰਤਣ ਵੇਲੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਭਾਸ਼ਾ (language) ਬਦਲਣੀ ਪਵੇਗੀ। ਪਹਿਲਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਥੋੜਾ ਹੋਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੱਗੇਗਾ ਹਰ ਵਾਰ ਭਾਸ਼ਾ ਬਦਲਣੀ ਪਰ ਹੌਲ਼ੀ ਹੌਲ਼ੀ ਇਸ ਦੀ ਆਦਤ ਪੈ ਜਾਵੇਗੀ ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਤੇ ਪਾਣੀ ਵਾਂਗ ਲਿਖਦੇ ਹੋਏ ਨਜ਼ਰ ਆਓਗੇ!</div><div style="background-color: black; color: white;"><br /></div><div style="background-color: black; color: white;">ਹੁਣ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਯੁਨੀਕੋਡ ਵਰਤਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋ। (ਇੱਥੇ ਸਿਰਫ਼ ਵਿੰਡੋਜ਼ ਐਕਸ ਪੀ (XP) ਅਤੇ ਵਿਸਟਾ (VISTA) ਬਾਰੇ ਹੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਿਖੀ ਗਈ ਹੈ। ਹੋਰ ਵਿੰਡੋਜ਼ ਵਿੱਚ ਵੀ ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਪੰਜਾਬੀ ਯੁਨੀਕੋਡ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੂੰਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਲਿਖੋ, ਤੁਹਾਡੀ ਦੋਸਤਾਂ ਦੀ ਮੱਦਦ ਨਾਲ਼ ਮੱਦਦ ਕੀਤੀ ਜਾਏਗੀ।</div><div style="background-color: black; color: white;">ਜੇ ਅਜੇ ਵੀ ਕੋਈ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਆ ਰਹੀ ਹੈ ਤਾਂ ਹੋਰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਸਾਈਟਾਂ ਤੇ ਜਾ ਕੇ ਆਪ ਵਧੇਰੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ:</div><div style="background-color: black; color: white;"><br /></div><div style="background-color: black; color: white;"><a href="http://www.gurbanifiles.org/unicode/instruct.html">http://www.gurbanifiles.org/unicode/instruct.html</a></div><div style="background-color: black; color: white;"><a href="http://www.gurbanifiles.org/unicode/index.htm">http://www.gurbanifiles.org/unicode/index.htm</a></div><div style="background-color: black; color: white;"><a href="http://guca.sourceforge.net/applications/guca/">http://guca.sourceforge.net/applications/guca/</a></div><div style="background-color: black; color: white;"><br /></div><div style="background-color: black; color: white;">ਆਖਰੀ ਸਾਈਟ ਤੋਂ ਤੁਸੀਂ ਸੌਫਟਵੇਅਰ ਮੁਫ਼ਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ ਜਿਸ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਕਾਫ਼ੀ ਫੌਂਟਸ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ਹੋਈ ਪੰਜਾਬੀ ਯੁਨੀਕੋਡ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ।</div><div style="background-color: black; color: white;">ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਜਾਣਕਾਰੀ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਤਾਂ ਹੌਂਸਲਾ ਅਫ਼ਜਾਈ ਲਈ ਟਿੱਪਣੀ ਜਰੂਰ ਲਿਖੋ, ਧੰਨਵਾਦ</div><div style="background-color: black; color: white;"><br /></div><div style="background-color: black; color: white;"><a href="http://kamalkang.blogspot.com/"><span style="font-weight: bold;">*ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲੋ, ਪੰਜਾਬੀ ਪੜ੍ਹੋ, ਪੰਜਾਬੀ ਲਿਖੋ*</span></a></div><div style="background-color: black; color: white;"><a href="http://kujhsochan.blogspot.com/">ਕਮਲ ਕੰਗ</a></div><div style="background-color: black; color: white;"><a href="http://kamalkang.blogspot.com/">http://kamalkang.blogspot.com</a></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/454193027440620851-3527263666024202136?l=punjabi-article.blogspot.com' alt='' /></div>Kamal Kang Kanghttps://profiles.google.com/109817178092472580542noreply@blogger.com2tag:blogger.com,1999:blog-454193027440620851.post-65933994269790257372008-06-08T17:21:00.000-07:002008-06-09T11:42:42.206-07:00<div align="left"><strong>ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ</strong><br />ਔਰਤ ਜਾਤ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ‘ਮਨੁੱਖ' ਬਣਨਾ ਚਾਹ ਰਹੀ ਹੈ ਪਰ ਸਦਾ ਹੀ ਉਸ ਦੀਆਂ ਆਸਾਂ ਤੇ ਪਾਣੀ ਫਿਰਿਆ ਹੈ। ਇਤਿਹਾਸ, ਮਿਥਿਹਾਸ ਦੇ ਲੇਖਕਾਂ ਨੇ ਰੱਜ ਕੇ ਔਰਤ ਨੂੰ ਭੰਡਿਆ ਹੈ। ਵੇਦਾਂ, ਕਤੇਬਾਂ, ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ, ਧਾਰਮਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਔਰਤ ਦੇ ਪੱਲੇ ਜੋ ਖ਼ੈਰਾਤਾਂ ਪਾਈਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਸੁਣ/ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਰੌਂਗਟੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਦੇ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਆਦਮੀ ਅਤੇ ਔਰਤ ਦੋਨਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਮਨੁੱਖ ਜਾਤੀ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਕੱਲਾ ਆਦਮੀ ਜਾਂ ਔਰਤ ਜੇ ਚਾਹੇ ਤਾਂ ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਨਿਯਮ ਨੂੰ ਤੋੜ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ। ਪਰ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਅੱਖੋਂ ਪਰੋਖੇ ਕਰ ਕੇ ਆਦਮੀ ਨੇ ਸਦਾ ਔਰਤ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖ ਨਹੀਂ ਬਣਨ ਦਿੱਤਾ। ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਹਰ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਮਰਦ ਨੇ ਔਰਤ ਨੂੰ ਬਰਾਬਰੀ ਦੇਣ ਤੋਂ ਕੰਨੀ ਕਤਰਾਈ ਹੈ। ਨੀਂਵਾ ਦਿਖਾਉਣ ਦੀ ਸਫਲ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਬਰਾਬਰੀ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾ ਬਹੁਤ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹੈ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਇੱਥੇ ਸਿਰਫ਼ ਇਸ ਦੇ ਇਕ ਪੱਖ ਨਾਲ਼ ਸਬੰਧਿਤ ਹੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।</div><div align="left">ਥੋੜੇ ਦਿਨ ਹੋਏ ਹਨ ਕਿ ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਲਈ ਇਕ ਨਵੇਂ ਕਲਾਕਾਰ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸੰਗੀਤ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਪੈੜ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਪੈਰ ਟਿਕਾਏ ਹਨ। ਗੀਤ ਦੇ ਬੋਲ ਪੰਜਾਬੀ ਔਰਤ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹਨ ਜੋ ਆਪਣਾ ਸਹੁਰਾ ਘਰ ਘਰੇਲੂ ਲੜਾਈ ਝਗੜੇ ਤੋਂ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਛੱਡ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪੇਕਿਆਂ ਨੂੰ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਗੀਤ ਵਿਚਲੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਨ ਵਾਲੇ ਦੇ ਜਿ਼ਹਨ ਵਿੱਚ ਬੜੀ ਅਮਿੱਟ ਛਾਪ ਛੱਡਦੀ ਹੈ। ਗੀਤ ਦਾ ਸੰਗੀਤ, ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ, ਕਲਾਕਾਰ ਦੀ ਅਵਾਜ਼ ਸਭ ਹੀ ਬਹੁਤ ਚੰਗੀ ਤਰਾਂ ਮਨ ਨੂੰ ਭਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਸ਼ਾਲਾ ਰੱਬ/ਲੋਕ ਕਲਾਕਾਰ ਨੂੰ ਕਾਮਯਾਬੀ ਬਖ਼ਸ਼ਣ।<br />ਉਸ ਗੀਤ ਦਾ ਆਖਰੀ ਅੰਤਰਾ ਸੀ: </div><div align="left"><br />“ਤੈਨੂੰ ਸਿਰ ਦਿਆ ਸਾਂਈਂਆ, ਮੇਰੇ ਲੱਗ ਜਾਣ ਸਾਹ,<br />ਨਿੱਤ ਮੰਗੂਗੀ ਦੁਆਵਾਂ, ਵੇ ਨਾ ਲੱਗੇ ਤੱਤੀ ਵਾਹ,<br />ਰਹੇ ਵੱਸਦਾ ਹਾਏ ਵੇ ਰਹੇ ਵੱਸਦਾ,<br />ਰਹੇ ਵੱਸਦਾ ਕਟਾਣੀ ਪਿੰਡ ਤੇਰਾ,<br />ਗੱਡੀ ਦੇ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਰੋਵਾਂ, ਘਰੇ ਚਰਖਾ ਰੋਂਦਾ ਹਊ ਮੇਰਾ”...<br />ਇਸ ਅੰਤਰੇ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅੱਜ ਦੀ ਹਰ ਔਰਤ ਬਹੁਤ ਕਮਜ਼ੋਰ, ਮਜਬੂਰ, ਨਿਮਾਣੀ, ਅਬਲਾ, ਨਿਤਾਣੀ ਹੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਅਸੀਂ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਸੁਣਦੇ ਹੀ ਆਏ ਹਾਂ। ਗੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਉਹ ਘਰੋਂ ਕੱਢੇ ਜਾਣ ਤੇ ਵੀ ਅਤੇ ਹੱਦੋਂ ਵੱਧ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਬੇਕਦਰੇ ਪਤੀ ਤੋਂ ਦੂਰ ਜਾਂਦੀ ਹੋਈ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਵੇਖਣ ਦੀ ਆਸ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਆਖਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਤੱਤੀ ਵਾਹ ਨਾ ਲੱਗੇ, ਉਸ ਦਾ ਪਿੰਡ ਵਸਦਾ ਰਹੇ, ਆਖਦੀ ਹੈ ਮੇਰੇ ਸਿਰ ਦਿਆ ਸਾਂਈਂਆ ਤੇਰੇ ਲਈ ਮੈਂ ਦੁਆਵਾਂ ਕਰਦੀ ਹਾਂ ਕਿ ਤੈਨੂੰ ਕੱਖ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਉਜਾੜ ਕੇ ਸਦਾ ਹੀ ਸੁੱਖੀਂ ਸਾਂਦੀ ਵਸਦਾ ਰਹੇਂ।<br />ਮੈਨੂੰ ਗੀਤ ਦੀ ਡੁੰਘਾਈ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਏਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਆਪਣਾ ਘਰ (ਮਾਪਿਆਂ ਦਾ) ਛੱਡ ਕੇ ਆਈ ਔਰਤ ਜਦੋਂ ਪਤੀ ਦੇ ਘਰ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸਮਝ ਕੇ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਤੱਕ ਉੱਥੇ ਹੀ ਵਸਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਅੱਜ ਘਰ ਛੱਡ ਕੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੀ ਕਹਿ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਮੇਰੇ ਜਾਣ ਬਾਅਦ ਤੂੰ ਹੋਰ ਔਰਤ ਨੂੰ ਘਰ ਵਿਆਹ ਕੇ ਲੈ ਆਵੇਂ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵੀ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦੇਵੇਂ ਤਾਂ ਹੋਰ ਔਰਤ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਲਿਆਵੇਂ, ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਰ, ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਰ...। ਇਹ ਸਿਲਸਿਲਾ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਚੱਲਦਾ ਹੀ ਰਹੇ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਇਹ ਸਮਾਜ ਔਰਤ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ, ਮਜਬੂਰ, ਨਿਮਾਣੀ, ਨਿਤਾਣੀ, ਬੇਸਹਾਰਾ, ਬੇਵੱਸ, ਅਬਲਾ, ਨਿਰਦੋਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਦੋਸ਼ੀ ਸਮਝਦਾ ਰਹੇ ਅਤੇ ਆਖਰ ਗੀਤ ਵਿਚਲੀ ਔਰਤ ਉਸ ਦੇ ਬੇਕਦਰੇ, ਨਿਰਦਈ, ਅਮਨੁੱਖ ਪਤੀ ਵਲੋਂ ਦੁਰਕਾਰੇ ਜਾਣ ਤੇ ਵੀ ਉਸ ਦਾ ਭਲਾ ਕਿਉਂ ਨਾ ਚਾਹੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦੇ ਪਤੀ ਪਰਮੇਸ੍ਵਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਜਿੰਦਾ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਸਾੜਿਆ ਕਿਸੇ ਫਟਦੇ ਹੋਏ ਸਟੋਵ ਨਾਲ਼, ਕਤਲ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦਾ, ਹੋਰ ਦਾਜ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਉਹਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਵਿਕਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ?<br />ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਦੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਔਰਤ ਨੂੰ ਪਤੀ ਦੇ ਘਰੋਂ ਜਾਂਦੀ ਨੂੰ ਇਹ ਜਰੂਰ ਹੀ ਸੋਚਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ ਕਿ ਅਜੇ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿੰਨਾ ਕੁ ਹੋਰ ਚਿਰ ਉਸਨੇ ਮੈਨੂੰ ਪੈਰਾਂ ਹੇਠ ਲਿਤਾੜਦੇ ਰਹਿਣਾ ਸੀ ਜੇ ਮੈਂ ਉੱਥੋਂ ਜਿਉਂਦੀ ਜਾਗਦੀ ਬੱਚ ਕੇ ਨਾ ਆਉਂਦੀ ਤਾਂ! ਜੋ ਔਰਤ ਪਤੀ ਦਾ ਘਰ ਛੱਡ ਕੇ ਇਕ ਵਾਰ ਆ ਗਈ ਹੋਵੇ ਫਿਰ ਉਸ ਦਾ ਮੁੜ ਕੇ ਓਸ ਘਰ ਵਿੱਚ ਵਸਣਾ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੁੱਭਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਲੁਕਿਆ ਨਹੀਂ। ਨਾ ਤਾਂ ਔਰਤ ਦੇ ਮਾਪੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮੁੜ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਕਦਰ ਪੈਂਦੀ ਹੈ ਨਾ ਹੀ ਉਸ ਦਾ ਭਵਿੱਖ ਸੁਨਹਿਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਔਰਤ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਹਨੇਰ ਭਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਔਰਤ ਕੋਲ਼ ਔਲਾਦ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਮਾੜੇ ਹਾਲਾਤ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਮਰ ਉੱਪਰ ਵੀ ਉਸ ਦਾ ਭਵਿੱਖ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਨਾ ਅੱਗੇ ਨਾ ਪਿੱਛੇ ਕਿਸੇ ਪਾਸੇ ਵੀ ਜਦੋਂ ਔਰਤ ਨੂੰ ਢੋਈ ਨਾ ਮਿਲੇ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਸੋਚੋ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚੋਂ ਅਜੇ ਵੀ ਉਸ ਦੇ ਪਤੀ ਪਰਮੇਸ੍ਵਰ ਜਿਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਘਰੋਂ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਅਸੀਸਾਂ, ਦੁਆਵਾਂ ਨਿਕਲ਼ਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ?<br />ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ 'ਸੀਰਤ' ਵਿੱਚ ਅਤੇ 'ਕਨੇਡੀਅਨ ਪੰਜਾਬ ਟਾਈਮਜ਼' ਵਿੱਚ ਛਪ ਚੁੱਕੀ ਹੱਥਲੇ ਲੇਖ ਦੇ ਲੇਖਕ ਦੀ ਕਵਿਤਾ 'ਚੋਂ ਕੁਝ ਲਾਈਨਾਂ ਅੱਜ ਦੀ ਔਰਤ ਦੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀਆਂ ਹਾਜਰ ਹਨ:<br />“ਕਦਮ ਕਦਮ ਤੇ ਨਾ ਅਜ਼ਮਾ ਤੂੰ, ਮੈਂ ਸ਼ਕਤੀ ਸਾਕਾਰ ਹਾਂ,<br />ਸਦੀਆਂ ਦੀ ਮੈਂ ਜ਼ਹਿਰ ਹੈ ਪੀਤੀ, ਫਿਰ ਵੀ ਜਿ਼ੰਦਾ ਨਾਰ ਹਾਂ।<br />ਕਿੰਨਾ ਚਿਰ ਹੁਣ ਹੋਰ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ, ਪੈਰਾਂ ਹੇਠ ਲਿਤਾੜੇਂਗਾ,<br />ਤੇਰੇ ਪੈਰ ਦੀ ਜੁੱਤੀ ਨਹੀਂ ਹੁਣ, ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਦਸਤਾਰ ਹਾਂ।”<br />ਇਸ ਕਵਿਤਾ ਵਿੱਚ ਔਰਤ ਨੂੰ ਬਰਾਬਰਤਾ ਦਾ ਹੱਕ, ਜੋ ਉਸ ਦਾ ਬਣਦਾ ਹੀ ਹੈ, ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਅੱਜ ਦੀ ਔਰਤ 'ਅਬਲਾ' ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਮਰਦ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹਰ ਕਾਰਜ ਵਿੱਚ ਬਰਾਬਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਪਾਉਣ ਲਈ ਤਿਆਰ-ਬਰ-ਤਿਆਰ ਖੜ੍ਹੀ ਹੈ। ਪਰ ਅਸੀਂ ਪੁਰਾਣੀ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤੀ ਨੂੰ ਅਜੇ ਤਿਲਾਂਜਲੀ ਦੇਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰੀ ਹੋਏ ਬੈਠੇ ਹਾਂ। ਕਿਉਂ?<br />ਇਸ ਗੀਤ ਦੇ ਲੇਖਕ, ਗਾਇਕ ਦਾ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਕਸੂਰ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਜੋ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹੈ ਪੇਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਰ ਪੈੜਾਂ ਪਈਆਂ 'ਚ ਤੁਰਨਾ ਸੌਖਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਨਵੀਂਆਂ ਪੈੜਾਂ ਪਾਉਣੀਆਂ ਬੇਹੱਦ ਔਖੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਬਹੁਤੀ ਵਾਰ! ਲੇਖਕਾਂ, ਗਾਇਕਾਂ ਦਾ ਕੁਝ ਤਾਂ ਫਰਜ਼ ਬਣਦਾ ਹੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਕੁਰੀਤੀਆਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਹੱਦ ਤੱਕ ਕੁਚਲਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨ। ਬੂੰਦ ਬੂੰਦ ਕਰ ਕੇ ਸਮੁੰਦਰ ਭਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਸਾਡੇ ਕੁਝ ਅੱਖਰਾਂ, ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ਼ ਕੁਝ ਤਾਂ ਫਰਕ ਪਏਗਾ ਹੀ!ਇਨਸਾਨੀਅਤ ਦੇ ਨਾਤੇ ਹਰ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਫਰਜ਼ ਬਣਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਔਰਤ ਨੂੰ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਸਮਝੇ ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਕਿਤੇ ਵੀ ਅੱਜ ਦੀ ਔਰਤ ਹੀਣ ਭਾਵਨਾ ਵਿੱਚ ਗਹਿਰੀ ਧਸੀ ਹੋਈ ਹੈ ਉਸ ਨੂੰ ਉੱਥੋਂ ਕੱਢਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੇ। ਔਰਤ ਨੂੰ ਅਬਲਾ ਦੀ ਥਾਂ ਮਜ਼ਬੂਤ ਇਰਾਦਿਆਂ ਵਾਲ਼ੀ ਬਣਨਾ/ਬਣਾਉਣਾ/ਦਰਸਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਔਰਤ ਦੇ ਜਜ਼ਬਾਤਾਂ ਨੂੰ ਮਰਦ ਦੀਆਂ ਪਿਛਾਂਹ-ਖਿੱਚੂ ਸੋਚਾਂ ਨਾਲ਼ ਨਕਾਰਨ ਦੀ ਨਾਕਾਮ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਹੁਣ ਬੰਦ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਮਨੁੱਖ ਬਣਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰਲ਼ ਕੇ ਸਿਹਤਮੰਦ ਸਮਾਜ ਸਿਰਜਣਾ ਸਾਡਾ ਸਭ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।<br />ਮੈਨੂੰ ਆਸ ਹੈ ਕਈ ਲੋਕ ਮੇਰੀ ਸੋਚ ਅਨੁਸਾਰ ਮੇਰੇ ਨਾਲ਼ ਸਹਿਮਤ ਹੋਣਗੇ ਕਿ ਉਸ ਗੀਤ ਦਾ ਆਖਰੀ ਅੰਤਰਾ ਏਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ:<br />“ਸੁਣ ਸਿਰ ਦਿਆ ਸਾਂਈਂਆ, ਤੇਰੇ ਮੁੱਕ ਜਾਣ ਸਾਹ,<br />ਨਿੱਤ ਚਾਹਾਂਗੀ ਵੇ ਦਿਲੋਂ, ਤੇਰੀ ਉੱਡ ਜਏ ਸੁਆਹ,<br />ਰਹੇ ਕੱਖ ਨਾ ਹਾਏ ਵੇ ਰਹੇ ਕੱਖ ਨਾ,<br />ਰਹੇ ਕੱਖ ਨਾ ਕਟਾਣੀ ਵਿੱਚ ਤੇਰਾ<br />ਗੱਡੀ ਦੇ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਰੋਵਾਂ, ਘਰੇ ਚਰਖਾ ਰੋਂਦਾ ਹਊ ਮੇਰਾ”.....<br />ਏਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਸੇ ਦੁਖੀ ਔਰਤ ਵਲੋਂ ਕਹਿਣਾ ਸ਼ਾਇਦ ਕਈ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਚੰਗਾ ਨਾ ਵੀ ਲੱਗੇ ਕਿਉਂਕਿ ਮਰਦ ਦੀ ਈਗੋ/ਹੰਕਾਰ ਨੂੰ ਸੱਟ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਪੁਰਾਣੇ ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਦੀਆਂ ਧੱਜੀਆਂ ਉੱਡਦੀਆਂ ਹਨ, ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਬਿਖ਼ਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਕੋਝੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਖੇਰੂੰ ਖੇਰੂੰ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਕਈ ਲੋਕ ਸੋਚਣਗੇ ਕਿ ਔਰਤ ਵਲੋਂ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਲਈ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੁਰਾ ਚਿਤਵਣਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਾੜੀ ਗੱਲ ਹੈ! ਪਤੀ ਜੋ ਮਰਜ਼ੀ ਕਰਦਾ ਰਹੇ!<br />ਚਲੋ ਮੰਨ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਇਹ ਗੱਲ ਠੀਕ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਦਾ ਬੁਰਾ ਚਾਹੁਣਾ ਚੰਗੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਪਰ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਕੰਨ ਕਰਨ ਲਈ ਫਾਂਸੀ ਵਰਗੀਆਂ ਸਜ਼ਾਵਾਂ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜਾਇਜ਼ ਗਿਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਤਾਂ ਸਿਰਫ ਬਦਅਸੀਸਾਂ ਹੀ ਹਨ ਜੋ ਇਕ ਦੁਖੀ ਔਰਤ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਘਰੋਂ ਨਿਕਲ਼ ਕੇ ਨ੍ਹੇਰ ਭਰੇ ਭਵਿੱਖ ਵੱਲ ਗੱਡੀ ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਕੇ ਜਾਂਦੀ ਹੋਈ ਉਸ ਨੂੰ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈ। ਕੀ ਇਹ ਵੀ ਉਸ ਦਾ ਹੱਕ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਦਾ ਭਾਰ ਹੌਲਾ ਕਰ ਸਕੇ, ਮਨ ਦਾ ਗੁੱਸਾ ਸ਼ਬਦਾਂ ਰਾਹੀਂ ਕਹਿ ਕੇ?</div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/454193027440620851-6593399426979025737?l=punjabi-article.blogspot.com' alt='' /></div>Kamal Kang Kanghttps://profiles.google.com/109817178092472580542noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-454193027440620851.post-10299831284967044322008-04-18T12:02:00.000-07:002008-06-09T11:41:41.134-07:00<div align="left">ਬੜੀ ਖਤਰਨਾਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਬਲਾਈਂਡ ਸਪੌਟ, ਡਰਾਈਵਿੰਗ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਤੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੀ। ਬਲਾਈਂਡ ਸਪੌਟ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦਾ ਸ਼ਬਦ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਡਰਾਈਵਿੰਗ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਅਰਥ ਅੰਨ੍ਹਾ ਥਾਂ ਜਾਂ ਓਹਲੇ ਵਾਲੀ ਜਗ੍ਹਾ ਜਾਂ ਜਿੱਥੇ ਅਸੀਂ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ਤੇ ਵੇਖ ਨਾ ਸਕੀਏ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਡਰਾਈਵਿੰਗ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ‘ਚ ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਡਰਾਈਵਰ ਮੇਰਾ ਇਸ਼ਾਰਾ ਸਮਝ ਹੀ ਗਏ ਹੋਣਗੇ। ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਦੱਸ ਦਿਆਂ ਜੋ ਡਰਾਈਵਰ ਨਹੀਂ ਹਨ ਕਿ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਗੱਡੀ ਕਿਸੇ ਸੜਕ ਤੇ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਗੱਡੀ ਦੇ ਬਰੋ-ਬਰਾਬਰ ਜੇ ਕੋਈ ਹੋਰ ਗੱਡੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਤਾਂ ਕਈ ਵਾਰ ਡਰਾਈਵਰ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ ਅਤੇ ਲਾਈਨ ਬਦਲਦੇ ਸਮੇਂ ਐਕਸੀਡੈਂਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੇ ਉਸ ਗੱਡੀ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਧਿਆਨ ਮਾਰ ਕੇ ਵੇਖ ਲਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਬਚਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਇਸ ਤਰਾਂ ਕਈ ਲੋਕ ਸੜਕ ਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਮੇਂ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਵੱਲ ਵੀ ਧਿਆਨ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੇ ਤੇ ਕਈ ਮਨਮੋਹਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਜਾਂ ਅਣਸੁਖਾਵੀਂ ਘਟਨਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕਦੇ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਲਈ ਵਾਚਣੀ ਚੰਗੀ/ਮਾੜੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਸੀ।<br />ਸਾਡੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀ ਗੱਡੀ ਦੇ ਬਰੋ-ਬਰਾਬਰ ਵੀ ਕਈ ਹੋਰ ਜ਼ਿੰਦਗੀਆਂ ਇਸ ਧਰਤੀ ਤੇ ਵਿਚਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਤਰਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਸੁਭਾਅ, ਕੰਮ ਕਾਰ, ਰੁਤਬਿਆਂ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ ਕਈ ਬਹੁਤ ਹੀ ਮਾਣਯੋਗ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਨੇ ਅਤੇ ਕਈ ਬਹੁਤ ਹੀ ਦੁਰਕਾਰਨ ਯੋਗ। ਸਾਡੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਕੰਮ ਵੀ ਅਨੇਕਾਂ ਤਰਾਂ ਦੇ ਹੋ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸ਼ਲਾਘਾਯੋਗ ਕੰਮ ਹੋ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ ਨੇ ਅਤੇ ਕਈ ਬਹੁਤ ਹੀ ਘਿਣਾਉਣੇ। ਹਰ ਵਕਤ ਸਾਡੇ ਚਾਰ ਚੁਫੇਰੇ ਕੁਝ ਨਾ ਕੁਝ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਚੰਗਾ ਜਾਂ ਮਾੜਾ ਵਾਪਰ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਵਾਰੇ ਕਈ ਵਾਰ ਅਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਜਾਣਦੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ ਜਾਂ ਜਾਣਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਅੱਜ ਦੇ ਮੀਡੀਏ ਦੇ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਈ ਵਾਰ ਅਸੀਂ ਵੇਖਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਕਈ ਲੋਕ ਕਿਸੇ ਵੀ ਚੰਗੀ ਜਾਂ ਮਾੜੀ ਘਟਨਾ ਪ੍ਰਤੀ ਆਪਣਾ ਨਜ਼ਰੀਆ ਪੇਸ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਜਾਂ ਤੇ ਉਹ ਕੁਝ ਕਹਿਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਜਾਂ ਉਹ ਉਸ ਨਾਲ ਫਿਰ ਸਹਿਮਤ ਹੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਚੰਗਾ ਜਾਂ ਮਾੜਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਚੰਗਾ ਹੈ ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਸ਼ੁਕਰਾਨੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਧੰਨਵਾਦ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੀ ਜ਼ਾਹਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੇ ਮਾੜਾ ਤਾਂ ਆਪਣਾ ਨਜ਼ਰੀਆ ਤਰਕ ਜਾਂ ਦਲੀਲ ਨਾਲ ਜ਼ਾਹਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਅਤੇ ਜੇ ਅਸੀਂ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਤਾਂ ਫਿਰ ਸਾਡਾ ਅਸਿੱਧੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਸਿੱਧੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਿਤੇ ਨਾ ਕਿਤੇ, ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਫਾਇਦਾ ਜਾਂ ਨੁਕਸਾਨ ਤਾਂ ਹੋ ਹੀ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਮਾਜ ਸਭ ਦੇ ਇਕੱਠ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਨੂੰ ਆਖਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਹਰੇਕ ਦਾ ਸਮਾਜ ਦੇ ਹਰ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣਾ ਜਰੂਰੀ ਬਣਦਾ ਹੈ।<br />ਪੀਰ ਫਕੀਰ, ਸੰਤ ਮਹਾਤਮਾ, ਗੁਰੂ, ਫਿਲਾਸਫ਼ਰ, ਬੁੱਧੀਜੀਵੀ ਵਿਅਕਤੀ ਆਦਿ ਮਹਾਨ ਸ਼ਖ਼ਸੀਅਤਾਂ ਸਭ ਇਸ ਦੁਨੀਆ ਤੇ ਆਉਂਦੇ ਰਹੇ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਸੁਨੇਹਾ ਲੋਕਾਂ ਤੱਕ ਪੁਚਾ ਕੇ ਇਸ ਫਾਨੀ ਦੁਨੀਆ ਤੋਂ ਅਲਵਿਦਾ ਲੈਂਦੇ ਰਹੇ। ਮਾੜੇ ਤੋਂ ਮਾੜੇ ਵਿਅਕਤੀ ਵੀ ਇਸ ਦੁਨੀਆ ਤੇ ਆਉਂਦੇ ਰਹੇ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਆਪ ਵਿਖਾ ਕੇ ਜਾਂਦੇ ਰਹੇ। ਇਹ ਵਿਅਕਤੀ ਕਿਤਿਓਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਅਦਿੱਖ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ। ਯਾਦ ਅਸੀਂ ਦੋਵਾਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਪਰ ਯਾਦ ਕਰਨ ਦਾ ਢੰਗ ਤਰੀਕਾ ਕਾਬਲੇ ਗੌਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਸਾਡੇ ਕੁਝ ਕਹਿਣ ਤੇ ਵੀ ਅਤੇ ਨਾ ਕਹਿਣ ਤੇ ਵੀ ਚਲਦੀ ਹੀ ਰਹਿਣੀ ਹੈ, ਫਿਰ ਅਸੀਂ ਕੁਝ ਕਹੀਏ ਜਾਂ ਨਾ ਇਸ ਨਾਲ ਕੀ ਫਰਕ ਪੈਂਦਾ ਹੈ? ਕਈ ਇਸ ਤਰਾਂ ਵੀ ਜਰੂਰ ਸੋਚਦੇ ਹੋਣਗੇ। ਪਰ ਇਹ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਕੇ ਅਸੀਂ ਆਪਣੀਆਂ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀਆਂ ਤੋਂ ਹੀ ਨਹੀਂ ਭੱਜਦੇ ਬਲਕਿ ਅਸੀਂ ਸਮਾਜ ਦੀ ਦੇਣ ਦਾ ਬਣਦਾ ਬਕਾਇਆ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮੋੜ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ। ਇਸ ਦੁਨੀਆ ਤੇ ਚੰਗਾ ਮਾੜਾ, ਸੋਹਣਾ ਭੱਦਾ, ਵੱਡਾ ਛੋਟਾ ਆਦਿ ਭਿੰਨ ਭਿੰਨ ਵਖਰੇਵਿਆਂ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਵਿਚਰਦੇ ਹੀ ਰਹਿਣੇ ਹਨ। ਨਾਂ ਵਾਚਕ ਅਤੇ ਹਾਂ ਵਾਚਕ ਇਕੱਠੇ ਹੀ ਰਹਿਣੇ ਹਨ। ਚੰਗਿਆਈ ਤੇ ਬੁਰਿਆਈ ਦੇ ਫਰਕ ਦਾ ਪਤਾ ਤਾਂ ਹੀ ਲੱਗੇਗਾ ਜੇ ਅਸੀਂ ਪਤਾ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸਿ਼ਸ਼ ਕਰਾਂਗੇ। ਪਰ ਇੱਥੇ ਜਿਹੜੀ ਗੱਲ ਸਾਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇ ਦੀ ਗਹਿਰਾਈ ਵਿੱਚ ਲੈ ਕੇ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਉਹ ਇਹ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡਾ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਇਹਨਾਂ ਹਾਲਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀ ਫਰਜ਼ ਬਣਦਾ ਹੈ? ਸਾਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਆਪਣੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਨੂੰ ਹੋਰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਅਸੀਂ ਕਿਵੇਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ?<br />ਸਾਨੂੰ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਬਲਾਈਂਡ ਸਪੌਟ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਹਰੇਕ ਚੀਜ਼ ਆਪਣੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਤੋਂ ਓਹਲੇ ਨਹੀਂ ਹੋਣ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ। ਜੋ ਵੀ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਉਸ ਨੂੰ ਸੁਚੇਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੇਖੀਏ, ਪਰਖੀਏ ਤਾਂ ਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਸਾਡੇ ਸਮਾਜ ਦੀਆਂ ਚੰਗੀਆਂ ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾ ਪੁਚਾ ਸਕੇ। ਜੀਵਨ ਦੇ ਸਫ਼ਰ ਤੇ ਚਲਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਰੂਪੀ ਗੱਡੀ ਵੀ ਤਾਂ ਹੀ ਬਿਨਾਂ ਰੁਕਾਵਟ ਦੌੜਦੀ ਰਹੇਗੀ ਜੇ ਆਲਾ ਦੁਆਲਾ ਠੀਕ ਠਾਕ ਚਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਦੁਨੀਆ ‘ਚ ਕਿਤੇ ਵੀ ਕੋਈ ਘਟਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਜਨ ਜੀਵਨ ਹੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਜੇ ਅਜੇ ਵੀ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਸ਼ੱਕ ਹੈ ਤਾਂ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਵਰਡ ਟਰੇਡ ਸੈਂਟਰ ਦੀ ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਸੇਧ ਲਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਅਤੇ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵਾਪਰੀਆਂ ਹਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲਿਆਦਾਂ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅਜੇ ਵੀ ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਜੋ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਸਭ ਸਾਨੂੰ ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਜਰੂਰ ਝੰਜੋੜਦਾ ਹੈ।<br />ਅਸੀਂ ਚੰਗੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਜਾਂ ਉਸ ਦੀ ਕੋਈ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। ਜੇ ਕੋਈ ਮਾੜਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਕਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਅਵਾਜ਼ ਬੁਲੰਦ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਭਾਰਤ ਵੱਲ ਨਿਗ੍ਹਾ ਮਾਰੀਏ ਤਾਂ ਉੱਥੋਂ ਦੇ ਲੋਕ ਵੀ ਇਸ ਸਮੇਂ ਕਾਫੀ ਜਾਗਰਿਤ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ, ਬਲਕਿ ਹੋਰ ਵੀ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਹੀ ਅਫ਼ਸਰਸ਼ਾਹੀ, ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰੀ, ਚੋਰ ਬਜ਼ਾਰੀ ਨੂੰ ਨੱਥ ਪੈ ਸਕੇਗੀ। ਫਿਰਕੂ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੀ ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਭਾਰਤ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਕਾਫੀ ਝਾੜ ਝੰਬ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਅਜੇ ਉਹ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਬਣੀ ਜਿਹੜੀ ਬਣਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਆਸ ਦੀ ਕਿਰਨ ਫੁੱਟ ਪਈ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇਹ ਕਿਰਨ ਜਵਾਨ ਹੋਈ ਫਿਰ ਭਾਰਤ ਦੀ ਸੋਨੇ ਤੋਂ ਪਿੱਤਲ ਦੀ ਬਣੀ ਚਿੜੀ ਦੇ ਰੰਗ ਹੋਰ ਹੀ ਹੋਣੇ ਨੇ। </div><div align="left">ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਘੂਕ ਸੌਂ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਿਹੜਾ ਲੀਡਰਾਂ ਦੇ ਡੋਡੇ ਪੀ ਕੇ ਸੌਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਅਗਲੀਆਂ ਵੋਟਾਂ ਸਮੇਂ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀ ਕੇ ਜਾਗਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਧਰਤੀ ਤੇ ਰਹਿਬਰਾਂ ਦਾ ਘਾਟਾ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ ਪਰ ਅਸੀਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਪੈੜਾਂ ਮਿਟਾ ਛੱਡੀਆਂ ਨੇ। ਤੇ ਹਰ ਪੰਜਾਬੀ ਆਪੋ ਆਪਣੀ ਪੈੜ ਤੇ ਤੁਰਿਆ ਹੋਇਆ ਟੁੱਟੀ ਹੋਈ ਵੰਝਲੀ ਵਜਾਈ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸੁੱਤੇ ਹੋਏ ਲੋਕ ਅਤੇ ਟੁੱਟੀ ਹੋਈ ਵੰਝਲੀ ਵਜਾਉਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਅੱਜ ਰਲ਼ ਕੇ ਤੁਰਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਤੇ ਝੂਠੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਦੇ ਖੋਪੇ ਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਨੰਗੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ ਤੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੱਚੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਦਾ ਕੱਪੜਾ ਪਹਿਨਣ ਲਈ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਓਹਲੇ ‘ਚ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਮਿਹਨਤਕਸ਼ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਹਜੂਮ ਸਾਹਵੇਂ ਕਦੀ ਨਹੀਂ ਟਿਕ ਸਕਦੇ। ਅਵਾਮ, ਲੋਕ ਸ਼ਕਤੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਇਹ ਤਾਂ ਹੀ ਸੰਭਵ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੇ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਚੌਗਿਰਦੇ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਦਿਆਨਤਦਾਰੀ ਨਾਲ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਹੀ ਭਾਂਪਦੇ ਰਹੀਏ ਅਤੇ ਚੰਗੇ ਮਾੜੇ ਦੀ ਪਰਖ ਸੱਚੇ ਦਿਲੋਂ ਨਿਰਪੱਖ ਹੋ ਕੇ ਕਰਦੇ ਰਹੀਏ। ਸਾਨੂੰ ਸਮਾਜ ਦੇ ਨਿਆਂਇਕ ਅਦਾਰੇ ਨੂੰ ਵਧੀਆ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਨਿਆਂਇਕ ਅਦਾਰਿਆਂ ਦਾ ਸਹਿਯੋਗ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਜਦੋਂ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾਡੀ ਮਦਦ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋਵੇ, ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸਮਾਜ ਪ੍ਰਤੀ ਬਣਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਦਾ ਅਹਿਸਾਸ ਸਮਝਦੇ ਹੋਏ ਅੱਗੇ ਆਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਗੱਲ ਕਰਨੀ ਜਰੂਰੀ ਬਣਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕਈ ਵਾਰ ਨਿਆਂਇਕ ਸਿਸਟਮ ਵੀ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਧੱਕਾ ਕਰਦਾ ਹੈ <span style="font-size:85%;">(ਕਈ ਵਾਰ ਤਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿਉਂਕਿ ਇੱਥੇ ਗੱਲ ਪੱਛਮੀ ਮੁਲਕਾਂ ਦੇ ਵਾਰੇ ‘ਚ ਹੈ)</span>। ਪਰ ਜੇ ਆਪਾਂ ਭਾਰਤ ਦੀ ਜਾਂ ਹੋਰ ਪੂਰਬੀ ਮੁਲਕਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਉਹ ਤਾਂ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਅੱਧੀ ਵਾਰ ਹੀ ਧੱਕਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਹੋਣੇ। ਪਰ ਕੁਝ ਵੀ ਹੋਵੇ ਜਿੱਥੇ ਅਸੀਂ ਸਮਝੀਏ ਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਸਮਾਜ ਦਾ ਭਲਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਉੱਥੇ ਸਾਨੂੰ ਬਣਦਾ ਸਹਿਯੋਗ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਮੂੰਹ ਭੁੰਵਾਅ ਕੇ ਫਰਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਕਿਨਾਰਾ ਕਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ।<br />ਅਜੇ ਵੀ ਕਈ ਥਾਂਵਾਂ ਤੇ, ਕਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਪੇਸ਼ ਕਰਨ ਤੇ ਵੀ ਪਾਬੰਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਕਨੇਡਾ ਵਰਗੇ ਅਜ਼ਾਦ ਮੁਲਕ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ, ਅਜ਼ਾਦੀ ਦਾ ਨਿੱਘ ਮਾਣ ਕੇ ਹੀ ਉਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਤਕਰੇ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਅਜ਼ਾਦੀ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਜਨਮ ਸਿੱਧ ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਹੱਕ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਹੱਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਜੇ ਸਾਡੇ ਵਰਗੇ ਹੋਰ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਹੱਕ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਾਣ ਰਹੇ ਤਾਂ ਬਾਕੀ ਸਭਨਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਹੱਕ ਲਈ ਘੱਟੋ ਘੱਟ ਆਪਣੀ ਅਵਾਜ਼ ਹੀ ਬੁਲੰਦ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਅਤੇ ਆਮ ਲੋਕ ਜੋ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸੰਸਥਾ ਜਾਂ ਗਰੁੱਪ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਜੁੜ ਸਕਦੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਥਾਨਿਕ ਮੋਹਤਬਰ ਲੋਕਾਂ ਕੋਲ ਆਪਣੀ ਗੱਲਬਾਤ ਦਾ ਗਲੋਟਾ ਉਧੇੜ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਚੁੱਪ ਚੰਗੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਉਦੋਂ ਨਹੀਂ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਤੁਹਾਡੀ ਜੁਬਾਨ/ਜੀਭ ਹੀ ਕੱਟਣੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੋਵੇ। ਫਿਰ ਇੱਦਾਂ ਦੇ ਮੌਕਿਆਂ ਤੇ ਤਾਂ ਰੌਲਾ ਪਾਉਣਾ ਹੀ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਦੂਸਰੇ ਦੇ ਘਰ ਲੱਗੀ ਅੱਗ ਨੂੰ ਬਸੰਤਰ ਨਹੀਂ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਕਿਉਂਕਿ ਕੱਲ ਨੂੰ ਸਾਡੇ ਵੀ ਲੱਗ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਸਗੋਂ ਸਾਨੂੰ ਉਸ ਅੱਗ ਨੂੰ ਬੁਝਾਉਣ ਲਈ ਉਪਰਾਲੇ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।<br />ਸਿਆਣੇ ਆਖਦੇ ਹੁੰਦੇ ਨੇ ਕਿ ਜਾਗਦਿਆਂ ਦੇ ਘਰ ਕਦੀ ਵੀ ਚੋਰ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ, ਢੋਲ ਵੱਜਦਿਆਂ ਵੱਜਦਿਆਂ ਤੇ ਵੀ ਜੋ ਸੌਣ ਦੇ ਆਦੀ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਵੀ ਰਾਖਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇਸ ਲਈ ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੀ ਬਲਾਈਂਡ ਸਪੌਟ ਮਤਲਬ ਆਪਣਾ ਆਲਾ ਦੁਆਲਾ (ਦਿਸਣ ਵਾਲਾ ਵੀ ਤੇ ਨਹੀਂ ਦਿਸਣ ਵਾਲਾ ਵੀ) ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਸੁਚੇਤ ਹੋ ਕੇ ਵਾਚਦੇ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਯਾਦ ਰੱਖਿਓ ਕਿ ਬਲਾਈਂਡ ਸਪੌਟ ਖਤਰਨਾਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।<br /><span style="color:#006600;"><strong>ਸਾਂਝਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਬਣਦਾ ਸਮਾਜ ਯਾਰੋ, ਸਾਂਝਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਵਧੇ ਪਿਆਰ ਯਾਰੋ।</strong><br /><strong>ਪਾਓ ਬਣਦਾ ਜੇ ਯੋਗਦਾਨ ਸੱਭੇ, ਦਈਏ ਮਨਾਂ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਯਾਰੋ ।।</strong></span></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/454193027440620851-1029983128496704432?l=punjabi-article.blogspot.com' alt='' /></div>Kamal Kang Kanghttps://profiles.google.com/109817178092472580542noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-454193027440620851.post-30779836183706712552008-02-09T16:39:00.000-08:002008-06-09T11:41:08.465-07:00<div align="left"><strong><span style="color:#ff0000;">ਚਮਕੀਲਾ ਬਨਾਮ ਸਮਾਜਿਕ ਵਰਤਾਰਾ (ਬਰਸੀ ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ੦੮ ਮਾਰਚ)</span></strong><br /><strong>ਜੀਵਨ ਵਾਰੇ ਸੰਖੇਪ ਸ਼ਬਦਾਂ 'ਚ:</strong></div><div align="left">ਚਮਕੀਲਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵਧੀਆ ਗਾਇਕ, ਗੀਤਕਾਰ, ਕੰਪੋਜ਼ਿਰ ਅਤੇ ਸੰਗੀਤਕਾਰ ਸੀ ਜਿਸ ਦੀ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਸਾਡੇ ਮਨਾਂ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਮੋਹ ਦੀ ਛਾਪ ਰਹੇਗੀ। ਅਮਰ ਸਿੰਘ ਚਮਕੀਲਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਲੁਧਿਆਣਾ ਦੇ ਪਿੰਡ ਦੁੱਗਰੀ ਵਿੱਚ ਦਲਿਤ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਰਾਮਦਾਸੀਆ ਬਰਾਦਰੀ ਦੇ ਸ੍ਰ. ਹਰੀ ਸਿੰਘ ਦੇ ਘਰ ਮਾਤਾ ਕਰਤਾਰ ਕੌਰ ਦੀ ਕੁੱਖੋਂ 21 ਜੁਲਾਈ 1961 ਨੂੰ ਜਨਮਿਆ ਸੀ। ਗਰੀਬ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ ਚਮਕੀਲੇ ਦੇ ਬਚਪਨ ਦਾ ਨਾਂ ਧਨੀ ਰਾਮ ਸੀ। ਬਚਪਨ ‘ਚ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਮਾਤਾ ਗੁਜ਼ਰ ਗਈ ਸੀ। ਚਮਕੀਲਾ ਘਰ ਦੀਆਂ ਤੰਗੀਆਂ ਕਾਰਨ ਸਿਰਫ਼ ਪੰਜ ਜਮਾਤਾਂ ਹੀ ਪਾਸ ਕਰ ਸਕਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਹ ਹੋਰ ਕਈ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ‘ਚੋਂ ਲੰਘਦਾ ਹੋਇਆ ਆਪਣੀ ਮਿਹਨਤ ਸਦਕਾ ਉਹਨਾਂ ਬੁਲੰਦੀਆਂ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਪਹਿਲਾਂ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚ ਸਕਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚ ਸਕਿਆ। ਬੇਸ਼ੱਕ ਉਸ ਦੇ ਫੌਤ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਹੁਤਿਆਂ ਨੇ ਚਮਕੀਲਾ ਬਣਨ ਦੀ ਨਾਕਾਮ ਕੋਸਿ਼ਸ਼ ਕੀਤੀ ਵੀ ਸੀ। ਉਹ ਛੋਟਾ ਹੁੰਦਾ ਹੀ ਗੀਤ ਲਿਖਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਸੁਰਿੰਦਰ ਛਿੰਦੇ ਨਾਲ ਢੋਲਕੀ ਵੀ ਵਜਾਈ ਸੀ। ਸੁਰਿੰਦਰ ਛਿੰਦੇ ਅਤੇ ਸੁਰਿੰਦਰ ਸੋਨੀਆ ਨੇ ਹੀ ਚਮਕੀਲੇ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਗੀਤ ਗਾਇਆ “ਨੀ ਮੈਂ ਡਿੱਗੀ ਤਿਲਕ ਕੇ, ਛੜੇ ਜੇਠ ਨੇ ਚੁੱਕੀ” ਜਿਹੜਾ ਬੇਹੱਦ ਮਕਬੂਲ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ 15 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੱਕ ਉਸ ਦੇ ਗੀਤ ਕਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਵਲੋਂ ਗਾਏ ਗਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ‘ਚ ਨਰਿੰਦਰ ਬੀਬਾ, ਕੁਲੀ ਰਾਮ, ਬੀਬੀ ਤਾਰਾ ਅਤੇ ਸੋਹਣ ਲਾਲ ਆਦਿ ਕਲਾਕਾਰ ਸਨ।<br />ਚਮਕੀਲੇ ਦਾ ਨਾਂ “ਅਮਰ ਸਿੰਘ ਚਮਕੀਲਾ” ਸਨਮੁੱਖ ਸਿੰਘ ‘ਅਜ਼ਾਦ’ ਨੇ ਰੱਖਿਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ‘ਅਜ਼ਾਦ’ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਲੋਕਾਂ ਸਾਹਵੇਂ ਸੁਰਿੰਦਰ ਛਿੰਦਾ ਦੀ ਸਟੇਜ ਤੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਚਮਕੀਲਾ ਇਸ ਨਾਂ ਨਾਲ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਦੋਂ ਚਮਕੀਲਾ, ਸੁਰਿੰਦਰ ਛਿੰਦੇ ਨਾਲ ਢੋਲਕੀ ਵਜਾਇਆ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਸੁਰਿੰਦਰ ਛਿੰਦਾ ਹੀ ਚਮਕੀਲੇ ਦਾ ਉਸਤਾਦ ਸੀ। ਸੁਰਿੰਦਰ ਸੋਨੀਆ ਪਹਿਲਾਂ ਸੁਰਿੰਦਰ ਛਿੰਦੇ ਨਾਲ ਗਾਇਆ ਕਰਦੀ ਸੀ, ਫਿਰ ਛਿੰਦੇ ਨੇ ਜਦੋਂ ਗੁਲਸ਼ਨ ਕੋਮਲ ਨਾਲ ਗਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਸੋਨੀਆ ਚਮਕੀਲੇ ਨਾਲ ਗਾਉਣ ਲੱਗ ਪਈ। ਫੇਰ ਚਮਕੀਲੇ ਨੇ ਸੁਰਿੰਦਰ ਸੋਨੀਆ ਨਾਲ ਚਾਰ ਗੀਤਾਂ ਦਾ ਤਵਾ ਰਿਕਾਰਡ ਕਰਵਾਇਆ “ਟਕੂਏ ਤੇ ਟਕੂਆ ਖੜਕੇ”। ਜੋ ਸਰੋਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸਲਾਹਿਆ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਚਮਕੀਲੇ ਨੇ ਅਮਰਜੋਤ ਨਾਲ ਗਾਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਕਲੀਆਂ ਦੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਮਾਣਕ ਨਾਲ ਗਾਇਆ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਮਰਜੋਤ ਨਾਲ ਚਮਕੀਲੇ ਨੇ ਦੂਸਰਾ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਲਿਆ ਤੇ ਸਦਾ ਲਈ ਇਕੱਠੇ ਗਾਉਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਸੰਨ 1984 ‘ਚ ਚਮਕੀਲੇ ਦੀ ਚੜ੍ਹਾਈ ਜ਼ੋਰਾਂ ਤੇ ਸੀ। ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਕਿਸਮਤ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਭ ਬਹੁਤ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਨਹੀਂ ਸੀ। 8 ਮਾਰਚ 1988 ਨੂੰ ਸਮਾਜ ਦੀਆਂ ਅੰਦਰੂਨੀ ਪਰਤਾਂ ਖੋਲ੍ਹਣ ਵਾਲਾ ਮਹਾਨ ਫਨਕਾਰ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਸਾਥੋਂ ਵਿੱਛੜ ਗਿਆ ਸੀ। ਖਾੜਕੂ ਵਾਦ ਦੀ ਓਟ ਵਿੱਚ ਚਮਕੀਲਾ ਪਿੰਡ ਮਹਿਸਮ ਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਜਲੰਧਰ ਵਿੱਚ ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਵਲੋਂ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ। ਚਮਕੀਲੇ ਦੇ ਨਾਲ ਅਮਰਜੋਤ ਆਪਣੇ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਬੱਚੇ ਸਮੇਤ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦੋ ਸਾਥੀ ਹਰਜੀਤ ਗਿੱਲ ਅਤੇ ਬਲਦੇਵ ਸਿੰਘ ਦੇਬੂ ਢੋਲਕ ਮਾਸਟਰ ਵੀ ਮਾਰੇ ਗਏ। 27 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਇੰਨਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਣਾ ਉਸ ਲਈ ਮੰਦਭਾਗਾ ਸਾਬਤ ਹੋਇਆ। ਪਰ ਕਾਤਲਾਂ ਨੇ ਇਹ ਘਿਣਾਉਣੀ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰ ਕੇ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵਧੀਆ ਫਨਕਾਰ ਖੋਹ ਲਿਆ ਜਿਸ ਦਾ ਘਾਟਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਕਦੀ ਵੀ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਿਆ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਕਰ ਸਕੇਗਾ।<br />ਚਮਕੀਲੇ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ‘ਚ ਸਚਾਈ ਸੀ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰ ਰਹੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਦੀ। ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਸਾਦਗੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜੁਬਾਨ ਤੇ ਸਹਿਜੇ ਹੀ ਚੜ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਗੀਤਾਂ ‘ਚ ਕਹਾਵਤਾਂ, ਮੁਹਾਵਰੇ ਫਿੱਟ ਕਰਨਾ ਉਸ ਦੀ ਕਲਾ ਦਾ ਅਮੁੱਲਾ ਚਮਤਕਾਰ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਗੀਤ ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਚੰਗੇ ਅਤੇ ਮੰਦੇ ਪੱਖਾਂ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਇਹ ਸਭ ਨੂੰ ਪ੍ਰਵਾਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਪਰ ਕਈ ਉਸ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਵੀ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਹੱਦ ਤੱਕ ਉਸ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਜਰੂਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਨੇ ਧਾਰਮਿਕ ਗੀਤਾਂ ਨੂੰ ਲਿਖਿਆ ਵੀ, ਗਾਇਆ ਵੀ ਅਤੇ ਉਹ ਵੀ ਬਹੁਤ ਦਿਲ ਨੂੰ ਟੁੰਬਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ। ਜਿਵੇਂ ਉਸ ਦੇ ਗੀਤ ਸਨ,</div><div align="left">“ਸਾਥੋਂ ਬਾਬਾ ਖੋਹ ਲਿਆ ਤੇਰਾ ਨਨਕਾਣਾ”, </div><div align="left">“ਤਲਵਾਰ ਮੈਂ ਕਲਗੀਧਰ ਦੀ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਤੀਰ ਸੱਚੀ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਹਾਂ”, </div><div align="left">“ਪਾਣੀ ਦਿਆ ਬੁਲਬੁਲਿਆ, ਕੀ ਬੁਨਿਆਦਾਂ ਤੇਰੀਆਂ”, </div><div align="left">“ਢਾਈ ਦਿਨ ਦੀ ਪਰੁਹਣੀ ਇੱਥੇ ਤੂੰ” ਆਦਿ। </div><div align="left">ਇਹਨਾਂ ਦੋ ਕੈਸਿਟਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਗੀਤ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੋਰ ਨਾਮਵਰ ਚੰਗੇ ਚੰਗੇ ਗੀਤਕਾਰਾਂ ਦੇ ਵੀ ਸਨ। ਇਹ ਗੀਤ ਅੱਜ ਵੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨ ਪਸੰਦ ਗੀਤ ਹਨ। ਸਾਡੇ ਪਿੰਡ ਵੀ ਇੱਕ ਵਾਰ ਚਮਕੀਲਾ ਆਇਆ ਸੀ। ਵਿਆਹ ਦੇ ਮੌਕੇ ਤੇ। ਪਿੰਡੋਂ ਥੋੜਾ ਜਿਹਾ ਬਾਹਰ ਕਰਕੇ ਖੂਹ ਤੇ ਘਰ ਸੀ। ਮੈਂ ਉਦੋਂ ਕੋਈ 10-11 ਕੁ ਸਾਲ ਦਾ ਸੀ। ਸੰਨ 85-86 ਦੀ ਸ਼ਾਇਦ ਗੱਲ ਹੈ। ਅੱਜ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਦੋਵਾਂ ਦੇ ਗਾਉਂਦਿਆਂ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਸਾਫ ਝਲਕਦਾ ਦਿਸਦਾ ਹੈ। ਗਰਮੀਆਂ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ‘ਚ ਹਵਾ ਹਾਰੇ ਸਟੇਜ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਤਾਂ ਯਾਦ ਨਹੀਂ ਪਰ ਮਾਹੌਲ ਬੜਾ ਰੁਮਾਂਚਕ ਸੀ। ਖੈਰ ਉਹ ਸਮੇਂ ਕੁਝ ਹੋਰ ਹੀ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਸਮਿਆਂ ‘ਚ ਹਵਾਵਾਂ ਅੱਗ ਉਗਲ਼ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਜਿਹੜੀਆਂ ਜਿੱਧਰ ਵੀ ਗਈਆਂ, ਆਪਣਿਆਂ ਨੂੰ ਹੀ ਖਾਂਦੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਚਮਕੀਲੇ ਵਾਰੇ ਕਾਫੀ ਲਿਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਜਿੰਦਗੀ ਦੇ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕਹਾਣੀਆਂ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਾਰੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਲਿਖੇ ਗੀਤਾਂ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵੀ ਛਪ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ। ਪਰ ਅੱਜ ਏਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਉਹਦੇ ਜੀਵਨ ਸਬੰਧੀ ਸੰਖੇਪ ਜਾਣਕਾਰੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਸੀਂ ਉਹਦੀ ਗੀਤਕਾਰੀ ਦੀ ਸਮਾਜਿਕ ਢਾਂਚੇ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾ ਕਰਾਂਗੇ।<br /><strong>ਚਮਕੀਲਾ ਅਤੇ ਸਮਾਜਿਕ ਵਿਵਸਥਾ:</strong></div><div align="left">ਸਮਾਜ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ ਇਹ ਤਾਂ ਸਮੂਹ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਹੋਂਦ ਦੇ ਇਕੱਠ ਤੋਂ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਇਕੱਠ ਵਿੱਚ ਕਈ ਚੰਗੀਆਂ ਸੋਚਾਂ ਵੀ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਤੇ ਕਈ ਮਾੜੀਆਂ ਵੀ। ਇਹਨਾਂ ਦੋਵਾਂ ਸੋਚਾਂ ਵਾਰੇ ਚਮਕੀਲਾ ਆਪਣੇ ਗੀਤਾਂ ‘ਚ ਲਿਖਦਾ ਸੀ ਤੇ ਗਾਉਂਦਾ ਸੀ। ਜਿਹੜਾ ਵਿਅਕਤੀ ਸਮਾਜ ਦੀ ਬੁਰਾਈ ਨੂੰ ਦੂਜਿਆਂ ਸਾਹਮਣੇ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰੇ ਉਹ ਮਾੜਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਸਗੋਂ ਜੋ ਬੁਰਾਈ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਉਹ ਆਪ ਮਾੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਅਕਸਰ ਚਮਕੀਲੇ ਵਾਰੇ ਉਲਟਾ ਹੁੰਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਕਈ ਗੀਤਾਂ ਵਾਰੇ ਸਾਡੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਵਾਦ ਵਿਵਾਦ ਛਿੜਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਛਿੜਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਕਿ ਚਮਕੀਲੇ ਦੇ ਗੀਤ ਇਸ ਤਰਾਂ, ਉਸ ਤਰਾਂ ਆਦਿ। ਉਸਦੇ ਕਈ ਗੀਤ ਸਮਾਜ ਦੇ ਮਿਹਦੇ ਵਿੱਚ ਛੇਤੀ ਹਜ਼ਮ ਨਹੀਂ ਹੋਏ ਪਰ ਸਮਾਜ ਇਹ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਭ ਸਾਡੇ ਹੀ ਲੁਕੇ ਹੋਏ ਪੱਖ ਹਨ। ਸ਼ਾਇਦ ਸਮਾਜ ਇਹੋ ਹੀ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਕਿ ਸਾਨੂੰ ਕੋਈ ਸਾਡੀ ਬੁਰਾਈ ਦੱਸੇ। ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਵੇਖੀਏ ਤਾਂ ਕੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਰਿਹਾ? ਸਮਾਜਿਕ ਥਾਂਵਾਂ ਤੇ, ਬਜ਼ਾਰਾਂ ‘ਚ ਅਤੇ ਹੋਰ ਤਾਂ ਹੋਰ ਧਾਰਮਿਕ ਸਥਾਨਾਂ ਤੇ ਜਾ ਕੇ ਲੋਕ ਕੀ ਕੁਝ ਕਰਦੇ ਹਨ ਇਸ ਵਾਰੇ ਇੱਥੇ ਬਹੁਤਾ ਕੁਝ ਨਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਿਆਣਿਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਸਮਝਦਾਰ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਇਸ਼ਾਰੇ ਦੀ ਹੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਏ। ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਮਾਜਿਕ, ਧਾਰਮਿਕ ਲੀਡਰ ਸਮਝਣ ਵਾਲੇ ਤੇ ਆਮ ਜਨਤਾ ਇੱਥੇ ਸਾਰੇ ਦੇ ਸਾਰੇ ਦੁੱਧ ਧੋਤੇ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਬਕੌਲ ਸ਼ਾਇਰ ਹਮਾਮ ਮੇਂ ਸਭ ਹੀ ਨੰਗੇ ਹੋਤੇ ਹੈਂ ਇਸ ਤਰਾਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਦਾ ਜਨਾਜ਼ਾ ਕੱਢ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਸਾਨੂੰ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸੋਚ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਤੰਗ ਦਿਲੀ ਸਾਨੂੰ ਤਬਾਹ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਸਿਰ ਭਾਂਡੇ ਭੰਨਣੇ ਬਿਲਕੁਲ ਜਾਇਜ਼ ਨਹੀਂ ਕਹੇ ਜਾ ਸਕਦੇ। ਸਾਡੇ ਸਮਾਜ ਦੀਆਂ ਕੁਰੀਤੀਆਂ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ‘ਚ ਨੰਗੇ ਸੱਚ ਵਾਂਗ ਲੋਕਾਂ ਸਾਹਵੇਂ ਲਿਆਉਣ ਦਾ ਚਮਕੀਲੇ ਦਾ ਇਹ ਵੱਖਰਾ ਢੰਗ ਸੀ। ਜੇ ਇਸ ਨੂੰ ਮਨੋਰੰਜਨ ਦੇ ਪੱਖ ਨਾਲੋਂ ਸਮਾਜਿਕ ਵਰਤਾਰੇ ਦੇ ਵਿਚਾਰ ਵਿਟਾਂਦਰੇ ਦੇ ਪੱਖ ਤੋਂ ਘੋਖਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਖਿਆਲ ਮੁਤਾਬਿਕ ਜਿਆਦਾ ਬਿਹਤਰ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਵੈਸੇ ਗੀਤ ਤਾਂ ਮਨੋਰੰਜਨ ਲਈ ਹੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਜੇ ਅਸੀਂ ਉਸ ਦੇ ਬੁਰੇ ਪੱਖਾਂ ਨੂੰ ਪੜਤਾਲ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਚੰਗੇ ਪੱਖ ਵੀ ਵਿਚਾਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਚਮਕੀਲੇ ਨੂੰ ਗੀਤਾਂ ‘ਚ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਹਿਣ ਦਾ ਬਹੁਤ ਵਲ ਸੀ। ਲੋਕ ਵਹੀਰਾਂ ਘੱਤ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਲਈ ਦੂਰ ਦੂਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੇ ਸੀ।<br />ਚਮਕੀਲੇ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ‘ਚ ਦਰਦ ਤੇ ਹਾਸਾ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਤੇ ਸਾਨੂੰ ਸੋਚਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਮਾਜਿਕ ਬੁਰਾਈਆਂ ਤੇ ਚੋਟ ਕਰਦੇ ਉਸ ਦੇ ਕਈ ਗੀਤ ਮੈਨੂੰ ਯਾਦ ਆ ਰਹੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ‘ਚੋਂ ਬੁੱਢੀ ਘੋੜੀ ਲਾਲ ਲਗਾਮਾਂ, ਨਾ ਕੋਈ ਜੋੜੀ ਨਾ ਕੋਈ ਜਾਮਾ, ਸੰਤਾਂ ਨੇ ਪਾਈ ਫੇਰੀ, ਰਹੇ ਵਸਦੀ ਨਗਰੀ ਤੇਰੀ, ਰੱਬ ਤੈਨੂੰ ਮੁੰਡਾ ਦੇਵੇ, ਸੋਹਣਿਆ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾ ਕੇ ਵੇ, ਤੂੰ ਮਿਲਦਾ ਗਿਲਦਾ ਰਹੀਂ, ਓਏ ਡਰਾਈਵਰ ਰੋਕ ਗਾੜੀ, ਸੱਜਣਾ ਦੇ ਨਾਲ ਧੋਖਾ ਨਈਂ ਕਮਾਈਦਾ, ਕੀ ਜੋਰ ਗਰੀਬਾਂ ਦਾ, ਪਹਿਲੇ ਲਲਕਾਰੇ ਨਾਲ ਮੈਂ ਡਰ ਗਈ , ਸਾਡੇ ਪਿੰਡ ਦਾ ਰਿਵਾਜ਼ ਨਿਆਰਾ, ਕਾਕੇ ਦੀ ਲੋਹੜੀ ਨੀ, ਪੁੱਤ ਬਣਾ ਕੇ ਛੱਡਣ ਗੇ, ਅਮਲੀ ਦੇ ਲੜ ਲਾ ਕੇ ਬੇੜੀ ਰੋੜ ਤੀ ਆਦਿ ਅਨੇਕ ਹੋਰ ਵੀ ਗੀਤ ਹਨ ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜ਼ੁਬਾਨ ਤੇ ਸਦਾ ਗੂੰਜਦੇ ਰਹਿਣਗੇ। ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਹੋ ਰਹੇ ਅਣਜੋੜ ਵਿਆਹਾਂ ਵਾਰੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਾਵ ਗੀਤ ਬੁੱਢੀ ਘੋੜੀ ਲਾਲ ਲਗਾਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖ ਕੇ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਫੇਰ ਸੰਤਾਂ ਨੇ ਪਾਈ ਫੇਰੀ , ਰੱਬ ਤੈਨੂੰ ਮੁੰਡਾ ਦੇਵੇ, ਕਾਕੇ ਦੀ ਲੋਹੜੀ ਨੀ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਖੰਡੀ ਸਾਧਾਂ ਦੇ ਬਖ਼ੀਏ ਉਧੇੜਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਭਰਮਾਉਂਦੇ ਫਿਰਦੇ ਹਨ, ਕਿਵੇਂ ਭੋਲ਼ੀਆਂ ਭਾਲ਼ੀਆਂ ਜ਼ਨਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਹਵਸ ਦਾ ਸਿ਼ਕਾਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਕਿਸੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਜੋੜੇ ਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਡਰਾਈਵਰ ਵਲੋਂ ਯੂਪੀ ਦੀ ਭਈਆ ਰਾਣੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਹਵਸ ਦਾ ਸਿ਼ਕਾਰ ਬਣਾ ਲੈਣਾ ਤੇ ਪਿੱਛੋਂ ਉਸ ਦੀ ਸਾਰ ਨਾ ਲੈਣੀ, ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਖੋਰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਲਿਖਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਤਾਂ ਕੁਝ ਕੁ ਉਦਾਹਰਨਾਂ ਹੀ ਹਨ। ਹੋਰ ਗੀਤ ਵੀ ਉਸਦੇ ਸੋਚਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰਦੇ ਨੇ। ਕਈ ਗੀਤਾਂ ‘ਚ ਹਾਸ ਰਸ ਹੈ ਤੇ ਦਰਦ ਵੀ ਨਾਲੋ ਨਾਲ ਹੈ। ਰੋਂਦੀ ਕੁਰਲਾਉਂਦੀ ਨੂੰ ਵੇ ਕੋਈ ਲੈ ਚੱਲਿਆ ਮੁਕਲਾਵੇ ਗੀਤ ਚਮਕੀਲੇ ਦੀ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵਧੀਆ ਪੇਸ਼ਕਾਰੀ ਹੈ। ਲੋਕ ਤੱਥ ਸੱਜਣਾ ਦੇ ਨਾਲ ਧੋਖਾ ਨਈਂ ਕਮਾਈਦਾ ਤਾਂ ਉਸਦੇ ਹਰ ਇਕ ਦੀ ਜੁਬਾਨ ਤੇ ਸਦਾ ਲਈ ਚੜ ਗਏ ਹਨ। ਕਦੀ ਪਾਠਕ ਉਸ ਦੇ ਹੋਰ ਵੀ ਗੀਤਾਂ ਵਿਚਲੀ ਸੋਚ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਆਪ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਕਿ ਕੀ ਉਸ ਨੂੰ ਇਹ ਸਭ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸਣਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਚਾਹੀਦਾ। ਅਸੀਂ ਆਪਣੀਆਂ ਹੀ ਬੁਰਾਈਆਂ ਨੂੰ ਲੁਕਾਉਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕਰਾਂਗੇ ਤਾਂ ਉਹ ਵਧਣਗੀਆਂ ਹੀ ਵਧਣਗੀਆਂ, ਘਟਣਗੀਆਂ ਕਦੇ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਗੀਤਕਾਰਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸਮਾਜ ਪ੍ਰਤੀ ਕਿੰਨੀ ਸੰਵੇਦਨਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਚਮਕੀਲੇ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਪਤਾ ਲੱਗ ਸਕਦਾ ਹੈ ਪਰ ਇੱਥੇ ਨਾਲ ਹੀ ਲਿਖਣਾ ਚਾਹਾਂਗਾ ਕਿ ਉਸ ਵਰਗੇ ਸਾਰੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।<br />ਚਮਕੀਲੇ ਤੇ ਸੁਰਿੰਦਰ ਸੋਨੀਆ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਤਵੇ ਵਾਲੇ ਰਿਕਾਰਡ ਟਕੂਏ ਤੇ ਟਕੂਆ ਖੜਕੇ ‘ਚ ਗੀਤ ਸੀ ਕਿ ਕੁੜਤੀ ਸੱਤ ਰੰਗ ਦੀ, ਵਿੱਚ ਘੁੱਗੀਆਂ ਗੁਟਾਰਾਂ ਪਾਈਆਂ, ਗੀਤ ਸੁਣ ਕੇ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਗੀਤ ਸੁਣ ਕੇ ਬੰਦੇ ਦੀ ਰੂਹ ਨਸਿ਼ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਆਪਣੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਤੇ ਮਾਣ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਭਾਵੇਂ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਬਦਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਪੁਰਾਣਾ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਅਸੀਂ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ‘ਚ ਜਾਣ ਲਈ ਲੋਚਦੇ ਹਾਂ। ਕਈ ਵਾਰ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਕਿ ‘ਮੱਲਾ ਸਮੇਂ ਤਾਂ ਬੱਸ ਪੁਰਾਣੇ ਵਧੀਆ ਸੀ’। ਉਹਨਾਂ ਮੁਤਾਬਿਕ ਇਕੱਲਾ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਤਲਬ ਉਸ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰ ਰਹੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਤੋਂ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਸਾਰੇ ਰੰਗਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਪਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਨਾ ਤਾਂ ਪੂਰਾ ਸਵੱਛ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਨਾ ਹੀ ਪੂਰਾ ਮਲੀਨ। ਨਾ ਹੀ ਸਾਰਾ ਚੰਗਾ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਮਾੜਾ। ਸਾਰੇ ਤਰਾਂ ਦੇ ਹੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਪੱਖ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਪੱਖ ਹੀ ਚਮਕੀਲਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ ਲੋਕਾਂ ਅੱਗੇ ਪੇਸ਼ ਕਰਨੇ। ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਜੱਟ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਪੰਜ ਭਰਾਵਾਂ ‘ਚੋਂ ਇੱਕ ਦਾ ਵਿਆਹ ਕਰਨਾ, ਇੱਕ ਤਰਾਂ ਨਾਲ ਜ਼ਮੀਨਾਂ ਦੇ ਵੰਡ ਵੰਡਾਈਏ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਣ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਤੇ ਬਾਕੀ ਭਰਾ ਛੜੇ ਜੇਠ ਜਾਂ ਦਿਉਰ ਹੀ ਹੁੰਦੇ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਦੀਆਂ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਚਮਕੀਲਾ ਪੜ੍ਹਨ ਦਾ ਵਿਦਵਾਨ ਸੀ। ਇਸੇ ਦਾ ਹੀ ਨਤੀਜਾ ਸੀ ਉਸ ਨੇ ਲਿਖਿਆ ਮੈਂ ਸਿਖਰ ਦੁਪਹਿਰੇ ਨ੍ਹਾਉਂਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੱਭਰੂ ਹੋ ਲੈਣ ਦੇ ਕਿਸੇ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਦੇ ਮੁੰਡੇ ਦਾ ਵਿਆਹ ਹੋ ਜਾਣਾ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਵਿਆਂਹਦੜ ਵਲੋਂ ਇਤਰਾਜ਼ ਕਰਨਾ, ਸਮਾਜ ‘ਚ ਹੋ ਰਹੇ ਅਨਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਚਮਕੀਲੇ ਦਾ ਆਪਣਾ ਵਿਆਹ ਵੀ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ‘ਚ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਸ਼ਾਇਦ ਇਹ ਗੀਤ ਉਸਨੇ ਉਦੋਂ ਹੀ ਲਿਖੇ ਹੋਣ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਅਮਰਜੋਤ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਇਆ ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਦੋਸਤ ਦੀ ਮਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਫੋਟ ਦਾਦੇ ਮਗਾਉਣਿਆ ਆਹ ਕੀ ਕੀਤਾ? ਉਦੋਂ ਉਸਨੇ ਲਿਖਿਆ ਸੀ ਫੋਟ ਦਾਦੇ ਮਗਾਉਣਿਆ ਇਹ ਕੀ ਕਰਤੂਤ ਖਿੰਡਾ ਦਿੱਤੀ। ਮੌਕੇ ਤੇ ਹੀ ਗੀਤ ਲਿਖਣਾ ਚਮਕੀਲੇ ਦੀ ਸਮਝ ਦੀ ਚਮਕ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਇਕ ਹੋਰ ਗੀਤ ‘ਚ ਲਾਈਨ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਲਾਹ ਸੈਕਲ ਦੇ ਹੈਂਡਲ ਉੱਤੋਂ, ਝੋਲੀ ਭਰੇ ਮਖਾਣੇ। ਇਹ ਲਾਈਨ ਪੁਰਾਣੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਖਿੱਚ ਕੇ ਸਰੋਤਿਆਂ ਸਾਹਵੇਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਪੁਰਾਣਾ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਸਮਾਂ ਲੋਕ ਕਿਵੇਂ ਬਿਤਾਉਂਦੇ ਸਨ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰੀ ‘ਚ ਜਾਣਾ ਤੇ ਸਾਦਗੀ ਭਰੇ ਮਾਹੌਲ ‘ਚ ਵਿਚਰਨਾ। ਹੁਣ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਸੁਣੀਆਂ ਇਹ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਭਰਪੂਰ ਗੱਲਾਂ ਜਿਹੜੀਆਂ ਚਮਕੀਲਾ ਕਰ ਗਿਆ ਆਪਣੇ ਗੀਤਾਂ ‘ਚ।<br />ਉਸ ਦੇ ਕਈ ਗੀਤਾਂ ‘ਚ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਕਹਿਣ ਅਨੁਸਾਰ ਕਿ ਦੋਹਰੇ ਅਰਥਾਂ ਵਾਲੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਦੀ ਭਰਮਾਰ ਹੈ। ਅਮਰ ਸਿੰਘ ਚਮਕੀਲਾ ਸਪਸ਼ਟ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਗੱਲ ਕਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਉਹ ਗੱਲ ਨੂੰ ਵਿੰਗ ਵਲੇਂਵੇਂ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪਾਉਂਦਾ, ਸਿੱਧੀ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਸੀ ਜਿਹੜੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਘਰ ਕਰਦੀ ਸੀ। ਬਾਕੀ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਤਰ ਦੀ ਲੋੜ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਤਰਾਂ ਦੇ ਹੀ ਸ਼ਬਦ ਪਾਉਣੇ ਪੈਂਦੇ ਸੀ। ਜੀਜੇ ਸਾਲੀ ਦੀ ਛੇੜ-ਛਾੜ, ਜੇਠ ਭਰਜਾਈ ਦੀ ਨੋਕ ਝੋਕ, ਦਿਓਰ ਭਰਜਾਈ ਦਾ ਵਾਰਤਾਲਾਪ ਆਦਿ। ਪੁਰਾਣੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਸਹੀ ਤਸਵੀਰ ਵਿਖਾਉਂਦੇ ਨੇ ਚਮਕੀਲੇ ਦੇ ਗੀਤ। ਕਈ ਗੀਤ ਦੋਹਰੇ ਅਰਥਾਂ ਦੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਵਾਲੇ ਅੱਜ ਵੀ ਸਮਾਜ ‘ਚ ਨਵੇਂ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੇ ਵਿਕ ਰਹੇ ਨੇ ਅਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਵਿਕਦੇ ਰਹੇ ਨੇ। ਅੱਜ ਦੇ ਕਈ ਕਲਾਕਾਰ ਤਾਂ ਪੱਛਮੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਖੁੱਲੇ ਸੁਭਾਅ ਦੇ ਹੋ ਗਏ ਨੇ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਿਆ ਹੀ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਪੁਰਾਣੇ ਕਲਾਕਾਰ ਜਿਵੇਂ ਦੀਦਾਰ ਸੰਧੂ, ਸਦੀਕ, ਛਿੰਦਾ, ਕੇ ਦੀਪ ਜਗਮੋਹਨ ਕੌਰ ਆਦਿ ਵੀ ਦੋਹਰੇ ਅਰਥਾਂ ਵਾਲੀ ਸ਼ਬਦਾਵਲੀ ਵਾਲੇ ਗੀਤਾਂ ਨੂੰ ਅਵਾਜ਼ ਦੇ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਚਮਕੀਲੇ ਨੇ ਇਹ ਕੋਈ ਨਵੀਂ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕੀਤੀ। ਛੜਾ ਜੇਠ, ਦਿਓਰ ਭਾਬੀ, ਜੀਜਾ ਸਾਲੀ, ਅਮਲੀ, ਪਾਖੰਡੀ ਸਾਧ, ਟਰੱਕ ਡਰਾਈਵਰ ਆਦਿ ਉਸ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਦੇ ਜੀਉਂਦੇ ਜਾਗਦੇ ਪਾਤਰ ਸਾਡੇ ਸਮਾਜ ‘ਚੋਂ ਹੀ ਉਹ ਲੱਭਦਾ ਸੀ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਹੀ ਗੱਲਾਂ ਮੋਤੀ ਬਣਾ ਬਣਾ ਗੀਤਾਂ ‘ਚ ਫਿੱਟ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਜੇ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਗਲਤ ਨਾ ਹੋਵਾਂ ਤਾਂ ਇਹ ਕਹਾਂਗਾ ਕਿ ਗਾਲ਼ਾਂ ਵੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦਾ ਹੀ ਹਿੱਸਾ ਹਨ। ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਮੰਦੀਆਂ ਹੀ ਹਨ। ਚਮਕੀਲਾ ਆਪਣੇ ਗੀਤਾਂ ਦੇ ਪਾਤਰਾਂ ਤੋਂ ਉਹ ਹੀ ਕਹਾਉਂਦਾ ਸੀ ਜੋ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਬਣਦਾ ਸੀ ਤੇ ਸਮੇਂ ਦਾ ਚਿਤਰਣ ਸੀ। ਕਿਸੇ ਨੇ ਸੱਚ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ “ਸਾਹਿਤਕਾਰ ਸਮਾਜ ਦਾ ਸ਼ੀਸ਼ਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।”<br />ਗੀਤਾਂ ਵਿਚਲੇ ਸਮਾਜਿਕ ਦਰਦ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਲੋੜ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੇ ਗੁੱਸਾ ਕਰਨੇ ਦੀ ਨਹੀਂ। ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਚਮਕੀਲੇ ਦੇ ਗੀਤ ਸਾਡੇ ਸਮਾਜ ਦੇ ਹੀ ਚੰਗੇ ਮੰਦੇ ਪੱਖ ਹਨ, ਉਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਹੋਰ ਗੀਤਕਾਰਾਂ ਨੇ ਗੀਤ ਲਿਖੇ, ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਨੇ ਗਾਏ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਹੋਰ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਦੇ ਗੀਤ ਜਿਵੇਂ ਮੁਹੰਮਦ ਸਦੀਕ, ਛਿੰਦਾ, ਕਰਤਾਰ ਰਮਲਾ, ਕੇ ਦੀਪ ਜਗਮੋਹਨ ਕੌਰ ਆਦਿ ਸੁਣੋ ਤਾਂ ਜਿਹੜੀ ਅਸ਼ਲੀਲਤਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਚਮਕੀਲੇ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ‘ਚ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ‘ਚ ਵੀ ਆ ਜਾਵੇਗੀ। ਪਰ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਪਰਤਾਂ ‘ਚ ਸੌ ਸੱਚ ਲੁਕੇ ਹੁੰਦੇ ਨੇ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਹਰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕਦਾ। ਜਿਹੋ ਜਿਹੀ ਗੱਲ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਦੀ ਚਮਕੀਲੇ ਨੇ ਕੀਤੀ ਇਸ ਦਾ ਹੀ ਨਤੀਜਾ ਸੀ ਕਿ ਹਰ ਪਾਸੇ ਉਹਦੇ ਹੀ ਨਾਂ ਦੇ ਚਰਚੇ ਸਨ। ਅੱਜ ਵੀ ਦੋਗਾਣੇ ਗੀਤਾਂ ਦਾ ਰਿਵਾਜ ਹੈ, ਅੱਜ ਉਹ ਲਿਖਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਜੋ ਅੱਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ‘ਚ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ‘ਚ ਗੀਤਕਾਰ ਦਾ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਤਾਂ ਉਹ ਹੀ ਲਿਖ ਰਿਹਾ ਜੋ ਵੇਖ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪਰ ਮਾਫ਼ ਕਰਨਾ ਇਹ ਵੀ ਸਭ ਤੇ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਅੱਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ‘ਚ। ਅੱਜ ਕੱਲ ਕਲਪਨਾਵਾਂ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਜਿਆਦਾ ਲਿਖਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅੱਜ ਟੀ ਵੀ ਤੇ ਜੋ ਪਰੋਸਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ, ਚਮਕੀਲੇ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ‘ਚ ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦਾ ਕਹਿਣ ਢੰਗ ਹੋਰ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਨੂੰ ਵੀਡੀਓ ਦੀ ਪੌੜੀ ਤੇ ਚੜ੍ਹਨ ਦੀ ਸ਼ਾਇਦ ਲੋੜ ਨਾ ਪੈਂਦੀ ਜੇ ਉਹ ਬਦਕਿਸਮਤ ਅੱਜ ਜਿਉਂਦਾ ਹੁੰਦਾ।<br />ਇਹ ਅਜੋਕਾ ਸੱਚ ਹੈ ਕਿ ਅੱਜ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਚਮਕੀਲੇ ਦੇ ਗੀਤ ਸੁਣੋਂ ਤਾਂ ਧਾਰਮਿਕ ਹੀ ਲੱਗਣਗੇ। ਅੱਜ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ‘ਚ ਨਸ਼ੇ, ਔਰਤ, ਹਥਿਆਰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਭਰਪੂਰ ਮਸਾਲੇ ਲਾ ਲਾ ਕੇ ਵਰਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਤੇ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੌਣ ਨਹੀਂ ਸੁਣਦਾ? ਸਭ ਸੁਣਦੇ ਹਨ। ਦੁਹਾਈ ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਦੀ, ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਪੈ ਰਹੀ ਹੈ। ਕਦੀ ਘੁੰਮ ਕੇ ਇਸ ਪਾਸੇ ਤੇ ਕਦੀ ਘੁੰਮ ਕੇ ਓਸ ਪਾਸੇ ਹੋ ਰਹੇ ਨੇ ਕਈ ਕਰੈਕਟਰ। ‘ਗੁਰਦਾਸ ਮਾਨ’ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਸੱਚ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਦੁਨੀਆਂ ਮੰਡੀ ਪੈਸੇ ਦੀ, ਹਰ ਚੀਜ਼ ਵਿਕੇਂਦੀ ਭਾਅ ਸੱਜਣਾ, ਇੱਥੇ ਰੋਂਦੇ ਚਿਹਰੇ ਨਹੀਂ ਵਿਕਦੇ, ਹੱਸਣ ਦੀ ਆਦਤ ਪਾ ਸੱਜਣਾ, ਸਾਨੂੰ ਨਿਰਾਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਆਪਣੀਆਂ ਗਲਤੀਆਂ ਵੀ ਕਬੂਲ ਕਰਨੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਹੀ ਇਸ ਦੁਨੀਆਂ ‘ਚ ਝੱਟ ਲੰਘਾ ਸਕਾਂਗੇ। ਬਾਕੀ ਵਿਰੋਧ ਤਾਂ ਇਸ ਦੁਨੀਆਂ ਤੇ ਸਭ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਚੰਗੇ ਦਾ ਵੀ ਤੇ ਮੰਦੇ ਦਾ ਵੀ। ਪਰ ਸੋਚਣਾ ਸਮਝਣਾ ਤਾਂ ਹਰੇਕ ਦਾ ਵੱਖ ਵੱਖ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਤੇ ਕਿਸੇ ਗੱਲ ਦਾ ਅਸਰ ਹੋਣਾ ਹੈ ਕਿਸੇ ਤੇ ਕਿਸੇ ਦਾ। ਆਪਣੀ ਚੰਗਿਆਈ ਸੁਣਨ ਲਈ ਜੇ ਅਸੀਂ ਲੋਚਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੀ ਬੁਰਾਈ ਸੁਣਨ ਲਈ ਵੀ ਤਿਆਰ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।<br />ਅਮਰ ਸਿੰਘ ਚਮਕੀਲੇ ਦੀ ਅਵਾਜ਼ ਤਵੇ ਵਾਲੇ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਤੋਂ ਅੱਜ ਸੀ ਡੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਹੈ। ਰੀਮਿਕਸ ਦੀ ਦੁਨੀਆਂ ‘ਚ ਚਮਕੀਲਾ ਕਾਫੀ ਨਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਵਲੋਂ ਪਸੰਦ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇੰਗਲੈਂਡ, ਕਨੇਡਾ, ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਜੰਮੇ ਪਲ਼ੇ ਗੱਭਰੂ ਚਮਕੀਲੇ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਨੂੰ ਰੀਮਿਕਸ ਕਰ ਕੇ ਬੁਲੰਦੀਆਂ ਤੇ ਪਹੁੰਚਾ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨਾਮਣਾ ਖੱਟ ਰਹੇ ਹਨ। ਪਰ ਕਈ ਗੀਤਾਂ ਦਾ ਅਸਲ ਸੁਆਦ ਖਰਾਬ ਵੀ ਕਰ ਰਹੇ ਨੇ ਰੀਮਿਕਸ ਕਰ ਕੇ। ਇੰਡੀਆ ਦੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਰਿਕਾਰਡ ਕੰਪਨੀ ਐਚ। ਐਮ। ਵੀ। ਅਜੇ ਵੀ ਚਮਕੀਲੇ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਤੋਂ ਅੰਨ੍ਹਾ ਪੈਸਾ ਬਣਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹੁੰਦੇ ਨੇ ਕਿ ‘ਹਾਥੀ ਜਿਉਂਦਾ ਲੱਖ ਦਾ ਤੇ ਮਰਿਆ ਸਵਾ ਲੱਖ ਦਾ’, ਇੰਝ ਹੀ ਹੋਇਆ ਹੈ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਹਰਮਨ ਪਿਆਰੇ ਗਾਇਕ ਚਮਕੀਲੇ ਨਾਲ। ਉਸ ਵੱਖਰੀ ਸੋਚ ਦੇ ਮਾਲਕ ਦੀਆਂ ਸੀਡੀਆਂ, ਕੈਸਟਾਂ ਅਜੇ ਵੀ ਅੱਜ ਦੇ ਕਈ ਗਾਇਕਾਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਪਾਰ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਉਸ ਦੀ ਲੋਕ ਪ੍ਰੀਯਤਾ ਦਾ ਹੀ ਦੂਸਰਾ ਰੂਪ ਹੈ। ਚਮਕੀਲਾ ਉਸ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੀ ਅਸਲੀ ਤਸਵੀਰ ਸਾਨੂੰ ਵਿਖਾ ਕੇ ਸਾਥੋਂ ਸਦਾ ਲਈ ਅਜਿਹਾ ਦੂਰ ਹੋਇਆ ਕਿ ਕਦੇ ਵੀ ਮੁੜ ਕੇ ਨਹੀਂ ਆਵੇਗਾ, ਪਰ ਉਸਦੀ ਅਵਾਜ਼ ਸਾਡੇ ਮਨਾਂ ਤੇ ਰਾਜ ਕਰਦੀ ਰਹੇਗੀ। ਅਣਮੁੱਲੇ ਦੋ ਸਿਤਾਰੇ ਅਮਰ ਸਿੰਘ ਚਮਕੀਲਾ ਤੇ ਅਮਰਜੋਤ ਮਰ ਕੇ ‘ਅਮਰ’ ਹੋ ਗਏ ਹਨ।<br /><strong><span style="color:#006600;">ਯਾਦ ਕਰਾਂਗੇ ਤੈਨੂੰ ਜਿੰਨਾ ਚਿਰ ਸੰਗੀਤ ਹੈ ਦੁਨੀਆਂ ਤੇ,<br />ਤੇਰੇ ਸੁਣਾਂਗੇ ਗੀਤ ਜਿੰਨਾ ਸਮਾਂ ਪਰੀਤ ਹੈ ਦੁਨੀਆਂ ਤੇ<br />ਕਿਉਂ ਆਪਣਾ ਚਿਹਰਾ ਵੇਖਣ ਤੋਂ ਅਸੀਂ ਡਰਦੇ ਹਾਂ ‘ਕੰਗ’,<br />ਕਿਉਂ ਸਾਡੀ ਸੋਚ ਹੀ ਰਹਿੰਦੀ ਸਾਡੇ ਵਿਪਰੀਤ ਹੈ ਦੁਨੀਆਂ ਤੇ?</span></strong></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/454193027440620851-3077983618370671255?l=punjabi-article.blogspot.com' alt='' /></div>Kamal Kang Kanghttps://profiles.google.com/109817178092472580542noreply@blogger.com4tag:blogger.com,1999:blog-454193027440620851.post-57090883844596542952008-01-07T14:11:00.000-08:002008-06-09T11:40:32.041-07:00<div align="left"><strong><span style="color:#ff0000;">ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਕੀ ਅਤੇ ਗੀਤ ਕੀ?<br /></span></strong>ਵੀਂਹਵੀ ਸਦੀ ਦੇ ਮਹਾਨ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ਰ ਓਸ਼ੋ ਆਪਣੇ ਲੈਕਚਰ ਵਿੱਚ ਇਕ ਜਗ੍ਹਾ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ “ਜਿਵੇਂ ਜਿਵੇਂ ਬੱਚਾ ਵੱਡਾ ਹੁੰਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਉਸ ਦੇ ਕੱਪੜਿਆਂ ਦਾ ਸਾਈਜ਼ ਵੀ ਵੱਡਾ ਹੁੰਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਅਸੀਂ ਓਸ ਬੱਚੇ ਦੇ ਜੋ ਅੱਜ ਜਵਾਨ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਬਚਪਨ ਵਾਲੇ ਕੱਪੜੇ ਹੁਣ ਉਸ ਦੇ ਜਵਾਨ ਹੋਏ ਦੇ ਪਹਿਨਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸਿ਼ਸ਼ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਸਾਡੇ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮੂਰਖ ਹੋਰ ਇਸ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ।” ਕੁਝ ਇਵੇਂ ਹੀ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਪੰਜਾਬੀ ਗੀਤ ਸੰਗੀਤ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਨਾਂ ਹੇਠ ਸਾਡੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ। ਗੱਲ ਸਮਝਣੇ ਲਈ ਭੂਮਿਕਾ ਵਿੱਚ ਥੋੜਾ ਜਿਹਾ ਵਿਸਥਾਰ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਇਸ ਧਰਤੀ ਤੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਪੈਰ ਪੈਰ ਤੇ ਬਦਲਦੀ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬਦਲਦੀ ਵੀ ਰਹੇਗੀ। ਸਿਆਣੇ ਲੋਕ ਸਦੀਆਂ ਤੋਂ ਕਹਿੰਦੇ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਜਿਹੜੇ ਇਨਸਾਨ ਸਮੇਂ ਦੀ ਵਹਿੰਦੀ ਚਾਲ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਚਲਦੇ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਪੱਛੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਬਾਕੀ ਇਨਸਾਨਾਂ ਤੋਂ ਪਿਛਾਂਹ ਰਹਿ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਦਿਨੋ ਦਿਨ ਨਵੇਂ ਰੂਪ ਧਾਰ ਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਦਾਹਰਨ ਵਜੋਂ ਮੇਰੀ ਉਮਰ ਮੁਤਾਬਕ ਜੇ ਕੱਲ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਗੀਤ ਸੁਣਨ ਲਈ ਕੈਸਿੱਟ ਸੀ ਤਾਂ ਫਿਰ ਸੀਡੀ ਸੀ, ਹੁਣ ਐਮ ਪੀ ਥ੍ਰੀ ਹਰ ਕੋਈ ਕੰਨਾਂ ਨੂੰ ਲਾਈ ਫਿਰਦਾ ਹੈ। ਦੇਖਦੇ ਦੇਖਦੇ ਹੀ ਹੁਣ ਕੱਲੇ ਕੱਲੇ ਘਰ ਟੈਲੀਵੀਜ਼ਨ ਪਿਆ ਹੈ। ਘਰ ਵਾਲੇ ਫੋਨ ਤਾਂ ਇਕ ਪਾਸੇ, ਮੋਬਾਇਲ ਫੋਨਾਂ ਦਾ ਤਾਂ ਪਤਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ ਕਿ ਕਿੰਨੇ ਕੁ ਲੋਕ ਇਸ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕਿਹੜੀ ਕਿਹੜੀ ਚੀਜ਼ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਇੱਥੇ ਕਰਾਂ? ਹਰ ਪਾਸੇ ਹੀ ਵਿਗਿਆਨ ਦੀਆਂ ਖੋਜਾਂ ਨੇ ਇਨਸਾਨ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਸੁਖਾਲੀ ਕਰਨ ਲਈ ਕੋਈ ਕਸਰ ਨਹੀਂ ਛੱਡੀ ਹੋਈ। ਅੱਜ ਦੁਨੀਆਂ ਚੰਦਰਮਾ ਤੋਂ ਅਗਾਂਹ ਤੇ ਹੋਰ ਹੋਰ ਅਗਾਂਹ ਬੇਅੰਤ ਗ੍ਰਹਿਆਂ, ਉਪ ਗ੍ਰਹਿਆਂ ਆਦਿ ਤੇ ਜਾਣ ਦੀ ਦੌੜ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਪਰ ਅਸੀਂ ਕਿੱਥੇ ਖੜੇ ਹਾਂ? ਕੀ ਸਾਡਾ ਸੰਗੀਤ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਸਮੇਂ ਦੀ ਚਾਲ ਨਾਲ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ? ਜਿਹੜੀ ਪਿਛਾਂਹ ਖਿੱਚੂ ਗੱਲ ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਨਾਂ ਹੇਠ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਣਦੇ ਹਾਂ, ਕੀ ਅਸੀਂ ਇੰਝ ਹੀ ਇਹ ਸੁਣਦੇ ਰਹਾਂਗੇ? ਆਓ ਵਿਚਾਰੀਏ।<br /><span style="color:#ff0000;">ਜਿਹੜੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਸਾਡੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚੋਂ ਅੱਜ ਤੋਂ ਤਕਰੀਬਨ 50 ਕੁ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਅਲੋਪ ਹੋਣੀਆਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈਆਂ ਸਨ ਅਤੇ ਹੁਣ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਡੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚੋਂ ਮਨਫ਼ੀ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਵਾਰੇ ਸਾਡੇ ਗਾਇਕ ਬਿਨਾਂ ਸੋਚੇ ਸਮਝੇ ਗੀਤ-ਦਰ-ਗੀਤ ਗਾਈ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ।</span> ਨਾ ਤਾਂ ਇਹ ਚੀਜ਼ਾਂ ਇਹ ਕਲਾਕਾਰ (ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ੋ ਵਗੈਰਾ ਵਿੱਚ ਵਰਤਣ ਤੋਂ ਸਿਵਾਏ) ਆਪ ਕਦੀ ਆਪਣੀ ਨਿੱਜੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਵਰਤਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਹੁਣ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਦੇ ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ ਹੀ ਵਰਤਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਕਿਉਂ ਐਡਾ ਰੌਲ਼ਾ ਗੁਜ਼ਰ ਗਏ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਾਰੇ ਸਾਡੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਦੇ ਅਖੌਤੀ ਸੇਵਾਦਾਰਾਂ ਨੇ ਪਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ? ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਲਈ ਇਕ ਜਗ੍ਹਾ ਤੇ ਸਥਾਈ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਹਰੇਕ ਕੌਮ ਦਾ ਸਦਾ ਹੀ ਬਦਲਦਾ ਆਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਬਦਲਦਾ ਰਹੇਗਾ। ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਵਿਵਹਾਰ, ਪਹਿਰਾਵਾ, ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ, ਧਰਮ, ਰਹੁਰੀਤਾਂ, ਕਿੱਤੇ, ਖੇਡਾਂ, ਤਿਓਹਾਰ ਆਦਿ ਕਿੰਨਾ ਹੀ ਕੁਝ ਸਮਾਇਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਓਸ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਕ ਹਾਲਤਾਂ ਕਰਕੇ, ਧਾਰਮਿਕ ਹਾਲਤਾਂ ਕਰਕੇ, ਆਰਥਿਕ ਹਾਲਤਾਂ ਕਰਕੇ, ਸਮਾਜਿਕ ਹਾਲਤਾਂ ਕਰਕੇ ਸਮੇਂ ਸਮੇਂ ਮੁਤਾਬਕ ਬਦਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਹੁਣ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨਿਕ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ/ਬਿਜਲਈ ਉਦਯੋਗ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਵਿੱਚ ਇਕ ਗਲੋਬਲ ਵਿਲਿਜ਼/ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਆਪਕ ਪਿੰਡ ਦੀ ਤਰਾਂ ਹੋ ਗਈ ਹੈ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਨਵੇਂ ਬਣ ਰਹੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਨੂੰ ਗਲੋਬਲ ਕਲਚਰ/ਵਿਸ਼ਵ ਵਿਆਪਕ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪਹਿਰਾਵਾ, ਖਾਣ ਪੀਣ, ਰਹਿਣ ਸਹਿਣ ਦਾ ਢੰਗ, ਸਮਾਜਿਕ ਜੀਵਨ, ਮਨੋਰੰਜਨ/ਮਨੋਰੰਜਨ ਦੇ ਸਾਧਨ ਆਦਿ ਤਕਰੀਬਨ 70 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਜਿਸ ਤਰਾਂ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੇ ਬਾਸ਼ਿੰਦੇ ਪਹਿਨ ਰਹੇ ਹਨ ਓਹੀ ਪੰਜਾਬੀ/ਭਾਰਤੀ ਵੀ ਪਾ ਰਹੇ ਹਨ, ਪੱਛਮੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਚੇਨ ਰੈਸਟੋਰੈਂਟ ਸਭ ਤਰਾਂ ਦੇ ਹੀ ਪੰਜਾਬ/ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵਪਾਰ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਪੱਛਮੀ ਧੁਨਾਂ ਨੇ ਸਾਡੇ ਸੰਗੀਤ ਤੇ ਆਪਣਾ ਜਾਲ਼ ਪਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਸਮਾਜਿਕ ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਦੀ ਨੁਹਾਰ ਵੀ ਬਦਲ ਰਹੀ ਹੈ ਆਦਿ। ਫਿਰ ਅਸੀਂ ਕਿਵੇਂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਪਰਸਥਿਤੀਆਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਰੱਖ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਜਿਹੜੀਆਂ ਸਾਡੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤ ਪਿਛਾਂਹ ਰਹਿ ਗਈਆਂ ਹੋਣ। ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ ਸਾਡੇ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ, ਵਸਤੂਆਂ ਦਾ ਨਾਂ ਵਾਰ ਵਾਰ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਆਓ ਉਹਨਾਂ ਤੇ ਇਕ ਝਾਤ ਮਾਰਦੇ ਹਾਂ:<br />ਜਿਵੇਂ ਕਿ:<br /><strong><span style="color:#ff0000;">ਚਰਖਾ</span></strong> (ਸਟੇਜਾਂ ਦਾ ਫੋਕਾ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਬਣਾਉਣ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਚਰਖੇ ਨੂੰ ਕੋਈ ਛੂਹਣਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਕਿਉਂਕਿ ਜਿਹੜੀ ਚੀਜ਼ ਚਰਖੇ ਨੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਬਣਾਉਣੀ ਹੈ ਉਹ ਤੁਸੀਂ ਬਜ਼ਾਰ ‘ਚ ਜਾ ਕੇ ਇੱਕ ਮਿੰਟ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਇਸ ਦੀ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਹੁਣ ਕੋਈ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਰਹੀ ਹੈ।),<br /><strong><span style="color:#ff0000;">ਫੁਲਕਾਰੀ/ਘੱਗਰਾ/ਲੰਮੀ ਗੁੱਤ</span></strong> (ਫੁਲਕਾਰੀਆਂ, ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਪੇਟੀਆਂ ਜਾਂ ਅਜਾਇਬ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਈਆਂ ਇਸਤਰੀ ਦੇ ਪਿਆਰ ਲਈ ਤਰਸਦੀਆਂ ਹੋਣੀਆਂ ਨੇ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਵੀ ਅੱਜ ਦੇ ਯੁੱਗ ਦੀਆਂ ਸ਼ੁਕੀਨੀ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਲੈ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ। ਮਸਲਨ ਅੱਜ ਪੰਜਾਬਣ ਔਰਤ ਦੀ ਨਿੱਤ ਵਰਤੋਂ ਦੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਫੁਲਕਾਰੀ ਦਾ ਕੋਈ ਰੋਲ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਘੱਗਰਾ ਤਾਂ ਕਦੀ ਸ਼ਾਇਦ ਮੇਰੀ ਉਮਰ ਦੇ ਮੁੰਡਿਆਂ ਨੇ ਕਦੀ ਵੀ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ ਹੋਣਾ। ਲੰਮੀ ਗੁੱਤ ਵੀਡੀਓ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਕਦੇ ਦੇਖੀ ਨਹੀਂ ਉਦਾਂ ਭਾਵੇਂ 10 ਕੁ ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਲੰਮੀ ਗੁੱਤ ਹੋਵੇ ਗੀ। ਜਿਹੜਾ ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਬਹੁਤ ਸਮੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪਹਿਰਾਵਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਉਸ ਦਾ ਅੱਜ ਵੀ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਬੇਲੋੜਾ ਜ਼ਿਕਰ ਸੁਣ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। ਕਿਉਂ?),<br /><strong><span style="color:#ff0000;">ਖੂਹ/ਖੂਹਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਸਮਾਨ</span></strong> (ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਖਾਲੀ ਜਿਹੇ ਖੂਹ ਬਹੁਤੇ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਖਤਰਨਾਕ ਸਮਝ ਕੇ ਪੂਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਕਿਉਂਕਿ ਜਾਂ ਤਾਂ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਰਾਤ ਬਰਾਤੇ ਪਸ਼ੂ ਅਚਨਚੇਤ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਜਾਂ ਫਿਰ ਕੋਈ ਸਮਾਜ ਦਾ ਸਤਾਇਆ ਇਨਸਾਨ ਆਪਣੇ ਆਪ ਇਹਨਾਂ ਖੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਨ ਤੇ ਖੇਡ ਜਾਂਦਾ ਹੈ/ਸੀ। ਹਾਂ, ਜੇ ਅਜੇ ਵੀ ਕਈ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਖੂਹ ਹਨ ਤਾਂ ਜਾਂ ਇਸ ਕਰਕੇ ਕਿ ਸ਼ਾਇਦ ਇਹ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮਜਬੂਰੀ ਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜਾਂ ਕਈ ਥਾਂਵਾਂ ਤੇ ਹਲਟ ਦੀਆਂ ਦੌੜਾਂ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਸਿਰਫ਼ ਨਾਂ ਦੇ ਹੀ ਇਹ ਖੂਹ ਹਨ, ਨਾਲੇ ਪਾਣੀ ਵੀ ਕਿਹੜਾ ਅਸੀਂ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਹੁਣ ਛੱਡਿਆ ਹੈ ਜਿਹਦੇ ਲਈ ਖੂਹਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਪਵੇ? ਨਾਲੇ ਮੋਟਰਾਂ/ਬੰਬੀਆਂ ਵੀ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਨੇ। ਫੇਰ ਦੱਸੋ ਉੱਥੇ ਖੂਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹੜਾ ਪੁੱਛਦਾ?),<br /><strong><span style="color:#ff0000;">ਬਲਦਾਂ ਨਾਲ ਖੇਤੀ/ਖੇਤੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਸੰਦ</span></strong> (ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਹੇਠਲੇ ਤਬਕੇ ਦੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਅੱਜ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਬਲਦਾਂ ਦੀ ਖੇਤੀ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਵੀ ਸ਼ਾਇਦ ਕਿਸੇ ਇਕ ਅੱਧੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇਕ ਅੱਧਾ ਹੀ ਘਰ ਹੋਵੇ। ਜਿਹਦੇ ਕੋਲ ਇੱਕ ਕਿੱਲਾ ਵੀ ਜਮੀਨ ਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੇ ਘਰ ‘ਸੋਨਾਲੀਕਾ’ ਜਾਂ ‘ਫਾਰਮ’ ਟਰੈਕਟਰ ਖੜਾ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਬਲਦਾਂ ਨਾਲ ਖੇਤੀ ਜੇ ਕੋਈ ਕਰਦਾ ਵੀ ਹੈ ਤਾਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਹੋਣਾ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਢੋਲੇ ਗਾਏ ਜਾਣ। ਸੰਦਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸ ਨੇ ਪੁੱਛਣਾ ਜਦ ਬਲਦਾਂ ਦੀਆਂ ਜੋੜੀਆਂ ਵਾਲੀ ਖੇਤੀ ਨਾ ਰਹੀ।),<br /><strong><span style="color:#ff0000;">ਗੱਡੇ ‘ਤੇ ਮੇਲੇ ਜਾਣਾ</span></strong> (ਇਹ ਵੀ ਨਿਰਾ ਪੁਰਾ ਕੋਰਾ ਛਲਾਵਾ ਹੀ ਹੈ ਅੱਜ ਦੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ। ਜੱਟਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤ ਤਾਂ ਹੁਣ ਟਰੈਕਟਰ ਤੇ ਨਹੀਂ ਬਹਿੰਦੇ, ਗੱਡਾ ਤਾਂ ਇਕ ਪਾਸੇ। ਟਰੈਕਟਰਾਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਹੁਣ ਬਿਹਾਰੀ ਬਾਬੂ ਹੀ ਦਬੱਲਦੇ/ਚਲਾਉਂਦੇ ਆ।),<br /><strong><span style="color:#ff0000;">ਬਲਦਾਂ ਦੀ ਗੱਡੀ</span></strong> (ਇਕ ਕੱਟਾ/ਵੱਛਾ ਜਿਹਾ ਜੋੜ ਕੇ ਲੋਕੀ ਚਾਰੇ ਦੀ ਮੁੱਠ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਮਾੜੀ ਮੋਟੀ ਗੱਡੀ ਜਿਹੀ ਵਰਤਦੇ ਹਨ, ਸੋ ਬਲਦਾਂ ਦੀ ਗੱਡੀ ਦੌੜਾਂ ਕਰਾਉਣ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ, ਜਿਸ ਤੇ ਰੱਬ ਜਿੱਡਾ ਮਾਣ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ।),<br /><strong><span style="color:#ff0000;">ਤੀਆਂ</span> </strong>(ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਹੁਣ ਅਜੋਕੇ ਗੀਤਾਂ ਦੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਦੇਖੀਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਬਾਹਰਲੇ ਮੁਲਕਾਂ ਵਿੱਚ ਡਾਲਰਾਂ ਦੀਆਂ ਗਾਗਰਾਂ ਭਰਨ ਲਈ ਤੀਆਂ ਤਿ੍ਰੰਞਣ ਦਾ ਰੌਲ਼ਾ ਜਰੂਰ ਪੈਂਦਾ ਸੁਣ ਲਈਦਾ ਹੈ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਜਿਸ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਜੰਮਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਧੀਆਂ ਧਿਆਣੀਆਂ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹੋਣ ਅਤੇ ਜੇ ਕੋਈ ਧੀ ਧਿਆਣੀ ਭੁੱਲ ਭੁਲੇਖੇ ਜ਼ਾਲਮਾਂ ਦੀ ਨਿਗ੍ਹਾ ਤੋਂ ਬੱਚ ਕੇ ਸਮਾਜ ਦੀ ਅੱਖ ਤੋਂ ਬੱਚ ਕੇ ਜੁਆਨ ਹੋ ਵੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਈ ਦਾਜ ਦੇ ਭੁੱਖੇ, ਦਕੀਆਨੂਸੀ, ਰੂੜੀਵਾਦੀ ਸੋਚ ਵਾਲੇ ਸਹੁਰੇ ਘਰ ਨਹੀਂ ਬਖ਼ਸ਼ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਮਾਰੀ ਨੂੰ। ਓਸ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਵਸਦੇ ਹੋਏ ਕੀ ਅਸੀਂ ਫੇਰ ਵੀ ਤੀਆਂ, ਤਿ੍ਰੰਞਣਾਂ, ਪੀਂਘਾਂ ਦੇ ਹੁਲਾਰੇ ਲਾ ਲਾ ਕੇ ਔਰਤ ਜਾਤ ਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋ ਰਹੇ ਗੀਤਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਦੇ ਰਹਾਂਗੇ?)<br /><span style="color:#ff0000;"><strong>ਦੰਦਾਸਾ</strong> </span>(ਇਸ ਦੀ ਥਾਂ ਵੀ ਟੁੱਥ ਪੇਸਟਾਂ ਜਾਂ ਪਾਊਡਰ ਵਗੈਰਾ ਨੇ ਲੈ ਲਈ ਹੈ। ਉੱਦਾਂ ਵੀ ਹੁਣ ਔਰਤਾਂ ਦੰਦਾਂ ਨੂੰ ਦੰਦਾਂ ਦੇ ਡਾਕਟਰ ਕੋਲੋਂ ਕਲੀਨ/ਸਾਫ਼ ਕਰਾ ਲੈਂਦੀਆਂ ਨੇ।),<br /><strong><span style="color:#ff0000;">ਗਾਗਰਾਂ</span></strong> (ਇਹ ਵੀ ਅਜਾਇਬ ਘਰ ਦੀ ਵਸਤੂ ਬਣ ਕੇ ਰਹਿ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਚੀਜ਼ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਜਿਕਰ ਅਸੀਂ ਆਮ ਬੋਲੀਆਂ ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਸੁਣਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਾਂ। ‘ਘੜਾ ਵੱਜਦਾ ਘੜੋਲੀ ਵੱਜਦੀ, ਕਿਤੇ ਗਾਗਰ ਵੱਜਦੀ ਸੁਣ ਮੁੰਡਿਆ’ ਜਿਸ ਸਮੇਂ ਇਹ ਗੀਤ ਜਗਮੋਹਨ ਕੌਰ ਨੇ ਗਾਇਆ ਸੀ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਇਹ ਥੋੜੀ ਬਹੁਤੀ ਵੱਜਦੀ ਹੀ ਸੀ ਪਰ ਹੁਣ ਨਹੀਂ।),<br /><strong><span style="color:#ff0000;">ਲੱਕੜ ਦੀ ਮਧਾਣੀ</span></strong> (ਬਿਜਲੀ ਵਾਲੀਆਂ ਮਸ਼ੀਨਾਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਕਦੋਂ ਦੀ ਮਾਰ ਮੁਕਾ ਕੇ ਖਪਾ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।),<br /><strong><span style="color:#ff0000;">ਕੁੜਤਾ ਚਾਦਰਾ</span></strong> (ਗਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਤੋਂ ਸਿਵਾਏ ਹੁਣ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ। ਇਹ ਵੀ ਐਂਵੇ ਸ਼ਗਨ ਜਿਹਾ ਈ ਕਰਦੇ ਆ ਸਟੇਜ ਤੇ ਪਾ ਕੇ ਨੱਚਣ ਵੇਲੇ ਜਾਂ ਭੰਗੜੇ ਵਾਲੇ ਗਰੁੱਪ ਇਹੋ ਪਹਿਰਾਵਾ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ ਪਰ ਇਸ ਦਾ ਅਸਲੀਅਤ ਵਾਲੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ‘ਚ ਲਗਭਗ ਕੋਈ ਰੋਲ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ।),<br /><strong><span style="color:#ff0000;">ਡੋਲੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕਹਾਰ ਚੁਕਦੇ ਸਨ</span></strong> (ਇਹ ਵੀ ਵਿਆਹਾਂ ‘ਚ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਸਹੁਰੇ ਘਰ ਤੋਰਨ ਲਈ ਕਈ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਕੰਮ ਆਉਂਦੀ ਸੀ, ਇਸ ਦੀ ਥਾਂ ਕਾਰਾਂ/ਸਾਈਕਲਾਂ ਨੇ ਲੈ ਲਈ ਸੀ)।<br />ਅਜਿਹੇ ਹੋਰ ਵੀ ਕਈ ਵਸਤੂਆਂ ਦੇ ਨਾਮ/ਸ਼ਬਦ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਫਿਰ ਕਦੇ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਾਂਗੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਐਂਵੇ ਹੀ ਪਾਣੀ ‘ਚ ਮਧਾਣੀ ਪਾਉਣ ਵਾਲੇ ਗਾਇਕ ਦੁੱਧ ਦੇ ਭੁਲੇਖੇ ਰਿੜਕੀ ਜਾਂਦੇ ਆ। ਹੁਣ ਜੇ ਇੱਥੇ ਇਕ ਹੋਰ ਪੱਖ ਦੇ ਵਾਰੇ ਗੱਲ ਨਾ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਸ਼ਾਇਦ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ, ਉਹ ਇਹ ਕਿ ਸਾਡੇ ਗਾਇਕ ਇਹ ਕਹਿਣਗੇ ਕਿ ਗੀਤਕਾਰ ਵੀਰ ਅਜਿਹੇ ਸ਼ਬਦ/ਵਿਸ਼ੇ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਗਾਉਂਦੇ ਹਾਂ। ਪਰ ਇੱਥੇ ਇਹ ਹੀ ਕਹਾਂਗੇ ਕਿ ‘ਸੌ ਹੱਥ ਰੱਸਾ ਸਿਰੇ ਤੇ ਗੰਢ’ ਮਤਲਬ ਕਿ ਜਨਾਬ ਗੱਲ ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਮੁਕਾਇਆਂ ਹੀ ਮੁੱਕਣੀ ਏਂ ਨਾ? ਸੋ ਇਹ ਬਹਾਨਾ 1 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਵੀ ਨਹੀਂ ਚੱਲਣਾ। ਬਾਕੀ ਨਾਲੋ ਨਾਲ ਕਿ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੀ ਤਾਂ ਭਾਈ ਗੱਲ ਹੀ ਛੱਡੋ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਅੱਜ ਕੱਲ ਜੋ ਵੀ ਦਿਓ (ਮੋਟੀ ਰਕਮ ਨਾਲ ਲਪੇਟ ਕੇ) ਉਹਨੀਂ ਅੱਗੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਕਚਹਿਰੀ ਵਿੱਚ ਭੇਜ ਹੀ ਦੇਣਾ ਹੁੰਦਾ। ਦੂਜਾ ਪੱਖ ਹੋਰ ਯਾਦ ਆਇਆ ਕਿ ਇਹ ਗੀਤ ਹਿੱਟ ਵੀ ਬਹੁਤ ਛੇਤੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਕਾਰਨ ਇਹਨਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ (ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਏ ਸ਼ਬਦ) ਦੇ ਕਰਕੇ ਬਿਲਕੁਲ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਹਿੱਟ ਹੋਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਕਲਾਕਾਰ ਦੀ ਅਵਾਜ਼ ਦਾ ਵਧੀਆ ਹੋਣਾ, ਗੀਤ ਦਾ ਸੰਗੀਤ ਵਧੀਆ ਹੋਣਾ, ਗੀਤ ਦੀ ਤਰਜ਼ ਵਧੀਆ ਹੋਣੀ। ਇਹ ਸਭ ਗੱਲਾਂ ਗੀਤ ਦੇ ਹਿੱਟ ਹੋਣ ਵਿੱਚ ਰੋਲ ਨਿਭਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਹੁਣ ਗੱਲ ਲੋਕਾਂ ਤੇ ਆਈ ਏ ਤਾਂ ਇਹ ਲੋਕ ਸਾਡੇ ਨਾਲੋਂ ਚੰਗੀ ਤਰਾਂ ਜਾਣਦੇ ਹੀ ਹਨ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਕੀ ਫਰਜ਼ ਬਣਦਾ ਹੈ ਇਸ ਗੰਭੀਰ ਮਸਲੇ ਨੂੰ ਨੱਥ ਪਾਉਣ ਲਈ।<br />ਚੂੰਕਿ ਗੀਤਾਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇ ਵੀ ਗਲੋਬਲ ਪੱਧਰ ਤੇ ਤਕਰੀਬਨ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਹੀ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਪੱਛਮ ਅਤੇ ਪੂਰਬ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਵਿਚਲੇ ਵਿਸ਼ੇ ਜਿਹੜੇ ਲਗਭਗ ਤਿੰਨ ਗੱਲਾਂ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਹੀ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਇਸ ਤਰਾਂ ਹਨ, 1) ਨਸ਼ਾ/ਡਰੱਗ 2) ਅਸ਼ਲੀਲਤਾ/ਸੈਕਸ 3) ਲੜਾਈ/ਵਾਇਲੈਂਸ। ਸਾਡੇ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਾਬ ਪੀ ਕੇ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਨੇ ਜੇ ਉਜੱਡਪੁਣਾ ਨਾ ਵਿਖਾਇਆ/ਬੱਕਰੇ ਨਾ ਬੁਲਾਏ ਤਾਂ ਭਲਾ ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਕਾਹਦਾ ਹੋਇਆ? ਹੁਣ ਤਾਂ ਕਈ ਗਾਇਕ ਆਪ ਵੀ ਨਸਿ਼ਆਂ ਦੇ ਆਦੀ ਹੋਏ ਪਏ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਦੇ ਚਰਚੇ ਦੇਸ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਹੋਣੇ ਹੀ ਹਨ, ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ‘ਚ ਵੀ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਝੱਲ ਦੇ ਚਰਚੇ ਗਲ਼ੀ ਗਲ਼ੀ ‘ਚ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਗੰਦੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਜੇ ਗੀਤਾਂ ਦੀਆਂ ਨਾ ਬਣਾਈਆਂ ਤਾਂ ਵਿਕਣਗੀਆਂ ਕਿੱਦਾਂ? ਸੈਕਸ ਨੂੰ ਘਿਣਾਉਣਾ ਰੂਪ ਦੇ ਕੇ ਪਵਿੱਤਰ ਪਿਆਰ ਦੀ ਰੂਹ ਕਿਵੇਂ ਸ਼ਰਮਸਾਰ ਕਰਨੀ ਹੈ? ਇਹ ਕੋਈ ਇਹਨਾਂ ਵੀਡੀਓ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਤੋਂ ਸਿੱਖੇ? ਬਾਕੀ ਰਹੀ ਲੜਾਈ ਦੀ ਗੱਲ ਇਸ ਪਾਸੇ ਵੀ ਗਰਮ ਖੂਨ ਨੂੰ ਗਲਤ ਪਾਸੇ ਤੋਰਨ ਲਈ ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਕਮਰਕੱਸੇ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਵੈਸੇ ਇਹ ਵਿਸ਼ਾ ਵਿਸਥਾਰ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਿਰਫ਼ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਕੇ ਹੀ ਹੁਣ ਲੇਖ ਨੂੰ ਸਮੇਟਦੇ ਹਾਂ। ਹੁਣ ਜਾਪਦਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਸਿਰਫ਼ ਪੰਜਾਬੀ ਸ਼ਬਦ-ਕੋਸ਼/ਡਿਕਸ਼ਨਰੀ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਫਿਰ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ/ਸਾਹਿਤ ਵਿੱਚ ਵਰਤਣੇ ਲਈ ਹੀ ਪੈ ਸਕਦੀ ਹੈ ਨਾ ਕਿ ਇਹ ਰੂਹ ਤੋਂ ਸੱਖਣੇ ਸ਼ਬਦ ਵਰਤਮਾਨ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਅਜੋਕੀ ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਇਕੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਦੇ ਨਾਂ ਹੇਠ ਸਾਨੂੰ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵਰਤਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਕਾਰਨ ਤੁਸੀਂ ਪੜ੍ਹ ਹੀ ਚੁੱਕੇ ਹੋ।<br />ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਵਸਦੀ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੀ ਨਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਇਹਨਾਂ ਗੱਲਾਂ ਦੀ ਸਮਝ ਹੀ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦੀ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਸਿਰਫ਼ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਬੀਟ/ਧਮਕ ਤੇ ਭੰਗੜਾ ਪਾਉਣ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੇ ਇਹ ਵਸਤੂਆਂ ਦੇ ਨਾਮ/ਸ਼ਬਦ ਕੋਈ ਅਹਿਮੀਅਤ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੇ ਅਤੇ ਅੱਜਕੱਲ ਤਾਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪੰਜਾਬੀ ਗੀਤਾਂ ਦੇ ਐਨੇ ਸ਼ੋਰ ਸ਼ਰਾਬੇ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ ਲੋਕ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀ ਥਾਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਜਾਂ ਹਿੰਦੀ ਬੋਲਣ ਨੂੰ ਹੀ ਜਿ਼ਆਦਾ ਤਰਜੀਹ ਦੇਣ ਲੱਗ ਪਏ ਹਨ। ਜੋ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲੀ ਦਾ ਅਸੀਂ ਸਮਝਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਇਕ ਤਰਾਂ ਨਾਲ ਇਸ ਨੂੰ ਅਪਮਾਨ ਹੀ ਸਮਝਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਵਸਤੂਆਂ ਦੇ ਨਾਮਾਂ ਨੂੰ/ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਗੀਤਾਂ ਵਿੱਚ ਤਸ਼ਬੀਹ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਵੇ ਫਿਰ ਵੱਖਰੀ ਗੱਲ ਹੈ। ਵੈਸੇ ਤਸ਼ਬੀਹਾਂ ਲਈ ਵੀ ਅਜੋਕੀ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ਲਏ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ਤੇ ਇਹਨਾਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਨਾਮਾਂ/ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਹੋਂਦ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਇਸ ਵੇਲੇ ਨਹੀਂ ਦਰਸਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ।<br />ਮਹਾਨ ਫ਼ਿਲਾਸਫ਼ਰ ਓਸ਼ੋ ਦੀ ਗੱਲ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਲੇਖ ਨੂੰ ਸਮਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, “ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਇਕ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਪੁਰਾਣਾ ਚਰਚ ਸੀ, ਓਸ ਚਰਚ ਦੀ ਇਮਾਰਤ ਏਨੀ ਪੁਰਾਣੀ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪਲ ਡਿੱਗ ਸਕਦੀ ਸੀ। ਚਰਚ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਕਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬੈਠਕ ਬੁਲਾਈ ਕਿ ਸਾਨੂੰ ਇਸ ਚਰਚ ਦੀ ਇਮਾਰਤ ਦਾ ਕੋਈ ਨਾ ਕੋਈ ਹੱਲ ਜਰੂਰ ਲੱਭਣਾ ਪੈਣਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਕੋਈ ਵੀ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਜਾਂ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਇਸ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਤੋਂ ਡਰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਕਿਤੇ ਇਸ ਦੇ ਥੱਲੇ ਆ ਕੇ ਅਸੀਂ ਮਰ ਹੀ ਨਾ ਜਾਈਏ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕਾਫੀ ਵਿਚਾਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਚਾਰ ਨੁਕਤੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖੇ। ਪਹਿਲਾ, ਇਸ ਚਰਚ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਤੇ ਨਵਾਂ ਚਰਚ ਬਣਾਇਆ ਜਾਏਗਾ। ਦੂਜਾ, ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਚਰਚ ਦੀ ਇਮਾਰਤ ਪਹਿਲਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹੈ ਨਵਾਂ ਚਰਚ ਐਨ ਏਸ ਜਗ੍ਹਾ ਤੇ ਹੀ ਉਸਾਰਿਆ ਜਾਏਗਾ। ਤੀਜਾ, ਸਾਰਾ ਸਮਾਨ ਦਰਵਾਜੇ, ਤਾਕੀਆਂ, ਇੱਟਾਂ ਵਗੈਰਾ ਏਸ ਚਰਚ ਦੇ ਹੀ ਲਾਹ ਕੇ ਨਵੇਂ ਚਰਚ ਨੂੰ ਲਗਾਏ ਜਾਣਗੇ ਅਤੇ ਆਖਰੀ ਚੌਥਾ, ਨੁਕਤਾ ਉਹਨਾਂ ਇਹ ਪਾਸ ਕੀਤਾ ਕਿ ਜਦੋਂ ਤਕ ਨਵਾਂ ਚਰਚ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ, ਪੁਰਾਣਾ ਚਰਚ ਢਾਹਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਏਗਾ।” ਕੀ ਸਾਡੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਕਿਤੇ ਨਾ ਕਿਤੇ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰ ਤੇ ਨਹੀਂ ਰਹੀ? ਇਹ ਪਾਠਕਾਂ ਨੇ ਆਪ ਸੋਚਣਾ ਹੈ। ਹੇਠਾਂ ਕੁਝ ਗੀਤਾਂ ਦੇ ਮੁਖੜੇ ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ ਦੇ ਰਹੇ ਹਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੁਝ ਦੇਰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਈ ਸੀ ਜਾਂ ਅੱਜ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਚੁੱਪ ਚਾਪ ਸੁਣਨ ਤੋਂ ਸਿਵਾਏ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਹੇ। ਬੇਅੰਤ ਗੀਤ ਹਨ ਜਿਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਅਲੋਪ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸ਼ਬਦ/ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਵਰਤੇ ਗਏ ਸਨ ਅਤੇ ਅਜੇ ਵੀ ਵਰਤ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿਹਨਾਂ ਦਾ ਸਾਡੇ ਜੀਵਨ ਨਾਲ ਕੋਈ ਸਬੰਧ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ। ਸਮੇਂ ਦੀ ਧੂੜ ਵਿੱਚ ਗੁਆਚ ਚੁੱਕੇ ਇਹ ਬੇਲੋੜੇ ਸ਼ਬਦ/ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਸਾਨੂੰ ਸਾਡੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਅਜੇ ਵੀ ਆਪਣੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਕਾਰਨ ਹੁਣ ਕੁਝ ਸੋਚਣ ਤੇ ਮਜਬੂਰ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।<br />ਜਿਵੇਂ ਕਿ:<br />1)“ਇਹ ਕਾਲੀ ਪਰਾਂਦੀ ਜ਼ੁਲਫਾਂ ਵਿਚੋਂ ਲਾਹਿਆ ਨਾ ਕਰ ਨੀਂ,<br />ਨਾਲੇ ਚਰਖਾ ਕੱਤਦੀ ਕੱਤਦੀ ਕੁੜੀਏ ਗਾਇਆ ਨਾ ਕਰ ਨੀ”<br />2) “ਕੱਢੇ ਤੇਰੀ ਫੁਲਕਾਰੀ ਸਾਡੀ ਜਾਨ, ਨੀਂ ਤੂੰ ਫੁਲਕਾਰੀ ਕੱਢਦੀ”<br />3) “ਬੈਠ ਕੇ ਤਿ੍ਰੰਞਣਾਂ ‘ਚ ਸੋਹਣੀਏ, ਕੱਢੇਂ ਜਦੋਂ ਚਾਦਰਾਂ ਤੇ ਫੁੱਲ ਤੂੰ”<br />4) “ਨੀਵੀਂ ਧੌਣ ਕਸੀਦਾ ਕੱਢਦੀ, ਨੀ ਤੂੰ ਡੁੱਬ ਜਾਣੀਏ”<br />5) “ਸੌਣ ਦੇ ਛਰਾਟੇ ਨਾਲ ਭਿੱਜ ਗਿਆ ਨੀ, ਮੇਰਾ ਘੱਗਰਾ ਸੂਫ਼ ਦਾ ਕਾਲ਼ਾ”<br />6) “ਘੱਗਰੇ ਨੇ ਕੰਨ ਚੱਕ ਲਏ, ਸਾਡਾ ਚੌਧਰੀ ਚਰੀ ਦੇ ਵਿੱਚ ਬੋਲੇ(ਦੋ ਅਰਥੀ ਗੀਤ)<br />7) “ਦੀਦ ਤੇਰੀ ਲਈ ਪੱਜ ਬਣਾਇਆ, ਵਿੱਚ ਦਰਵਾਜੇ ਚਰਖਾ ਡਾਹਿਆ”<br />8) “ਅੱਜ ਰੌਲ਼ਾ ਮੁੱਕ ਲੈਣ ਦੇ, ਸਾਥੋਂ ਨਿੱਤ ਨਈਂ ਲੜਾਈਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ”<br />9) “ਲੱਸੀ ਦੀ ਚਾਟੀ ਚੱਕ ਲਈ ਓ, ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਟਿਕਾ ਕੇ ਰੱਖ ਲਈ”<br />10) “ਮਿੱਤਰੋ ਪੰਜਾਬ ਸਾਡਾ, ਸੋਨੇ ਦੀ ਚਿੜੀ”<br />11) “ਸੱਜਣਾਂ ਦੀ ਫੁਲਕਾਰੀ ਦੇ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲੇ ਨੇ”<br />12) “ਚਿੱਟੇ ਚਾਦਰੇ ਜਮੀਨਾਂ ਗਹਿਣੇ”<br />13) “ਮਾਹੀਆ ਵੇ ਤੇਰੇ ਵੇਖਣ ਲਈ, ਮੈਂ ਚਰਖਾ ਗਲੀ ਦੇ ਵਿੱਚ ਡਾਹਵਾਂ”<br />14) “ਚੱਕ ਚਰਖਾ ਸਾਂਭ ਲੈ ਪੂਣੀਆਂ”<br />15) “ਚੱਕ ਲੈ ਗਲੀ ‘ਚੋਂ ਚਰਖਾ”<br />16) “ਚੱਕ ਚਰਖਾ ਗਲ਼ੀ ਦੇ ਵਿੱਚ ਡਾਹੁੰਦੀਆਂ”<br />17) “ਇੱਕ ਚਰਖਾ ਗਲ਼ੀ ਦੇ ਵਿੱਚ ਡਾਹ ਲਿਆ”<br />18) “ਤੇਰਾ ਚਰਖਾ ਬੋਲੀਆਂ ਪਾਵੇ”<br />19) “ਪਾਵੇਂ ਫੁਲਕਾਰੀ ਉੱਤੇ ਵੇਲ ਬੂਟੀਆਂ”<br />20) “ਤਿਤਲੀਆਂ ਵਾਲੀ ਫੁਲਕਾਰੀ”<br />21) “ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਰਸਾ, ਲੈ ਲਓ”<br />ਆਦਿ।</div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/454193027440620851-5709088384459654295?l=punjabi-article.blogspot.com' alt='' /></div>Kamal Kang Kanghttps://profiles.google.com/109817178092472580542noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-454193027440620851.post-47567975719501689642007-12-14T19:04:00.000-08:002008-06-09T11:40:05.684-07:00<div align="left"><strong><span style="color:#ff0000;">“ਓਇ ਹਰਿ ਕੇ ਸੰਤ ਨ ਆਖੀਅਹਿ ਬਾਨਾਰਸਿ ਕੇ ਠਗ”(</span><span style="color:#ff0000;">20 ਮਈ 2005)<br /></span></strong>ਪੰਜਾਬ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਵਿਦੇਸ਼, ਅਖੌਤੀ ਸਾਧ, ਸੰਤ ਹਰ ਜਗ੍ਹਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵੇਖਣ ਸੁਣਨ ਲਈ ਮਿਲਣਗੇ। ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਦੀ ਇਹ ਤਰਾਸਦੀ ਹੀ ਕਹੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਦੇ ਅਨੁਯਾਈ, ਇਸ ਦੇ ਪੈਰੋਕਾਰ ਸਤਿਗੁਰੂ ਸੱਚੇ ਪਾਤਸ਼ਾਹ, ਬਾਣੀ ਦੇ ਖ਼ਜ਼ਾਨੇ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ, ਯੁੱਗੋ ਯੁੱਗ ਅਟੱਲ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੀ ਦੂਰ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਵਹਿਮਾਂ ਭਰਮਾਂ ਦੇ ਸ਼ਿਕਾਰ ਲੋਕ, ਛੇਤੀ ਹੱਥ ਤੇ ਸਰ੍ਹੋਂ ਜਮਾਉਣ ਦੇ ਚਾਹਵਾਨ ਲੋਕ ਇਹਨਾਂ ਦੇਹ ਧਾਰੀ, ਮਸੰਦ ਰੂਪੀ ਜਰਵਾਣਿਆਂ ਦੇ ਵਿਛਾਏ ਹੋਏ ਮੱਕੜੀ ਜਾਲ ਵਿੱਚ ਅਚੇਤ ਜਾਂ ਸੁਚੇਤ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੀਆਂ ਕਮਾਈਆਂ, ਕਰਮਾਂ ਦੀਆਂ ਕਮਾਈਆਂ ਢਹਿ ਢੇਰੀ ਕਰੀ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਪਰ ਲੋਕ ਇਹ ਸਭ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਤੇ ਰੱਬ ਨਾ ਕਰੇ ਸ਼ਾਇਦ ਕਰਦੇ ਵੀ ਰਹਿਣਗੇ, ਪਿੱਛੋਂ ਪਛਤਾਉਂਦੇ ਵੀ ਰਹਿਣਗੇ।<br />ਅਖੌਤੀ ਸਾਧਾਂ ਦੇ ਸਦਕੇ ਪੰਜਾਬ ‘ਚੋਂ ਬੌਧਿਕ ਪੱਖ ਖਤਮ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ‘ਚ ਵੀ ਇਹ ਸਿੱਧੇ ਜਾਂ ਅਸਿੱਧੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਜਿਉਣ ਲਈ ਜੋ ਉਤਸ਼ਾਹ ਕੌਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵੱਡਿਆਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਸੀ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਦਕਾ ਅੱਜ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਗਿਆ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨਾਂ ਨੇ ਵੀ ਕਦੀ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਸੰਤ, ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਆਖਿਆ। ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ, ਬਾਬਾ ਬੁੱਢਾ ਜੀ, ਬਾਬਾ ਗੁਰਦਿੱਤਾ ਜੀ ਆਦਿ ਪੂਰਨ ਗੁਰਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨੀ, ਸੰਤ ਨਹੀਂ ਅਖਵਾਇਆ। ਪਰ ਅੱਜ ਜਣਾ ਖਣਾ ਸੰਤ ਸ਼ਬਦ ਨਾਂ ਨਾਲ ਲਾਈ ਫਿਰਦਾ ਹੈ। ਗੁਰਬਾਣੀ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਦਾ ਭੇਜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੰਦੇਸ਼ ਹੈ। ਗੁਰਬਾਣੀ ਸੇਧ ਬਖ਼ਸ਼ਦੀ ਹੈ, ਜਿੰਦਗੀ ਜਿਊਣ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਅੱਜ ਦੇ ਹਾਲਾਤਾਂ ਨਾਲ ਭਾਵੇਂ ਜਦੋਂ ਵੀ ਗੁਰਬਾਣੀ ਤੋਂ ਸੇਧ ਲੈ ਲਓ, ਗੁਰਬਾਣੀ ਜਿੰਦਗੀ ਦਾ ਰਾਹ ਰੌਸ਼ਨ ਕਰਦੀ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਰਦੀ ਰਹੇਗੀ। ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਦਾ ਜੋ ਹਾਲ ਅੱਜ ਹੈ ਉਸ ਵਾਰੇ ਵਿੱਚ ਚਿੰਤਾ ਕਰਨੀ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਪਰ ਇਹ ਅਖੌਤੀ ਸਾਧ ਸੰਤ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਹਨੇਰ-ਗਰਦੀ ਦੇ ਰਾਹ ਪਾਉਣ ਦਾ ਕੋਝਾ ਜਤਨ ਕਰੀ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਜੇ ਕੌਮ ਨਾ ਸੁਚੇਤ ਹੋਈ ਇਸ ਦੇ ਅੱਜ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਗੰਭੀਰ ਨਤੀਜੇ ਅਗਾਂਹ ਜਾ ਕੇ ਨਿਕਲ਼ਣਗੇ। ਹੋਰ ਵੀ ਦੁੱਖ ਉਦੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਵੇਖੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੂਰਨ ਰੂਪ ‘ਚ ਸਜੇ ਗੁਰਸਿੱਖ ਸਿੰਘ ਵੀ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਚਿਮਟਿਆਂ ਦੀਆਂ ਤਾਲਾਂ ਤੇ ਸਿਰ ਮਾਰ ਮਾਰ ਆਪਣੇ ਅਗਿਆਨੀ ਹੋਣ ਦਾ ਸਬੂਤ ਦੇ ਰਹੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਸਾਧ ਇਹ ਲਾਈਨਾਂ ਬੜੀ ਰੀਝ ਨਾਲ ਇੱਕ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ “ਲਾਈਆਂ ਮੁੱਖ ਨੂੰ ਬੀੜੀਆਂ ਜੀ, ਬੁੱਲ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਜਰਦੇ, ਬੁੱਲ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਜਰਦੇ” ਇਹ ਮਨਘੜਤ ਲਾਈਨ (ਇਸ ਨੂੰ ‘ਤੁਕ’ ਕਹਿਣਾ ਜਾਇਜ਼ ਨਹੀਂ ਹੈ) ਗੁਰੂ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਬੜੇ ਚਾਅ ਨਾਲ ਬੋਲਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੁਰਤ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿੱਥੇ ਘਾਹ ਚਰਨ ਗਈ ਹੋਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਗੱਲ ਬੜੇ ਬੌਧਿਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਤਸ਼ਬੀਹਾਂ ਸੁੰਦਰ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਨੇ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਗੁਰੂ ਗਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਹਜੂਰੀ ‘ਚ ਪੜ੍ਹੀਆਂ ਜਾਣ/ਕਹੀਆਂ ਜਾਣ। ਸਮਝਾਉਣ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਕਾਬਿਲ-ਏ-ਤਾਰੀਫ਼ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਮਸਕੀਨ ਜੀ, ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਜੀ ਖਾਲਸਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕੀਰਤਨੀਏ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਵਰਤਿਆ ਕਰਦੇ ਸਨ/ਹਨ। ਪੱਚੀ ਤੋਂ ਤੀਹ ਕੁ ਸਾਲ ਦੇ ਚੋਬਰ ਨਾਲ ਰੱਖ ਕੇ ਢੱਡ, ਚਿਮਟੇ, ਢੋਲਕੀਆਂ ਵਜਾ ਵਜਾ ਕੇ ਸਿਰ ਹਿਲਾ ਹਿਲਾ ਕੇ ਜਦ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੌਣ ਆਉਂਦੀ ਏ ਤਾਂ ਸੰਗਤਾਂ ਦਾ ਤਾਂ ਭਾਈ ਰੱਬ ਹੀ ਰਾਖਾ। ਕਿਉਂਕਿ ਉਦੋਂ ਤਾਂ ਰੱਬ ਵੀ ਇਹਨਾਂ ਤੋਂ ਡਰਦਾ ਗੁਰੂ ਘਰ ਦੇ ਤਹਿਖ਼ਾਨੇ ਵਿੱਚ ਜਾ ਵੜਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਦੋਂ ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਹੀ ਲੰਮਾ ਪਾ ਲੈਣ? ਚਿਮਟੇ ਹਵਾ ‘ਚ ਉੱਲਰਦੇ ਦੇਖ ਦੇਖ ਕੇ ਧਰਮਰਾਜ ਵੀ ਮੂੰਹ ‘ਚ ਉਂਗਲਾਂ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੋਣਾ ਏ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਤਾਂ! ਪਰ ਦੇਹ ਧਾਰੀਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਦੇ ਭੁੱਖੇ ਲੋਕ ਏਸ ਮਾਰ ਤੇ ਬੈਠੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕਦੋਂ ਬਾਬਾ ਗਾਉਣੋਂ ਹਟੇ ਤੇ ਅਸੀਂ ਬਾਬੇ ਦੀਆਂ ਪਿੰਨੀਆਂ ਦੀ ਮਾਲਿਸ਼ ਕਰੀਏ। ਬਾਬੇ ਨੂੰ ਲੌਂਗਾਂ ਵਾਲੀ ਚਾਅ ‘ਚ ਗਾਂ ਦਾ ਦੁੱਧ ਪਾ ਕੇ ਬਦਾਮਾਂ ਨਾਲ ਖੁਆਈਏ, ਕਦੋਂ ਬਾਬਾ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਸਾਡੇ ਘਰ ਚੱਲੇ ਤੇ ਸਾਨੂੰ ਤਨ, ਮਨ ਤੇ ਧਨ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਬਖ਼ਸ਼ੇ। ਕਦੋਂ ਬਾਬੇ ਦੀ ਡਿਜਟਿਲ ਕੈਮਰੇ ਨਾਲ ਸਾਡੇ ਲਿਵਿੰਗ ਰੂਮ ‘ਚ ਬੈਠੇ ਦੀ ਫੋਟੋ ਖਿੱਚੀਏ। ਓਹ ਬਖ਼ਸ਼ੀਂ ਮਾਲਕਾ।<br />ਸਾਹਿਬੇ ਕਮਾਲ ਸਰਬੰਸ-ਦਾਨੀ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਇਹਨਾਂ ਮਸੰਦ ਰੂਪੀ ਠੱਗਾਂ ਨੂੰ ਜਿਉਂਦਿਆਂ ਸਾੜਿਆ ਸੀ ਇਸ ਕਰਕੇ ਕਿ ਇਹ ਮਾਇਆ ਨੂੰ ਨਾਗਣ ਦੱਸਦੇ ਲੁਟੇਰੇ ਲੋਕ ਆਪ ਮਾਇਆ ਵੱਸ ਹੋ ਕੇ ਕੁਕਰਮ ਕਰਦੇ ਸਨ ਤੇ ਗਰੀਬ ਗੁਰਬੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਲੁੱਟ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਧਰਮ ਦੇ ਕਾਰਜ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਪੈਸਾ ਆਪਣੀਆਂ ਗੋਗੜਾਂ ‘ਚ ਪਾਈ ਜਾਂਦੇ ਸੀ। ਸੋਚੀਏ, ਵੇਖੀਏ, ਪਰਖੀਏ ਕੀ ਅੱਜ ਦਾ ਸਮਾਂ ਉਸ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਮੇਲ਼ ਖਾਂਦਾ ਨਹੀਂ ਜਾਪਦਾ? ਪੈਰ ਪੈਰ ਤੇ ਡੇਰੇ ਰੂਪੀ ਲੁੱਟਣ ਦੀਆਂ ਥਾਂਵਾਂ ਉਸਾਰ ਕੇ ਬੈਠੇ ਇਹ ਲੋਕ ਅੱਜ ਵੀ ਭੋਲੇ਼ ਭਾਲ਼ੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸ੍ਵਰਗਾਂ ਦੇ ਸੁਪਨ ਮਹਿਲ ਦਿਖਾ ਦਿਖਾ ਕੇ, ਨਰਕਾਂ ਦੀ ਅੱਗ ਤੋਂ ਡਰਾ ਡਰਾ ਕੇ ਲੁੱਟ ਰਹੇ ਨੇ। ਹਰ ਰੋਜ਼ ਹੀ ਜਬਰ ਜ਼ਿਨਾਹ, ਝੂਠ ਪਖੰਡ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਗੁਰਦੁਆਰਿਆਂ ‘ਚ ਮੱਥੇ ਹੋਏ ਸੰਗਮਰਮਰ ਹੇਠਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਅਖੌਤੀ ਪੰਥ ਦਰਦੀਆਂ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਦਫ਼ਨ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਉੱਤੋਂ ਇਹ ਸਾਧ ਬੌਧਿਕ ਕੰਗਾਲੀ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਹਨ। ਇਸ ਪਿੱਛੇ ਕਿਹੜੀਆਂ ਤਾਕਤਾਂ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਨੇ? ਉਹ ਤਾਂ ਜੱਗ ਜ਼ਾਹਰ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਹਨ। ਲਾਲ ਸਿੰਘ, ਪਹਾੜਾ ਸਿੰਘ ਵਰਗੇ ਵੀ ਕੌਮ ਲਈ ਧਤੂਰਾ ਸਿੱਧ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਸਾਡੀ ਸਰਬ ਉੱਚ ਸੰਸਥਾ ਵੀ ਚੌਧਰ ਖ਼ਾਤਰ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਦਿੱਤੀ ਹੋਈ ਵੋਟ ਬੈਂਕ ਰੂਪੀ ਰਜਾਈ ਓੜ ਕੇ ਘੂਕ ਸੌਂ ਰਹੀ ਹੈ। ਕੱਚੀ ਬਾਣੀ ਪੜ੍ਹਨ ਵਾਲੇ ਇਹਨਾਂ ਮਸੰਦਾਂ ਜਿਹੀ ਸੋਚ ਦੇ ਮਾਲਿਕ ਸਾਧਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਤੇ ਕੋਈ ਵੀ ਕੁੰਡਾ ਨਹੀਂ ਪਾ ਰਿਹਾ।<br />ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਦੇ ਉਲਟ ਵਗ ਰਹੀਆਂ ਰਹੁਰੀਤਾਂ ਨੂੰ ਇਹਨਾਂ ਡੇਰੇ ਰੂਪੀ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਲੱਗੇ ਕੋਹੜੀ ਨੁਮਾ ਕਰਿੰਦੇ ਬੜਾਵਾ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਹੀ ਕੁਝ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਬਾਬੇ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਵਰਜਿਆ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਬਾਣੀ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਗਵਾਹ ਹੈ। ਬਾਬੇ ਤਾਂ ਆਖਿਆ ਸੀ “ਕਿਰਤ ਕਰੋ, ਨਾਮ ਜਪੋ ਅਤੇ ਵੰਡ ਛਕੋ”। ਪਾਠਕ ਗੁਰੂ ਬਾਬੇ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਜੀਵਨ ਤੋਂ ਤਾਂ ਭਲੀ ਭਾਂਤ ਜਾਣੂੰ ਹੋਣਗੇ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਉਹਨਾਂ ਮੋਦੀਖ਼ਾਨੇ ਵਿੱਚ ਨੌਕਰੀ ਕੀਤੀ, ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਖੇਤੀ ਕੀਤੀ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮ ਘੁੰਮ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ। ਉਹਨਾਂ ਨਾਮ ਜਪਣ ਤੋਂ ਵੀ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਰਤ ਕਰਨ ਨੂੰ ਮਹੱਤਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਪਰ ਇਹ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਛਡਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਆਖਦੇ ਨੇ ਘਰ ਦੇ ਕੰਮ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਕੋਈ ਜਰੂਰੀ ਨਹੀਂ, ਸਤਸੰਗ ਵਿੱਚ ਆਓ ਤੇ ਸਾਡੀਆਂ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਨੂੰ, ਗੀਤਾਂ ਦਿਆਂ ਟੋਟਕਿਆਂ ਨੂੰ ਸੰਘ ਪਾੜ ਪਾੜ ਗਾਓ ਨਾਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੋ ਗੇ, ਆਪ ਤਾਂ ਨਿਹਾਲ ਹੋਵੋਗੇ ਹੀ ਸਾਡੀ ਗੋਲਕ ਵੀ ਨਿਹਾਲ ਕਰੋਗੇ। ਸਾਡੇ ਵੀਜ਼ੇ ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਲਵਾਉਣੇ ਨੇ। ਅਵਤਾਰੀ ਪੁਰਸ਼, ਯੁੱਗ ਪੁਰਸ਼, ਮਹਾਨ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ, ਸਿਆਣੇ ਸੂਝਵਾਨ, ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਲੋਕ ਸੰਸਾਰ ਤੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਸੇਧ ਦੇਣ ਲਈ, ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਤੇ ਭੁਗਤ ਰਹੇ ਨਰਕੀ ਜੀਵਨ ‘ਚੋਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣ ਲਈ। ਤੇ ਇਸ ਤਰਾਂ ਦੇ ਲੋਕ (ਅਖੌਤੀ ਸਾਧ) ਜੋ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਭੇਡਾਂ ਬੱਕਰੀਆਂ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, ਸਮਾਜ ਦੀ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਨੂੰ ਨੈਤਿਕ ਕਦਰਾਂ ਕੀਮਤਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਲਿਜਾਣ ਦੀ ਘਿਨਾਉਣੀ ਕੋਸਿ਼ਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਕੰਮ ਚੋਰ ਬਣਾਉਣ ਦੇ ਚਾਹਵਾਨ ਇਹ ਲੋਕ ਆਪ ਤਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਕਮਾਈ ਤੇ ਵਿਹਲੇ ਸਾਨ ਵਾਂਗ ਪਲ਼ਦੇ ਹੀ ਹਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ “ਭਾਵੇਂ ਤੁਹਾਡੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਪੱਠੇ ਪਾਉਣ ਲਈ ਟਾਈਮ ਨਾ ਮਿਲੇ ਪਰ ਸਾਡੀ ਸੰਗਤ ਕਰਨ ਜਰੂਰ ਆਇਆ ਕਰੋ। ਬੱਸ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਨਾਮ ਹੀ ਕਾਫੀ ਹੈ। ਸਾਡੀ ਟੁੱਟੀ ਫੁੱਟੀ ਗੀਤ ਦੀ ਲਾਈਨ ਨੂੰ ਸਾਡੇ ਮਗਰ ਮਗਰ ਹੇਕਾਂ ਲਾ ਲਾ ਗਾਈ ਜਾਓ, ਤੁਹਾਡੇ ਬੇੜੇ ਨੂੰ ਭਵ ਸਾਗਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੈ ਕੇ ਜਾਣਾ ਸਾਡਾ ਕੰਮ ਹੈ, ਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਾਰ ਲਾ ਕੇ ਫਿਰ ਤੁਹਾਡਾ ਮਾਲ ਪੱਤਾ ਸਾਂਭਣਾ ਸਾਡਾ ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਡਾ ਪੁੰਨ ਦਾਨ ਦਾ, ਸੇਵਾ ਭਾਵ ਦਾ ਕੰਮ ਹੈ।” ਇੱਥੇ ਹੀ ਬੱਸ ਨਹੀਂ ਅਗਾਂਹ ਵਿਖਿਆਨ ਕਰਦੇ ਨੇ ਕਿ “ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਨਾ ਕਿਸੇ ਦਾ ਬੇਲੀ, ਦੁਨੀਆ ਮਤਲਬ ਦੀ”, “ਭਾਈ ਇਹ ਮਾਇਆ ਜਿਸ ਤੇ ਆਪਣਾ ਜਾਲ਼ ਪਾ ਲਵੇ ਉਹ ਨਹੀਂ ਫਿਰ ਬਚਦਾ, ਇਸ ਤੋਂ ਤਾਂ ਦੂਰ ਹੀ ਰਹੋ, ਜੋ ਕੁਝ ਸਤ ਸੰਗ ਸੁਣਨ ਆਏ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ ਆਏ ਹੋ ਇੱਥੇ ਹੀ ਦੇ ਜਾਓ, ਇਹ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਜਾਣਾ। ਜਦੋਂ ਤੁਸੀ ਮਰ ਜਾਣਾ ਹੈ, ਮਰੇ ਹੋਏ ਨੂੰ ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਘਰਵਾਲੀ, ਉਸ ਦਾ ਕੋਈ ਪਿਆਰਾ ਵੀ ਛੇਤੀ ਛੇਤੀ ਸਿਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਦੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਭਾਵ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ, ਸਭ ਸਾਥ ਛੱਡ ਜਾਂਦੇ ਨੇ। ਫਿਰ ਮਾਇਆ ਦੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੀ ਲੋੜ ਹੈ ਜੀ?”<br />ਇਕ ਨਵਾਂ ਨਵਾਂ ਬਣਿਆ ਅਖੌਤੀ ਸੰਤ ਇੱਕ ਕੈਸਿਟ ਵਿੱਚ ਆਖਦਾ ਹੈ ਕਿ “ਮੈਨੂੰ ਮੇਰੇ ਘਰ ਦੇ ਬੜਾ ਤੰਗ ਕਰਦੇ ਸੀ ਕਿ ਕੋਈ ਕੰਮ ਧੰਦਾ ਕਰ, ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਭੋਰਾ ਭਰ ਵੀ ਸੁਖਾਦੀਂਆਂ ਨਹੀਂ ਸਨ ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਘਰ ਦਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਇੱਕ ਢੋਲਕੀ ਲੈ ਦਿਓ। ਬਾਕੀ ਕੰਮ ਬੱਸ ਮੇਰਾ ਹੈ। ਪਰ ਘਰ ਦੇ ਕਹਿਣ ਕਿ ‘ਢੋਲਕੀ-ਢਾਲਕੀ’ ਅਸੀਂ ਨਹੀਂ ਲੈ ਕੇ ਦੇ ਸਕਦੇ ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਡਾ ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਤੋਰੀ ਫੁਲਕਾ ਮਸਾਂ ਮਸਾਂ ਚੱਲਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ‘ਬਾਜਾ’ ਪਹਿਲੋਂ ਹੀ ਸੁੱਖ ਨਾਲ ਸਿਗਾ ਤੇ ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਪੁਰਾਣਾ ਜਿਹਾ ਸਾਈਕਲ ਵੇਚ ਕੇ ਢੋਲਕੀ ਲੈ ਹੀ ਆਂਦੀ ਤੇ ਨਾਲ ਲਏ ਕੁਝ ਸਾਥੀ (ਲਫੰਗੇ ਜਿਹੇ), ਜਿਹੜੇ ਮੇਰੇ ਵਰਗੇ ਵਿਹਲੜ ਸੀ ਤੇ ਅਸੀਂ ਓਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਹੀ ਢੋਲਕੀ ਕੁੱਟਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਜਿਹੜੀ ਉਦੋਂ ਦੀ ਵੱਜਦੀ ਅੱਜ ਵੀ ਆ ਦੇਖ ਲੋ ਵੱਜੀ ਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਨਾਮ ਦੀ ਹੀ ਕਿਰਪਾ ਹੈ ਪਿਆਰਿਓ!” ਉਹ ਅਗਾਂਹ ਕਹਿੰਦਾ ਕਿ “ਹੁਣ ਤਾਂ ਹੋਰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਢੋਲਕੀਆਂ ਵਾਲੇ ਜਥੇ ਬਣੀ ਜਾਂਦੇ ਆ, ਬੱਸ ਇਹ ਨਾਮ ਦਾ ਹੀ ਪ੍ਰਤਾਪ ਹੈ, ਹੈ ਕਿ ਨਹੀਂ?” ਤੇ ਪਿੱਛੋਂ ਉਹਦੀ ਜੁੰਡਲੀ ਦੇ ਸਾਥੀ ਜੈਕਾਰਾ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਖੈਰ, ਉਹ ‘ਨਾਮ’ ਦਾ ਪ੍ਰਤਾਪ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਅਸਲ ‘ਚ ਮੈਨੂੰ ਤਾਂ ਇਹ ਸਭ ਮਾਇਆ ਦਾ ਪ੍ਰਤਾਪ ਹੀ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਬਾਕੀ ਹੋਰ ਜਥੇ ਵੀ ਇਹਦੇ ਵਰਗੇ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਘੁਲ਼ਦੇ ਕੰਮਚੋਰ ਹੋਣੇ ਆ, ਬੇਗਾਨੀ ਚੀਜ਼ ਤੇ ਕਿਹੜਾ ਨਹੀਂ ਨਿਗ੍ਹਾ ਰੱਖਦਾ? (ਇਹਨਾਂ ਵਰਗਾ) ਨਾਲੇ ਜਿਸ ਦੇਸ਼ ‘ਚ ਬਿਨਾਂ ਕੰਮ ਕੀਤੇ ਸਰਦਾ ਹੋਵੇ, ਉੱਥੇ ਐਂਵੇ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਘੁਲ਼ੀ ਜਾਓ ਇਹਨੂੰ ਕਿਹੜਾ ਅਕਲਮੰਦੀ ਕਹੂ ਗਾ? ਖੈਰ ਬੇਤੁਕੀਆਂ, ਬੇ ਸਿਰ ਪੈਰ ਤੋਂ ਇਹਨਾਂ ਪਖੰਡੀਆਂ ਦੀ ਗੱਲਾਂ ਤਾਂ ਟੇਪਾਂ ਦੀਆਂ ਟੇਪਾਂ ਜਾਂ ਸੀਡੀਆਂ ਦੀਆਂ ਸੀਡੀਆਂ ਭਰ ਭਰ ਕੇ ਕੁਝ ਨਾਮੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਆਪਣੀ ਕਮਾਈ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕਰ ਹੀ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕਿਸੇ ਵੀ ਗਾਇਕ ਦੀ ਕੈਸਿਟ ਇੰਨੀ ਨਹੀਂ ਵਿਕਦੀ ਹੋਣੀ ਜਿੰਨੀ ਇਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਕੈਸਿਟਾਂ ਦੀ ਵਿੱਕਰੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਸਜਣੋਂ ਇਸ ਚਲਦੀ ਗੰਗਾ ‘ਚ ਸਭ ਨੂੰ ਮੌਕਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਹੱਥ ਧੋਣ ਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਨਹਾਉਣ ਦਾ ਵੀ। ਹਾਂ ਇਹ ਗੱਲ ਜਰੂਰ ਹੈ ਕਿ ਝੂਠ ਦੀ ਕਮਾਈ ਜ਼ਮੀਰ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਹੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਮਿਹਨਤ ਦੀ ਕਮਾਈ ਨਾਲ ਜੋ ਸੁੱਖ ਭਾਈ ਲਾਲੋ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਸੀ ਉਹ ਕਿਸੇ ਮਲਿਕ ਭਾਗੋ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਤੇ ਰੱਬ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਤੇ ਹੀ ਬਖ਼ਸ਼ਸ਼ ਦੀ ਨਿਗ੍ਹਾ ਮਾਰਦਾ ਹੈ ਜਿਹੜੇ ਕਿਰਤ ਕਰਦੇ ਕਰਦੇ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਅਲਵਿਦਾ ਆਖ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸਚਾਈ ਕਹਿੰਦੇ ਹੁੰਦੇ ਨੇ ਕਿ ਸੱਤ ਪਰਦੇ ਪਾੜ ਕੇ ਵੀ ਬਾਹਰ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇਹਨਾਂ ਝੂਠੇ ਸੰਤਾਂ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਮੈਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅਪੀਲ ਕਰਦਾਂ ਹਾਂ, ਕਿ ਜਿਹੜਾ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਮਾਰ ਹੇਠ ਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਾਂ ਆਉਣ ਨੂੰ ਫਿਰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਦੀ ਕਚਹਿਰੀ ਤੋਂ ਸਿਵਾਏ ਹੋਰ ਕਿਤੇ ਵੀ ਕਿਸੇ ਨੇ ਅਪੀਲ ਦਲੀਲ ਨਹੀਂ ਸੁਣਨੀ। (ਮਾੜੇ ਦਿਨ ਜਦੋਂ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ, ਪਰ ਰੱਬ ਜਰੂਰ ਅਗਾਂਹੋਂ ਹੀ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਕੋਈ ਵਸੀਲੇ ਨਾਲ ਖ਼ਬਰਦਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸਿ਼ਸ਼ ਕਰਦਾ ਜਰੂਰ ਹੈ)। ਸਿਹਤਮੰਦ ਸਮਾਜ ਸਿਰਜਣ ਲਈ ਇਹਨਾਂ ਬਿਮਾਰਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰਨਾ ਜਰੂਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਦਾ ਜਨਾਜ਼ਾ ਤਾਂ ਇਹ ਖੁਦ ਹੀ ਆਪਣੀਆਂ ਧਾਰਨਾਵਾਂ, ਝੂਠੀਆਂ ਸਾਖੀਆਂ, ਹੰਕਾਰ ਭਰੀਆਂ ਤਕਰੀਰਾਂ ‘ਚ ਕਰ ਹੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਸਿਰਫ਼ ਸਾਨੂੰ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਦੀ ਦਿੱਤੀ ਹੋਈ ਸੂਝ ਸਮਝ ਵਾਲੀ ਨਿਗ੍ਹਾ ਨਾਲ ਵੇਖਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਜਦ ਸਾਡੇ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨਾਂ ਨੇ ਸਾਡੀ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੇ ਜਰੀਏ ਓਸ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਬਣਾ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਤਾਂ ਫਿਰ ਇਸ ਤਰਾਂ ਦੇ ਟੁੱਕੜਬੋਚ ਵਿਚੋਲਿਆਂ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ ਹੈ? ਧਰਤੀ ਤੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਮਾਲੀ ਇੱਕ ਬਾਗ਼ ਦਾ ਰਖਵਾਲਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਪਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਮਾਲੀ, ਕੁਦਰਤ ਦਾ ਮਾਲੀ ਸਭ ਦਾ ਖ਼ੈਰਖ਼ਾਹ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਸਭ ਦਾ ਫਿਕਰ ਹੈ। ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੇ ਲੜ ਲੱਗੋ, ਓਸ ਕਰਤਾਰ, ਦਾਤਾਰ, ਕਰਤੇ ਮਾਲਕ ਦਾ ਪੱਲਾ ਨਾ ਛੱਡੋ, ਭਾਵੇਂ ਕੁਝ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਨੇ ਹੀ ਸਹਾਈ ਹੋਣਾ ਏ।<br /><span style="color:#009900;"><strong>“ਆਉਣੀ ਏ ਬਹਾਰ ਜਦੋਂ ਖਿੜਨੇ ਨੇ ਫੁੱਲ,<br />ਉੱਡੂਗੀਆਂ ਮਹਿਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹਨਾਂ ਉੱਚੇ ਅੰਬਰਾਂ,<br />ਹੋਣੀ ਨਹੀਂ ਕੈਦ ਮਹਿਕ ਇੱਕ ਕੱਲੇ ਬਾਗ਼ ਵਿੱਚ,<br />ਮਾਲੀ ਵੀ ਲਗਾਉਣਾ ਚਾਹੇ ਭਾਵੇਂ ਵੱਡਾ ਜਿੰਦਰਾ”</strong></span></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/454193027440620851-4756797571950168964?l=punjabi-article.blogspot.com' alt='' /></div>Kamal Kang Kanghttps://profiles.google.com/109817178092472580542noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-454193027440620851.post-42924012050366679712007-10-29T20:36:00.000-07:002008-06-09T11:39:16.992-07:00<div align="left"><span style="color:#ff0000;"><strong>ਪੁਰਾਣੀ ਕਹਾਣੀ:</strong></span> ਇੱਕ ਜੋਤਸ਼ੀ ਸੀ, ਜਿਹੜਾ ਤਾਰਿਆਂ ਵੱਲ ਵੇਖ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਭਵਿੱਖ ਵੇਖਦਾ ਸੀ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਅਗਲੇ ਪਿਛਲੇ ਜੀਵਨ ਵਾਰੇ ਦੱਸਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਇਸ ਮਾਮਲੇ’ਚ ਬੜੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਸਭ ਨੂੰ ਇਹੋ ਆਖਦਾ ਸੀ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਕਾਲੀ ਰਾਤ ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਪਣਾ ‘ਵਡਮੁੱਲਾ’ ਕਾਰਜ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਾਰਿਆਂ ਵੱਲ ਵੇਖਦਾ ਵੇਖਦਾ ਪੈਰ ਪੁੱਟਦਾ ਪਿਛਾਂਹ ਨੂੰ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਇਵੇਂ ਕਰਦਾ ਕਰਦਾ ਉਹ ਇਕਦਮ ਅੱਖ ਝਮੱਕੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਖੂਹ ਵਿੱਚ ਜਾ ਡਿੱਗਾ। ਉਸ ਨੇ ਬੜੀ ਹਾਲ ਦੁਹਾਈ ਪਾਈ, ਬਚਾਓ ਬਚਾਓ ਦੀਆਂ ਅਵਾਜ਼ਾਂ ਰਾਤ ਦੀ ਚੁੱਪ ਨੂੰ ਦੂਰ ਦੂਰ ਤੱਕ ਤੋੜ ਰਹੀਆਂ ਸਨ। ਉਸ ਦੇ ਚੰਗੇ ਭਾਗਾਂ ਨੂੰ ਓਸ ਖੂਹ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੀ ਇੱਕ ਮਾਈ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ। ਉਹ ਅਜੇ ਜਾਗਦੀ ਹੀ ਸੀ ਤਾਂ ਉਹ ਅਵਾਜ਼ ਸੁਣ ਕੇ ਉਸ ਖੂਹ ਵੱਲ ਆਈ। ਉਸ ਨੇ ਖੂਹ ਕੋਲ ਪਏ ਰੱਸੇ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਤਰਾਂ ਕਰਕੇ ਉਸ ਜੋਤਸ਼ੀ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਿਆ। ਜੋਤਸ਼ੀ ਜਾਨ ਬਚਣ ਕਰਕੇ ਉਸ ਮਾਈ ਦਾ ਧੰਨਵਾਦ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਬੋਲਿਆ ਕਿ ਮਾਤਾ ਮੈਂ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਜੋਤਸ਼ੀ ਹਾਂ, ਤੂੰ ਮੇਰੀ ਜਾਨ ਬਚਾਈ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਕਦੀ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਕੰਮ ਆਵਾਂ ਤਾਂ ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਧੰਨਭਾਗ ਸਮਝਾਂਗਾ। ਮਾਈ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪੁੱਤ ਕੋਈ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਇਨਸਾਨ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਕੰਮ ਆਉਂਦਾ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕੀ ਹੋਇਆ ਜੇ ਮੇਰੇ ਕਰਕੇ ਤੇਰੀ ਜਾਨ ਬਚ ਗਈ। ਉਹ ਜੋਤਸ਼ੀ ਫਿਰ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ ਕਿ ਨਹੀਂ ਨਹੀਂ ਮਾਤਾ ਮੈਂ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਭਵਿੱਖ ਤਾਰਿਆਂ ਵੱਲ ਵੇਖ ਕੇ ਦੱਸਦਾਂ ਹਾਂ ਤੂੰ ਵੀ ਆਪਣਾ ਭਵਿੱਖ ਜਾਨਣ ਲਈ ਮੇਰੇ ਘਰ ਕਦੀ ਤਸ਼ਰੀਫ਼ ਲੈ ਕੇ ਆਈਂ। ਜਦੋਂ ਜੋਤਸ਼ੀ ਨੇ ਉਸ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਕਈ ਵਾਰ ਕਹੀ ਤਾਂ ਉਸ ਮਾਈ ਤੋਂ ਰਿਹਾ ਨਾ ਗਿਆ। ਉਹ ਕਹਿਣ ਲੱਗੀ ਕਿ ਪੁੱਤ ਕੀ ਤੂੰ ਅੱਜ ਆਪਣਾ ਭਵਿੱਖ ਜਾਣ ਕੇ ਘਰੋਂ ਨਹੀਂ ਸੀ ਤੁਰਿਆ? ਉਸ ਜੋਤਸ਼ੀ ਨੂੰ ਹੁਣ ਮਾਈ ਕੋਲ ਖੜਨਾ ਭਾਰੀ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਤੇ ਉਹ ਉੱਥੋਂ ਕੰਨ ਵਲ੍ਹੇਟ ਕੇ ਆਪਣਾ ਰਾਹ ਵੇਖਦਾ ਵੇਖਦਾ ਤੁਰਦਾ ਬਣਿਆ।<br /><span style="color:#ff0000;"><strong>ਹੁਣ ਦੀ ਕਹਾਣੀ:</strong></span> ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਨਵੀਂ ਕਹਾਣੀ ਵੀ ਹਰ ਇੱਕ ਦੇ ਸਮਝ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ। ਪਰ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਵੀ ਚੱਲੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਗੱਲ ਕਈ ਵਾਰ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ। ਇਹ ਪਤਾ ਇੱਥੋਂ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ 21ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਕਈ ਪੱਤਰਕਾਰ ਵੀ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਸਿਰੋਂ ਹੀ ਆਪਣੀ ਰੋਟੀ ਦਾ ਜੁਗਾੜ ਕਰੀ ਬੈਠੇ ਨੇ, ਇਸ ਤੋਂ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਚੰਗੀ ਤਰਾਂ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਵੈਸੇ ਤਾਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਮਾੜੀ ਗੱਲ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਇੱਕ ਤੀਰ ਦੋ ਨਿਸ਼ਾਨੇ। ਨਾਲੇ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਦੀ ਚਾਂਦੀ ਤੇ ਨਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਫਾਇਦਾ। ਨਾਲੇ ਏਸ ਮਤਲਬ ਪ੍ਰਸਤ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਦੇ ਭਲੇ ਲਈ ਸੋਚਦਾ ਹੀ ਕੌਣ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਬੜਾ ਹੀ ਉਪਕਾਰ ਹੈ ਦੁਖੀ ਦੁਨੀਆ ਤੇ ਕਿ ਇਹ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਦੇ ਵਾਧੇ ਲਈ ਸੋਚਦੇ ਸੋਚਦੇ, ਧਰਤੀ ਤੇ ਵਸਦੇ ਦੁਖੀ ਵਿਚਾਰੇ ਜਿਹੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਵੀ ਭਲਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਅੱਜ ਦੇ ਜ਼ਮਾਨੇ ਵਿੱਚ ਤਾਂ ਯਾਰ ਕਹਾਉਣ ਵਾਲੇ ਵੀ ਖੋਰਾ ਲਾਉਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਮੌਕਾ ਭਾਲ਼ਦੇ ਭਾਲ਼ਦੇ ਆਪਣਾ ਤੀਰ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਤੇ ਲਾ ਹੀ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸਾਡੇ ਪਾਠਕ ਵੀ ਸ਼ਾਇਦ ਸਾਡੇ ਵਾਂਗ ਸੋਚਦੇ ਹੋਣਗੇ ਕਿ ਕਦੀ ਇਹਨਾਂ ਤੰਤਰਾਂ ਮੰਤਰਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੀ ਸੇਲ ਨਹੀਂ ਲਾਈ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਜੁੱਤੀਆਂ, ਸਬਜ਼ੀਆਂ, ਮੂਵੀਆਂ ਆਦਿ ਸਟੋਰਾਂ ਵਾਲੇ ਲਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਕਦੀ ਵੀ ਟੂ ਫੋਰ ਵਨ ਜਾਂ ਇੱਕ ਖਰੀਦੋ ਤੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਮੁਫ਼ਤ ਵਰਗੀਆਂ ਡੀਲਾਂ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਇਹ ਆਪਣੇ ਗਾਹਕਾਂ ਦਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਭੋਰਾ ਵੀ ਖਿਆਲ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੇ।<br />ਖੈਰ ਗੱਲ ਆਲ਼ੇ ਦੁਆਲੇ ਨਾ ਜਾਵੇ ਇਸ ਲਈ ਆਪਾਂ ਪਖੰਡੀਆਂ ਦੀ ਨਗਰੀ ਵੱਲ ਚੱਲਦੇ ਹਾਂ। ਇਸ ਨਗਰੀ ਦੇ ਰੰਗ ਬੜੇ ਅਜੀਬ ਜਾਪਦੇ ਨੇ। ਪਰ ਇੱਥੇ ਬਿਨਾਂ ਨਾਗਾ ਆਉਣ ਤੇ ਇਹ ਦਿਲ ਨੂੰ ਭਾਅ ਹੀ ਜਾਂਦੇ ਨੇ। ਇਹ ਤਾਂ ਅਕਸਰ ਹੋ ਹੀ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਨਵੇਂ ਰਾਹੇ ਵਾਰ ਵਾਰ ਆਉਣ ਨਾਲ ਉਹ ਰਾਹ ਵੀ ਚੰਗਾ ਲੱਗਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਜਾਂਦਿਆਂ ਨੂੰ ਭਾਵੇਂ ਡਰ ਹੀ ਲੱਗਿਆ ਹੋਵੇ। ਜੇ ਉਹ ਰਾਹ ਕਿਤੇ ਸੱਜਣਾਂ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਕਿਆ ਬਾਤਾਂ ਕਹਿਣ ਦੀਆਂ। ਚਲੋ ਛੱਡੋ ਏਸ ਗੱਲ ਨੂੰ। ਆਪਾਂ ਰੋਜ਼ ਹੀ ਮਿਲਦੇ ਹਾਂ ਸਾਡੀ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਅਖੌਤੀ ਪੀਰਾਂ ਪੰਡਤਾਂ ਨੂੰ, ਜਿਹੜੇ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਦੁੱਖ ਦਰਦ ਬਿਨਾਂ ਚੀਰ ਫਾੜ ਕਰੇ ਤੋਂ ਠੀਕ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਨੇ। ਤੇ ਨਾਲੇ ਕੌਂਸਲਿੰਗ ਵੀ ਕਰਦੇ ਨੇ ਲੜਾਈਆਂ ਝਗੜਿਆਂ ਵਾਲੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੀ। ਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਕਰਦੇ ਨੇ। ਇਹ ਤਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸ ਦੱਸ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਜੇਬਾਂ ਵੀ ਬਿਨਾਂ ਦੁੱਖ ਲਾਏ ਕੱਟ ਦਿੰਦੇ ਨੇ। ਹੈ ਨਾ ਕਮਾਲ ਦੇ ਜੇਬ-ਕਤਰੇ। ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਆਪਾਂ ਨੂੰ ਇਹਨਾਂ ਮਹਾਨ ਦੇਣਦਾਰਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਹੁੰਦੇ ਹੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਕਦੀ ਅਖ਼ਬਾਰ, ਕਦੀ ਰਸਾਲਾ, ਕਦੀ ਟੈਲੀਵੀਜ਼ਨ ਆਦਿ ਤੇ। ਕਈ ਸਾਡੇ ਚੰਗੇ ਲੋਕ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਥਾਂਵਾਂ ਤੇ ਜਾ ਕੇ ਵੀ ਕਰਦੇ ਨੇ, ਕਰਮਾਂ ਵਾਲੇ ਨੇ ਬਈ ਉਹ ਤਾਂ। ‘ਨਾ ਹੋਣ ਗਰੀਬਾਂ ਨੂੰ, ਤੇਰੇ ਦਰਸ਼ਨ ਹੋ ਗਏ ਮਹਿੰਗੇ।’ ਕਦੀ ਇਹ ਗੀਤ ਹੰਸ ਰਾਜ ਹੰਸ ਨੇ ਗਾਇਆ ਸੀ ਤਾਂ ਮੈਂ ਸੋਚਦਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਦਰਸ਼ਨ ਕਿਵੇਂ ਮਹਿੰਗੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਨੇ। ਹੁਣ ਇਹ ਗੱਲ ਵੀ ਸਮਝ ਆਈ ਕਿ ਉਹ ਗੀਤ ਵਾਲੀ ਕੁੜੀ ਕਿਸੇ ਜੋਤਸ਼ੀ ਦੀ ਕੁੜੀ ਹੋਣੀ ਏ, ਜਦੋਂ ਮੁੰਡਾ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਜਾਂਦਾ ਹੋਣਾ ਹੈ ਤਾਂ ਆਪਣਾ ਹੱਥ ਵਿਖਾਉਣ ਦੇ ਬਹਾਨੇ ਜਾਂਦਾ ਹੋਣਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਬਾਪ ਨੂੰ ਹੱਥ ਵੇਖਣ ਦੇ ਪੈਸੇ ਦਿੰਦਾ ਹੋਣਾ ਤੇ ਕੁੜੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਦਾ ਹੋਣਾ। ਤਾਂ ਹੀ ਹੰਸ ਭਾਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਸੀ ਕਿ ਤੇਰੇ ਦਰਸ਼ਨ ਹੋ ਗਏ ਮਹਿੰਗੇ। ਵਾਹ ਬਈ ਨਹੀਂ ਰੀਸਾਂ ਓਸ ਜੋਤਸ਼ੀ ਦੀਆਂ। ਇੱਕ ਪੰਥ ਦੋ ਕਾਜ ਕਰ ਗਿਆ ਹੋਣਾ ਉਹ ਵੀ। ਕੁੜੀ ਦਾ ਦਾਜ ਵੀ ਮੁੰਡੇ ਸਿਰੋਂ ਹੀ ਬਣਾ ਗਿਆ ਹੋਣਾ, ਪੈਸੇ ਜਿਉਂ ਲੈਂਦਾ ਸੀ ਹੱਥ ਵੇਖਣ ਦੇ।<br />ਕਈ ਵਾਰ ਇਹ ਆਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਕਰਕੇ ਹੀ ਦੁਨੀਆ ਚੱਲਦੀ ਏ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਕਦੋਂ ਦੇ ਹੀ ਆਪਾਂ ਇਸ ਨਗਰੀ ਨੂੰ ਅਲਵਿਦਾ ਕਹਿ ਜਾਣੀ ਸੀ। ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਵੀ ਕੋਈ ਕੈਟਰੀਨਾ, ਸੁਨਾਮੀ ਜਾਂ ਭੁਚਾਲ ਆਵੇ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਾਰਿਆਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪਤਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ। ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਸ਼ਾਇਦ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਾਲਾ ਐਨਟੀਨਾ ਖਰਾਬ ਹੋਵੇ। ਜਿਹੜਾ ਕਿ ਨਾ ਖਿੱਚਦਾ ਹੋਊ ਇਸ ਤਰਾਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ। ਸ਼ਾਇਦ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਐਨਟੀਨਾ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜੇਬ ਦੀ ਹੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਇਹਨਾਂ ਤਾਂਈ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੋਊ। ਨਾ ਹੀ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦਸਵੇਂ ਗ੍ਰਹਿ ਵਾਰੇ ਪਹਿਲੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਾ। ਜਿਹੜਾ ਹੁਣੇ ਹੁਣੇ ਥੋੜਾ ਸਮਾਂ ਪਹਿਲੋਂ ਸਾਇੰਸਦਾਨਾਂ ਨੇ ਲੱਭਿਆ ਕਿ ਸੂਰਜ ਦੇ ਨੌਂ ਗ੍ਰਹਿ ਹੀ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਨਵਾਂ ਲੱਭਿਆ ਗਿਆ ਦਸਵਾਂ ਗ੍ਰਹਿ ਵੀ ਹੈ। ਪਰ ਗੱਲ ਸੋਚਣ ਵਾਲੀ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਕੋਲ ਅਜੇ ਵੀ ਚੰਗਾ ਮੌਕਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿ ਸਾਇੰਸਦਾਨ ਗਿਆਰਵਾਂ ਜਾਂ ਬਾਰ੍ਹਵਾਂ ਗ੍ਰਹਿ ਲੱਭਣ, ਇਹ ਜੋਤਸ਼ੀ, ਪੀਰ ਬਾਬੇ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨੀ ਪਹਿਲੋਂ ਹੀ ਦੱਸ ਦਿੰਦੇ ਕਿ ਸੂਰਜ ਦੇ ਹੋਰ ਵੀ ਗ੍ਰਹਿ ਹਨ। ਨਾਸਾ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਆਪਣੀ ਟੀਮ ਵਿੱਚ ਜਰੂਰ ਭਰਤੀ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਆਸ ਹੈ ਕਿ ਜਿਹੜੀ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸੌ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਖੋਜ ਕਰਨੀ ਹੈ ਇਹ ਪੰਜਾਹ ਸਾਲਾਂ ‘ਚ ਕਰ ਦਿਖਾਉਣ ਗੇ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੱਡੀ ਸਾਰੀ ਸਪੇਸ ਸ਼ਟਲ ‘ਚ ਭਰ ਕੇ ਮੰਗਲ ਗ੍ਰਹਿ ਤੇ ਛੱਡ ਦੇਣ ਤਾਂ ਕਿ ਉੱਥੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਅੱਗਾ ਪਿੱਛਾ ਤਾਂ ਖੋਜਣ। ਇਹ ਨਾਸਾ ਵਾਲੇ ਵੀ ਐਂਵੇ ਬੱਸ ਡਾਲਰ ਖਰਾਬ ਕਰੀ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਚੰਗੇ ਚੰਗੇ ਦਾਅਵੇ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਜੋਤਸ਼ੀ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਸੱਤਰ ਬਹੱਤਰ ਘੰਟਿਆਂ ‘ਚ ਵੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਨਾਸਾ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਇਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਜਰੂਰ ਲੈਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਾਇੰਸ ਨੂੰ ਇਹਨਾਂ ਨਾਲ ਵੈਰ ਨਹੀਂ ਪਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਸਗੋਂ ਇਹਨਾਂ ਤੋਂ ਕੰਮ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।<br />ਅਮਰੀਕਾ ਤੇ ਇਰਾਕ ’ਚ ਕਿੰਨੀਆਂ ਜ਼ਿੰਦਗੀਆਂ ਬਰਬਾਦ ਹੋਈਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਨਹੀਂ ਸੀ ਹੋਣੀਆਂ ਜੇ ਜੌਰਜ ਬੁਸ਼ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਇਹਨਾਂ ਅਖੌਤੀ ਸਿਆਣਿਆਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛ ਲੈਂਦੇ ਕਿ ਸੁਦਾਮ ਕੋਲ ਖਤਰਨਾਕ ਹਥਿਆਰ ਹੈਗੇ ਸਨ ਕਿ ਨਹੀਂ? ਕਾਲੇ ਜਾਦੂ ਸਦਕਾ ਸੱਚੋ ਸੱਚ ਪਤਾ ਲੱਗ ਜਾਣਾ ਸੀ ਤੇ ਬੇਕਸੂਰੇ ਲੋਕ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਚ ਜਾਣੇ ਸੀ। ਸੁਦਾਮ ਹੁਸੈਨ ਦੀ ਤੇਲ ਤੇ ਮਲਕੀਅਤ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਖੁੱਸਣੀ ਤੇ ਰਾਜ ਭਾਗ ਵੀ। ਇਰਾਕ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਅਦਾਲਤਾਂ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕੱਟਣੇ ਪੈਣੇ ਜੇ ਮਾੜਾ ਜਿਹਾ ਪੀਰ ਬਾਬੇ ਨੂੰ ਫੋਨ ਤੇ ਹੀ ਭਾਵੇਂ ਪੁੱਛਿਆ ਹੁੰਦਾ। ਚਲੋ ਜੋ ਹੋਇਆ ਸੋ ਹੋਇਆ ਪਰ ਜੂ ਐਨ ਓ (U.N.O.) ਨੂੰ ਅਗਾਂਹ ਵਾਸਤੇ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹਨਾਂ ਫੂਕਾਂ ਮਾਰਨ ਵਾਲੇ ਅਖੌਤੀ ਸਾਈਕਾਲੋਜੀ ਦੇ ਮਾਹਰਾਂ ਦੀ ਸਲਾਹ ਜਰੂਰ ਲੈ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿ ਕੋਈ ਹੋਰ ਘਿਣਾਉਣਾ ਕਾਰਾ ਦੁਨੀਆ ਤੇ ਨਾ ਵਾਪਰੇ।<br /><strong><span style="color:#ff0000;">ਇਕ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪੱਖ:</span></strong> ਜਦੋਂ ਬਾਬਰ ਨੇ ਐਮਨਾਬਾਦ ਸ਼ਹਿਰ ਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਚੜ੍ਹਾਉਣੀਆਂ ਸਨ ਤਾਂ ਉੱਥੋਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਹੱਲੇ ਦੀ ਕਨਸੋ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮਿਲ ਗਈ ਤੇ ਉਹ ਸਭ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਉੱਚ ਕੋਟੀ ਦੇ ਪੰਡਤਾਂ ਦੇ ਸਿਰਹਾਣੇ ਜਾ ਖੜੇ ਹੋਏ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਤਬਾਹੀ ਰੋਕਣ ਲਈ ਮਦਦ ਮੰਗੀ। ਨਾਲੋ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਸੀਂ ਆਪਣੀ ਪੂਰੀ ਵਾਹ ਲਾ ਕੇ ਬਾਬਰ ਨਾਲ ਲੜਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹਾਂ। ਪਰ ਪੰਡਤਾਂ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਇਰਾਦਿਆਂ ਤੇ ਪਾਣੀ ਪਾਉਂਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਾਡੇ ਹੁੰਦਿਆਂ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ। ਤੁਸੀਂ ਬੇਚਿੰਤ ਰਹੋ ਤੇ ਜਾ ਕੇ ਐਸ਼ ਕਰੋ, ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰਾਂ ਤੰਤਰਾਂ ਨਾਲ ਬਾਬਰ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਨਹੀਂ ਆਉਣ ਦਿਆਂਗੇ। ਪਰ ਹੋਇਆ ਇਸ ਤੋਂ ਉਲਟ। ਬਾਬਰ ਨੇ ਜਦੋਂ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਸਮੇਤ ਐਮਨਾਬਾਦ ਤੇ ਹੱਲਾ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਪੰਡਤਾਂ ਦੇ ਤੰਤਰ ਮੰਤਰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿੱਥੇ ਜਾ ਵੜੇ? ਬਾਬਰ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਪੰਡਤਾਂ ਦੀ ਤੇ ਉੱਥੇ ਦੇ ਬੇਵਕੂਫ਼ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਉਹ ਛਿੱਤਰ ਕੁੱਟ ਕੀਤੀ ਕਿ ਰਹੇ ਰੱਬ ਦਾ ਨਾਂ। ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੇ ਸਿਰਾਂ ਵਾਂਗ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਤੰਤਰ ਮੰਤਰ ਵੀ ਬਾਬਰ ਨੇ ਮਿੱਟੀ ’ਚ ਰੋਲ਼ ਦਿੱਤੇ। ਪਰ ਇਹ ਗੱਲ ਕੋਈ ਪੰਜ ਸੌ ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੁਰਾਣੀ ਹੈ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਵਰਗੇ ਜੋਤਸ਼ੀ, ਪੀਰ ਬਾਬੇ ਅੱਜ ਵੀ ਇੱਕ੍ਹੀਂ ਵੀਂ ਸਦੀ ’ਚ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬੇਵਕੂਫ਼ ਬਣਾ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਧੰਦਾ ਬੜੇ ਜ਼ੋਰਾਂ ਸ਼ੋਰਾਂ ਨਾਲ ਚਲੇ ਹਨ। ਇੰਨੇ ਸਾਲਾਂ ਬਾਦ ਚਲੋ ਜੇ ਮੰਨ ਵੀ ਲਈਏ ਕਿ ਇਹਨੀਂ ਕੱਦੂ’ਚ ਤੀਰ ਮਾਰ ਹੀ ਲਿਆ ਹੋਊ। ਪਰ ਫੇਰ ਜੇ ਅਸੀਂ ਸੋਚੀਏ ਕਿ ਫਿਰ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਝੂਠੀਆਂ ਮਸ਼ਹੂਰੀਆਂ ਕਰਨ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ ਹੈ? ਕਿਉਂਕਿ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਪਿਆਸਾ ਹੀ ਖੂਹ ਕੋਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਦੀ ਖੂਹ ਪਿਆਸੇ ਕੋਲ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ। ਆਪਾਂ ਰੋਜ਼ ਹੀ ਵੇਖਦੇ ਹਾਂ ਕਿਵੇਂ ਇਹ ਮੱਲੋ ਜੋਰੀ ਸਾਡੀ ਜਿੰਦਗੀ’ਚ ਦਖਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਆਪਣੇ ਖਿਆਲਾਂ ਦੇ ਪੁਲਾਂ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਲਿਜਾ ਕੇ ਫਿਰ ਉੱਥੋਂ ਐਸੇ ਹਨੇਰੇ’ਚ ਧੱਕਾ ਮਾਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਬੰਦਾ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਇਹਨਾਂ ਦਾ ‘ਉਪਕਾਰ’ ਨਹੀਂ ਭੁੱਲਦਾ। ਇਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਮੇਖਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਦੀਆਂ ਰੇਖਾਵਾਂ’ਚ ਐਸੀਆਂ ਠੁਕਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿ ਸਾਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਮਸਾਂ ਮਸਾਂ ਹੀ ਨਿਕਲ਼ਦੀਆਂ ਹਨ।<br />ਅਜੋਕੀ ਦੁਨੀਆ ਕਿੰਨੀ ਅਡਵਾਂਸ ਹੋ ਗਈ ਹੈ ਇਸ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਵੀ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਧੰਦਿਆਂ ਤੋਂ ਸੌਖਾ ਹੀ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਕਿਸੇ ਚੋਰ ਡਾਕੂ ਨੂੰ ਹੁਣ ਕਿਸੇ ਦੇ ਘਰ ਜਾ ਕੇ ਵੀ ਡਾਕਾ ਮਾਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਲੁੱਟ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਦੱਸ ਕੇ ਹੁਣ ਇੰਟਰਨੈੱਟ ਤੇ ਜਾਂ ਫੋਨ ਤੇ ਹੀ ਡਾਕਾ ਮਾਰਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਜੋਤਸ਼ੀਆਂ ਆਦਿ ਨੂੰ ਇਹ ਕਲਾ ਪੇਟੈਂਟ ਵੀ ਕਰਵਾ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਹਲਦੀ ਵਾਂਗ ਜੋਤਿਸ਼ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ਪੇਟੈਂਟ ਕਰਵਾ ਲੈਣਾ ਹੈ।<br /><strong><span style="color:#ff0000;">ਸਿੱਟਾ:</span></strong> ਫਾਇਦਾ ਜਾਂ ਨੁਕਸਾਨ ਇਹਨਾਂ ਤੋਂ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ? ਪਾਠਕ ਜਾਣਦੇ ਹੀ ਹਨ ਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਸ਼ਾਇਦ ਜਾਣ ਗਏ ਹੋਣਗੇ। ਕਈਆਂ ਨੇ ਪ੍ਰੈਕਟੀਕਲ ਵੀ ਵੈਸੇ ਤਾਂ ਕਰ ਕੇ ਦੇਖੇ ਹੋਣਗੇ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦਾ ਕੀ ਫਾਇਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?<br /><span style="color:#ff0000;"><strong>ਅੰਤਿਕਾ:</strong></span> ਇੱਕ ਵਾਰ ਇੱਕ ਫਕੀਰ ਸਾਰੀ ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਦਾ ਚੱਕਰ ਲਗਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਵਾਪਸ ਪਰਤ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਹ ਬੜਾ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹੋਇਆ ਫਕੀਰ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਸਵਾਗਤ ਲਈ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਬੜੀਆਂ ਤਿਆਰੀਆਂ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਦੇਸ਼ ਦਾ ਰਾਜਾ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਵੈੱਲਕਮ ਕਹਿਣ ਲਈ ਰਾਜਧਾਨੀ ਦੇ ਗੇਟ ਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਉਸ ਦੀ ਬੇਸਬਰੀ ਨਾਲ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਰਾਜੇ ਦਾ ਮਿੱਤਰ ਵੀ ਸੀ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਫਕੀਰ ਵੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਰਾਜਧਾਨੀ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਿਆ ਤਾਂ ਰਾਜਾ ਬੜੇ ਜਸ਼ਨਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਸਵਾਗਤ ਕਰ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਹਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਲੈ ਗਿਆ। ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਤੂੰ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਭਰਮਣ ਕਰ ਕੇ ਆਇਆਂ ਹੈਂ। ਪਹਿਲੋਂ ਇਹ ਦੱਸ ਕਿ ਮੇਰੇ ਲਈ ਕੀ ਲੈ ਕੇ ਆਇਆਂ ਹੈ। ਉਸ ਫਕੀਰ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਬੜੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਹੋ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੀ ਭੇਂਟ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਸੋਚ ਵਿਚਾਰ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਚੀਜ਼ ਹੀ ਆਪ ਲਈ ਚੁਣ ਸਕਿਆਂ ਹਾਂ, ਆਸ ਹੈ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੋਗੇ। ਸਾਰੇ ਵਜ਼ੀਰ ਤੇ ਰਾਜਾ ਉਸ ਦੇ ਨਿੱਕੇ ਜਿਹੇ ਝੋਲੇ ਵੱਲ ਵੇਖਣ ਲੱਗ ਪਏ ਤੇ ਸੋਚ ਹੀ ਰਹੇ ਸਨ ਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੀ ਅਦਭੁਤ ਚੀਜ਼ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਉਦੋਂ ਹੀ ਫਕੀਰ ਨੇ ਝੋਲੇ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਛੋਟਾ ਜਿਹਾ ਸ਼ੀਸ਼ਾ ਕੱਢਿਆ ਤੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਭੇਂਟ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਕਿ ਮੈਂ ਇਸ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਲਿਆ ਸਕਿਆ। ਰਾਜੇ ਨੇ ਫਕੀਰ ਨੂੰ ਆਖਿਆ ਕਿ ਮੇਰੇ ਤਾਂ ਮਹਿਲਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਹੀ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਹਨ। ਹਰ ਕਮਰੇ ਦੀ ਦੀਵਾਰ ਤੇ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਲਟਕ ਰਹੇ ਹਨ। ਮੈਂ ਇਸ ਦਾ ਕੀ ਕਰਾਂਗਾ। ਫਕੀਰ ਨੇ ਆਖਿਆ ਕਿ ਇਸ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੇਖਣਾ ਹੈ ਬੱਸ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ। ਰਾਜੇ ਨੇ ਫਿਰ ਆਖਿਆ ਕਿ ਮੈਂ ਤਾਂ ਰੋਜ਼ ਹੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ। ਫਕੀਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਜਰੂਰ ਹੀ ਵੇਖਦੇ ਹੋਵੋਗੇ, ਪਰ ਜਿਹੜਾ ਸ਼ੀਸ਼ਾ ਮੈਂ ਲੈ ਕੇ ਆਇਆਂ ਹਾਂ ਇਸ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਧੁਰ ਅੰਦਰ ਤੱਕ ਵੇਖਣ ਦੀ ਕੋਸਿ਼ਸ਼ ਕਰਨਾ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਤਜਰਬੇ ਤੋਂ ਸਮਝਣਾ ਕਿ ਜਿਹੜਾ ਵਿਅਕਤੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣ ਸਕਦਾ ਉਸ ਨੂੰ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਵਾਰੇ ਵਿੱਚ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗ ਸਕਦਾ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਕਿਤੇ ਵੀ ਘੁੰਮ ਆਵੇ। ਕਹਾਣੀ ਵਿੱਚ ਦਿਸ਼ਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਇਹੋ ਹੀ ਹੈ ਕਿ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਾਣ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਜਿੱਤ ਹੈ। ਇਸ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਲੋਕ ਹਨ ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅੰਦਰ ਤੱਕ ਵੇਖਣ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਅਸੀਂ ਮਨ ਦੇ ਸ਼ੀਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਅਸਲੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੇਖਣ ਲਈ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋ ਸਕੀਏ ਤਾਂ ਸਾਡੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਹੱਲ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਅਸੀਂ ਇਹਨਾਂ ਝੂਠ ਦੇ ਵਪਾਰੀਆਂ ਮਗਰ ਫਿਰ ਫਿਰ ਕੇ ਹੱਲ ਕਰਵਾਉਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ। ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਦੁੱਖਾਂ ਦਰਦਾਂ ਨੂੰ ਜਾਨਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਝੂਠੇ ਦਾਅਵੇ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਜਰੂਰ ਝਾਤ ਮਾਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਅਖੌਤੀ ਜੋਤਸ਼ੀਆਂ, ਪੀਰ ਬਾਬਿਆਂ, ਪੰਡਤਾਂ ਆਦਿ ਨੂੰ ਵੀ ਸਾਡੀ ਇਹੋ ਹੀ ਸਲਾਹ ਹੈ ਕਿ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਹੱਲ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੀਆਂ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਤਾਂ ਹੱਲ ਕਰ ਲਵੋ।</div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/454193027440620851-4292401205036667971?l=punjabi-article.blogspot.com' alt='' /></div>Kamal Kang Kanghttps://profiles.google.com/109817178092472580542noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-454193027440620851.post-39205945525587746832007-10-22T16:34:00.000-07:002008-06-09T11:38:49.710-07:00<div align="left">(ਗਰਮੀਆਂ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੈ ਤੇ ਇੱਕ ਮਹਿਲ ਨੁਮਾ ਕਾਫੀ ਵੱਡਾ ਡੇਰਾ ਪੰਜਾਬ ‘ਚ ਕਿਸੇ ਜਗ੍ਹਾ ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਡੇਰੇ ਦੇ ਇੱਕ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਜਿਹੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਕਾਫੀ ਵਧੀਆ ਫਰਨੀਚਰ ਸਜਿਆ ਪਿਆ ਹੈ, ਏ ਸੀ ਲੱਗਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਕੰਧਾਂ ਤੇ ਕਈ ਸਾਧਾਂ ਸੰਤਾਂ ਦੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਲੱਗੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਨੇ। ਗੱਲ ਕੀ ਸੁਰਗਾਂ ‘ਚ ਪਹੁੰਚੇ ਹੋਏ ਹੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਦਾਸ ਨਾਲ ਕੁਝ ਹੋਰ ਵੀ ਬੰਦੇ ਬੈਠੇ ਸਮਾਗਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਾਬਿਆਂ ਦਾ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਚਿੱਟੇ ਕੱਪੜਿਆਂ ‘ਚ ਬਗਲੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ‘ਬਾਬੇ’ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਸਾਰੇ ਫਤਿਹ ਸਾਂਝੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕੁਝ ਦੇਰ ਆਮ ਗੱਲਾਂ ਚਲਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਕੁਝ ਬੰਦੇ ਬਾਬਿਆਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਤੇ ਕੁਝ ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੀ ਕਮਰੇ ‘ਚੋਂ ਬਾਹਰ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਿੱਛੋਂ ਬਾਬਿਆਂ ਦੇ ਦੋ ਕੁ ਸੇਵਕ ਤੇ ਦਾਸ ਇਕੱਲੇ ਕਮਰੇ ’ਚ ਰਹਿ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਦਾਸ ਬਾਬਿਆਂ ਦੀ ਇੰਟਰਵਿਊ ਲੈਣ ਦੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਸੁ਼ਰੂ ਕਰਨ ਲਈ ਫਤਿਹ ਸਾਂਝੀ ਕਰਦਾ ਹੈ…)<br /><strong>ਦਾਸ:<br /></strong>ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕਾ ਖਾਲਸਾ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕੀ ਫਤਿਹ ਜੀ।<br /><strong>ਬਾਬਾ:<br /></strong>ਫਤਿਹ ਜੀ ਫਤਿਹ ਪਿਆਰਿਓ। ਕੀ ਹਾਲ ਨੇ ਸੰਗਤਾਂ ਦੇ?<br /><strong>ਦਾਸ:<br /></strong>ਕਿਰਪਾ ਹੈ ਜੀ ਤੁਹਾਡੀ, ਧੰਨਭਾਗ ਸਾਡੇ ਜੀ ਕਿ ਦਰਸ਼ਨ ਹੋਏ ਤੁਹਾਡੇ। ਕਿੰਨੇ ਚਿਰਾਂ ਤੋਂ ਚਾਹ ਸੀ ਦਿਲ ‘ਚੇ ਕਿ ਕਦੇ ਬਾਬਿਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲੀਏ। ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਕੈਸਟਾਂ ਸੀਡੀਆਂ ਤਾਂ ਜੀ ਬਹੁਤ ਸੁਣਦੇ ਰਹੀਦਾ ਹੈ ਪਰ ਤੁਹਾਡਾ ਲਾਈਵ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਅੱਜ ਇੱਥੇ ਸੁਣਿਆ ਤੇ ਰੂਹ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਈ ਜੀ। ਮਨ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਅੱਜ ਸਾਰੀਆਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪੁੱਛ ਕੇ ਜਾਣੀਆਂ ਤੇ ਨਾਲੇ ਅੱਜ ਦਾਸ ਨੇ ਇਸੇ ਬਹਾਨੇ ਤੁਹਾਡੀ ਇੰਟਰਵਿਊ ਕਰਨੀ ਆ ਜੀ, ਜੇ ਬਾਬਿਆਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਹੋਵੇ ਤਾਂ।<br /><strong>ਬਾਬਾ:</strong><br />ਗੱਲਾਂ-ਗੁੱਲਾਂ ਦਾ ਤਾਂ ਕੋਈ ਨੀ ਭਾਈ, ਆਹ ਜਿਹੜੀ ਇੰਟਰਬੂ ਤੂੰ ਆਹਨਾਂ ਏਂ ਨਾ, ਇਹ ਕਾਦ੍ਹੇ ਲਈ ਕਰਨੀ ਆਂ? ਬੋਲ ਵਾਗਰੂ।<br /><strong>ਦਾਸ:</strong><br />ਉਹ ਤਾਂ ਬਾਬਾ ਜੀ ਮੈਂ ਅਖ਼ਬਾਰ ਲਈ ਲਿਖਦਾ ਹਾਂ। ਮੇਰੇ ਪਾਠਕਾਂ ਦੇ ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਖ਼ਤ ਤੇ ਈ ਮੇਲ ਆਏ ਸੀ ਕਿ ਸੰਤ ਬਾਬਾ ਸਰਬ ਨਾਸ਼ ਜੀ ‘ਕਾਰਾਂ ਵਾਲਿਆਂ’ ਦੀ ਕਦੀ ਕੋਈ ਇੰਟਰਵਿਊ ਹੀ ਕਰ ਕੇ ਪ੍ਰਕਾਸਿ਼ਤ ਕਰਵਾ ਦਿਓ। ਬੱਸ ਇਸੇ ਲਈ ਹੀ ਦਾਸ ਤੁਹਾਡੇ ਦਰ ਤੇ ਆਇਆ ਏ ਜੀ। ਬੱਸ ਸੇਵਾ ਬਖ਼ਸ਼ੋ ਜੀ।<br /><strong>ਬਾਬਾ:</strong><br />(ਹੱਸਦੇ ਹੋਏ) ਹਾਅ ਮੇਲ-ਮੂਲ ਦਾ ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਪਰ ਪਿਆਰਿਆ ਇਹ ਇੰਟਰਬੂ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਕਰਨ-ਕੁਰਨ ਨੀ ਦਿੱਤੀ। ਕਿਉਂਕਿ ਏਦ੍ਹੇ ਨਾਲ ਸਾਡੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਕਈ ਵਾਰੀ ਨੁਸਕਾਨ ਵੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ। …(ਕੁਝ ਸੋਚ ਕੇ) ਪਰ ਖੈਰ ਕੋਈ ਨੀ ਤੂੰ ਬੰਦਾ ਸਾਡਾ ਪਿਆਰਾ ਈ ਲੱਗਦਾਂ, ਕਰ ਲੈ ਜਿਹੜੀ ਤੂੰ ਇੰਟਰਬੂ ਜਹੀ ਕਰਨੀ ਆ। ਪੁੱਛ ਜੋ ਤੂੰ ਪੁੱਛਣਾ ਚਾਹੁੰਨਾ।<br />(ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਟੇਪ ਰਿਕਾਰਡ ਔਨ ਕਰਕੇ ਬਾਬਿਆਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਦਾ ਹਾਂ)<br /><strong>ਦਾਸ:</strong><br />ਚੰਗਾ ਬਾਬਾ ਜੀ ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਦੱਸੋ ਪਈ ਆਹ ਜਿਹੜੇ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਂ ਦੇ ਜੱਗ ਵਿੱਚ ਬੜੇ ਚਰਚੇ ਹੋ ਰਏ ਨੇ। ਇਹ ਨਾਂ ਤੁਸੀਂ ਆਪ ਰੱਖਿਆ ਸੀ ਜਾਂ ਕਿ ਤੁਹਾਡੇ ਘਰਦਿਆਂ ਨੇ ਰੱਖਿਆ ਸੀ?<br /><strong>ਬਾਬਾ:</strong><br />ਉਹ ਨਹੀਂ ਭਾਈ ਪਿਆਰਿਆ, ਸਾਡਾ ਘਰ ਦਿਆਂ ਨੇ ਤਾਂ ਹੋਰ ਹੀ ਊਟ ਪਟਾਂਗ ਜਿਹਾ ਨਾਂ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ , ਜਿਹਦੇ ਨਾਲ ਤਾਂ ਸਾਡੀ ਕੋਈ ਨੇੜੇ ਦੀ ਵੀ ਸਾਂਝ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਨਾਂ ਰੱਖਿਆ ਸੀ ਘਰ ਦਿਆਂ ਨੇ ‘ਸਤਿਨਾਮ’। ਬਾਕੀ ਭਾਈ ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਓਸ ਨਾਂ ਨੂੰ ਉਂਝ ਵੀ ਬਦਲਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸੀ। ਓਹਦਾ ਬਾਹਲ਼ਾ ਕੋਈ ਫੈਦਾ-ਫੂਦਾ ਹੈਨੀ ਸੀ, ਨਾਲ਼ੇ ਸਾਰੇ ਥਾਣਿਆਂ, ਕਚਹਿਰੀਆਂ ਵਗੈਰਾ ‘ਚ ਸਾਡਾ ਓਹੋ ਨਾਂ ਪੁੱਜ ਚੁੱਕਾ ਸੀ। ਇਹ ਤਾਂ ਚੰਗਾ ਹੋਇਆ ਕਿ ਸਾਡੀ ਸੰਗਤ ਨੇ ਹੀ ਸਾਡਾ ਨਾਂ ਸੰਤ ਬਾਬਾ ਸਰਬ ਨਾਸ਼ ਜੀ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ। ਥਾਣਿਆਂ-ਥੂਣਿਆਂ ਨਾਲ ਤਾਂ ਸਾਡਾ ਹੁਣ ਵੀ ਚੱਕਰ ਹੈਗਾ ਪਰ ਪਹਿਲੋਂ ਅਸੀਂ ਡਰਦੇ ਸੀ ਤੇ ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਡਰਾਉਂਨੇ ਆਂ। ਏਸ ਲਈ ਭਾਈ ਸਾਡੇ ਲਈ ਤਾਂ ਇਹ ਨਾਂ ਸੋਨੇ ਤੇ ਸੁਹਾਗੇ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਸਾਬਤ ਹੋਇਆ। ਬੋਲ ਵਾਗਰੂ।<br /><strong>ਦਾਸ:<br /></strong>ਬਾਬਾ ਜੀ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਂ ਦਾ ਮਤਲਬ ਮੇਰੀ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਸਮਝ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ? ਜਰਾ ਖੁੱਲ ਕੇ ਦੱਸੋ ਜੀ ਆਪਣੇ ਨਾਂ ਬਾਰੇ।<br /><strong>ਬਾਬਾ:</strong><br />ਭਾਈ ਤੂੰ ਵੀ ਕਮਲ਼ਾ ਈ ਆ! ਵੇਖ ਅਸੀਂ ਆਪਣੀ ਕੌਮ ਦਾ ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਕੀਤਾ ਸੱਤਿਆਨਾਸ ਨਾਲੇ ਉਹ ਵੀ ਕਈ ਤਰਾਂ ਨਾਲ। ਸਾਨੂੰ ਵੀ ਇਹ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਈ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਅਸੀ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਧਾਰਮਿਕ ਤੌਰ ਤੇ, ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ ਤੇ, ਬੌਧਿਕ ਤੌਰ ਤੇ, ਮਾਨਸਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਕੂੰਡਾ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਹਾਂ ਹੋਰ ਵੀ ਕਈ ‘ਤੌਰ’ ਹੈਗੇ ਆ ਉਹ ਜਰਾ ਸੀਕਰਟ ਆ। ਸੀਕਰਟ ਤਾਂ ਸਮਝਦਾਂ ਆ ਕਿ ਨਹੀਂ?, ਗੁਪਤ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਆ ਸੀਕਰਟ। ਬੱਸ ਇੰਨੇ ਕੁ ਯੋਗਦਾਨ ਤੋਂ ਬਾਦ ਸਾਡੀ ਸੰਗਤ ਪਿਆਰੀ ਨੇ ਸਾਡਾ ਨਾਂ ਸੰਤ ਬਾਬਾ ਸਰਬ ਨਾਸ਼ ਜੀ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ। ਹੈ ਕਿ ਨਹੀਂ? ਬੋਲ ਵਾਗਰੂ।<br />(ਇੰਨੇ ‘ਚ ਉੱਥੇ ਇੱਕ ਸੋਹਣੀ ਸੁਨੱਖੀ ਬੀਬੀ ਬਾਬਿਆਂ ਲਈ ਸਟੀਲ ਦੇ ਲੱਤ ਜਿੱਡੇ ਗਲਾਸ ‘ਚ ਕੁਝ ਲਈ ਆਉਂਦੀ ਏ, ਜਿਹੜਾ ਉਸ ਨੇ ਬਾਬਿਆਂ ਕੋਲ ਰੱਖ ਕੇ ਬਾਬਿਆਂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਤੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤੀ ਤੇ ਚੁੱਪ ਕਰਕੇ ਇਸੇ ਕਮਰੇ ਦੇ ਨਾਲ ਪਿੱਛੇ ਜਿਹੇ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਦਰਵਾਜੇ ਨੂੰ ਖੋਲ ਕੇ ਅੰਦਰ ਚਲੀ ਗਈ। ਸਾਡੀ ਗੱਲ ਬਾਤ ਉਂਝ ਹੀ ਚਲਦੀ ਰਹੀ)<br /><strong>ਦਾਸ:</strong><br />ਹਾਂ ਬਾਬਾ ਜੀ ਨਾਂ ਦਾ ਤਾਂ ਲੱਗ ਗਿਆ ਪਤਾ, ਹੁਣ ਥੋੜੀ ਜਹੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਆਪਣੇ ਪਿਛੋਕੜ ਵਾਰੇ ਦਿਓ?<br /><strong>ਬਾਬਾ:</strong><br />ਭਾਈ ਤੂੰ ਸਾਡੇ ਪਿਛੋਕੜ ਤੋਂ ਕੀ ਲੈਣਾ? (ਬਾਬੇ ਕੋਲ ਪਏ ਗਲਾਸ ਨੂੰ ਮੂੰਹ ਨਾਲ ਲਾ ਕੇ ਇੱਕੋ ਵਾਰ ਖਾਲੀ ਕਰ ਕੇ ਹੇਠਾਂ ਰੱਖ ਕੇ ਥੋੜੀ ਦੇਰ ਬਾਦ ਬੋਲਦੇ ਹਨ) ……ਚੱਲ ਕੋਈ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸ ਹੀ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ, ਜੇ ਦੱਸ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਤਾਂ ਕੀ ਵਿਗਾੜ ਲਏਂਗਾ? ਲੈ ਸੁਣ, ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਜੰਮੇ ਈ ਨਿਕੰਮਿਆਂ ਦੇ ਘਰ ਸੀ। ਤੇ ਗਰੀਬੀ ਨਾਲ ਯਾਰੀ ਤਾਂ ਨਿਕੰਮਿਆਂ ਦੀ ਹੁੰਦੀ ਹੀ ਆ। ਸਾਡੇ ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਈ ਘਰ ਦੇ ਕੰਮ ਚੋਰ ਸੀ, ਬੁੜਾ ਸਾਡਾ ਵੀ ਮੰਗ-ਮੁੰਗ ਕੇ ਸਾਰਦਾ ਸੀ ਤੇ ਅਸੀਂ ਵੀ ਚੰਗੇ ਭਾਗਾਂ ਨੂੰ ਗੁੜ੍ਹਤੀ ਉਹਦੇ ਹੱਥੋਂ ਹੀ ਲਈ ਸੀ। ਸਕੂਲ-ਸਕਾਲ ਨਾਲ ਤਾਂ ਸਾਡੀ ਕੋਈ ਪੁਰਾਣੀ ਵੀ ਸਕੀਰੀ ਹੈਨੀ ਸੀ, ਛੋਟੇ ਹੁੰਦਿਆਂ ਨੇ ਡੰਗਰ ਚਾਰੇ ਤੇ ਬੜੇ ਹੋ ਕੇ, ਆਹ ਵੇਖ ਲਾ ਲੋਕ ਚਾਰਦੇਂ ਹਾਂ (ਹੱਸਦੇ ਹੋਏ)। ਪਰ ਹਾਂ ਯਾਦ ਆਇਆ ਪਈ ਡੰਗਰ ਚਾਰਦਿਆਂ ਚਾਰਦਿਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਾਰ ਸਾਨੂੰ ਇੱਕ ਸਾਧ ਮਿਲਿਆ। ਜਿਹਦੇ ਰੰਗ ਢੰਗ ਵੇਖ ਕੇ ਅਸੀਂ ਵੀ ਸਭ ਕੁਝ ਛੱਡ ਛਡਾ ਉਹਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਤੁਰ ਪਏ। ਬੜੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਅਸਾਂ ਉਹਦੀ। ਪਰ ਅੜਬ ਬੜਾ ਸੀ ਉਹ। ਦੱਸਦਾ-ਦੁੱਸਦਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕੁਝ ਪਹਿਲਾਂ ਪਹਿਲ ਤਾਂ। ਮਸੀਂ ਮਸੀਂ ਉਹ ਭੂਤਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸਾਨ੍ਹ ਕਾਬੂ ਕੀਤਾ। ਬੱਸ ਫਿਰ ਕੀ ਸੀ? ਉਹਨੇ ਆਪਣੇ ਵਾਲੇ ਹੀ ਗੁਰ ਸਿਖਾ ਸਿਖਾ ਕੇ ਤਾਰ ‘ਤਾ ਸਾਨੂੰ ਤਾਂ। ਉਹਦੇ ਸਿਖਾਏ ਹੋਏ ਗੁਰਾਂ ਸਕਦਾ ਹੀ ਅਸੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਤਾਰ ਰਏ ਆਂ ਤੇ ਅੱਜ ਤੱਕ ਕਾਮਯਾਬ ਕਾਰੋਬਾਰ ਚਲਾ ਰਹੇ ਆਂ, ਨਹੀਂ ਤੇ ਕਿੱਥੋਂ ਗੱਲ ਬਣਨੀ ਸੀ? ਭਲਾ ਹੋਵੇ ਉਹਦਾ ਸੁਰਗਾਂ ਦੇ ਵਾਸੀ ਦਾ। ਬੋਲ ਵਾਗਰੂ।<br /><strong>ਦਾਸ:</strong><br />ਅੱਛਾ ਬਾਬਾ ਜੀ, ਇਹ ਦੱਸੋ ਕਿ ਗੁਰ ਤਾਂ ਤੁਸੀ ਲਏ ਸੀ ਸਿੱਖ, ਪਰ ਮੈਦਾਨ ‘ਚ ਕਿੱਦਾਂ ਪਾਈ ਫੇਰ ਪਹਿਲੀ ਜਿੱਤ?<br /><strong>ਬਾਬਾ:<br /></strong>ਰੱਬ ਦਿਆ ਪਿਆਰਿਆ, ਇਹ ਸਾਡੇ ਲਈ ਕੋਈ ਔਖਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਸਾਡੇ ਗੁਰੂ ਬਾਬੇ ਨੂੰ ਹੀ ਧੋਬੀ ਪਟੜਾ ਮਾਰਿਆ ਤੇ ਪੁਚਾ ਤਾ ਉਹਨੂੰ ਸੁਰਗਾਂ ‘ਚ। ਮੁੜ ਕੇ ਸਾਂਭ ਲਏ ਉਹਦੇ ਸੰਦ ਤੇ ਸੰਗਤਾਂ ਤੇ ਛੱਡ ਤੇ ਬੰਬ। ਹੁਣ ਤੱਕ ਸਾਡੀ ਮਹਿਮਾ ਵੇਖ ਕੇ ਸਾਡੇ ਆੜੀ ਵੀ ਕਾਫੀ ਬਣ ਚੁੱਕੇ ਸੀ ਤੇ ਅਸੀਂ ਵੀ ਹੁਣ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪਰਖਣਾ ਸੀ। ਤੇ ਇੱਦਾਂ ਦੀਆਂ ਹੀ ਸੋਚਾਂ ‘ਚ ਘੁੰਮਦਿਆਂ ਘੁੰਮਦਿਆਂ ਅਸੀਂ ਏਸ ਪਿੰਡ ਦੀ ਆਹ ਜਗ੍ਹਾ ਵੇਖੀ। ਇੱਥੇ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ਾਮਲਾਟ ਸੀ। ਇਸੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਰਪੰਚ ਨਾਲ ਗੱਲ ਚਲਾਈ ਤਾਂ ਉਹ ਤਾਂ ਸਾਡਾ ਵੀ ਅੱਗੋਂ ਪਿਓ ਸੀ। ਡਿਮਾਗ ਦਾ ਤੇਜ਼ ਸੀ, ਝੱਟ ਪੱਟ ਹੀ ਉਹਨੇ ਕੋਈ ਮਨ ਹੀ ਮਨ ਸਕੀਮ ਬਣਾਈ ਤੇ ਕਹਿੰਦਾ ਬਾਬਾ ਜੀ ਅਸੀਂ ਨੀ ਜਾਣ ਦੇਣਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਾਡੇ ਪਿੰਡੋਂ। ਬੱਸ ਐਥੇ ਈ ਬਣਾਓ ਆਪਣਾ ਡੇਰਾ। ਬੱਸ ਉਹਦਾ ਪਿਆਰ ਵੇਖ ਕੇ ਸਾਡਾ ਵੀ ਦਿਲ ਨੀ ਕੀਤਾ ਇੱਥੋਂ ਤੁਰਨ ਨੂੰ। ਤੇ ਸੁਖ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਏਸੇ ਈ ਸਰਪੰਚ ਨੇ ਜੰਝ ਘਰ ਦੀ ਅੱਧੀ ਕੁ ਬਿਲਡਿੰਗ ਬਣਾ ਕੇ ਖੜੀ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਚਾਰ ਕੁ ਖਣ ਜਹੇ ਤੇ ਬਾਕੀ ਦਾ ਮਾਲ ਸੀਮਿੰਟ, ਸਰੀਆ ਵਗੈਰਾ ਤਾਂ ਉਹ ਆਪ ਖਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਤੇ ਬਾਕੀ ਬਚੇ ਖੁਚੇ ‘ਚ ਹੀ ਉਹਨੇ ਸਾਡਾ ਅੱਡਾ ਜਮਾ ਤਾ। ਪਰ ਉਹ ਸੀਗਾ ਥੋੜਾ ਜਿਹਾ ਤੇਜ। ਕਹਿੰਦਾ ਅੱਧਾ ਮਾਲ ਮੇਰਾ ਤੇ ਅੱਧਾ ਤੁਹਾਡਾ। ਪਰ ਏਸ ਵਾਰੇ ‘ਚ ਉਦੋਂ ਅਸੀਂ ਉਹਨੂੰ ਹਾਂ ਕਰਨੀ ਹੀ ਚੰਗੀ ਸਮਝੀ। ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਬਾਦ ‘ਚ ਇਹਨੂੰ ਵੀ ਕਿਸੇ ਖੂੰਜੇ ਲਾ ਦੇਵਾਂਗੇ। ਏਨੇ ਨੂੰ ਉਹ ਇਸੇ ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ ਬੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਕੱਠੀਆਂ ਕਰ ਲਿਆਇਆ। ਬੱਸ ਫਿਰ ਕੀ ਸੀ, ਸਾਡੀ ਢੋਲਕੀ ਤੇ ਢੋਲਕੀ ਖੜਕੀ, ਸਾਡਾ ਵਾਜਾ ਵੀ ਓਸ ਦਿਨ ਚੰਗੀ ਪੂੰ ਪੂੰ ਕਰ ਗਿਆ ਸੀ। ਚਿਮਟੇ ਚਮਕਦੇ ਚਮਕਦੇ ਸੰਗਤ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿੱਥੋਂ ਲੈ ਆਈ ਸੀ। ਸੰਗਤ ਤਾਂ ਜਿਵੇਂ ਨਿਹਾਲ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਪਹਿਲੇ ਈ ਦਿਨ ਯਕੀਨ ਕਰੀਂ ਕਿ ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਮਾਇਆ ਦਾ ਢੇਰ ਜਿਹਾ ਲੱਗ ਗਿਆ ਸੀ। ਭਾਈ ਪਿਆਰਿਆ ਸਾਡੀ ਇਹ ਸੀ ਪਹਿਲੀ ਜਿੱਤ। ਬੋਲ ਵਾਗਰੂ।<br /><strong>ਦਾਸ:</strong><br />ਪਰ ਬਾਬਾ ਜੀ ਇਹ ਤਾਂ ਬੜਾ ਵੱਡਾ ਆਲੀ ਸ਼ਾਨ ਮਹਿਲ ਵਰਗਾ ਕਿਲਾ ਜਾਪਦਾ ਮੈਨੂੰ ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਚਾਰ ਖਣਾਂ ਦਾ ਜਿਕਰ ਕਰਦੇ ਹੋ। ਕਿੱਥੇ ਆ ਉਹ ਚਾਰ ਖਣ ਤੇ ਪੁਰਾਣਾ ਜੰਝ ਘਰ?<br /><strong>ਬਾਬਾ:</strong><br />ਉਹ ਭਾਈ ਕਿਹੜਾ ਜੰਝ ਘਰ? ਓ ਅੱਛਾ ਉਹ! ਉਹ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਕਰ ਤਾ ਦਫਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੱਚੀ ਸ਼ਰਧਾ ਮਾਂਗੂੰ। ਤੇ ਆਹ ਖੜਾ ਆ ਸਾਡੇ ਸੁਪਨਿਆਂ ਦਾ ਮਹਿਲ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਅੰਨ੍ਹੀ ਸ਼ਰਧਾ ਦਾ ਡੇਰਾ। ਹੁਣ ਤਾਂ ਇਹੀ ਸਾਡੇ ਲਈ ਮਹਿਲ ਆ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਡੇਰਾ। ਬੱਸ ਇੱਥੇ ਈ ਅਸੀਂ ਮੁੰਨਦੇ ਆਂ ਲੋਕ ਗਊਆਂ।<br /><strong>ਦਾਸ:</strong><br />ਪਰ ਬਾਬਾ ਜੀ ਏਸ ਪਿੰਡ ਦਾ ਕੋਈ ਵੀ ਬੰਦਾ ਨਹੀਂ ਬੋਲਿਆ ਤੁਹਾਡੇ ਏਸ ਕਬਜ਼ੇ ਖਿਲਾਫ?<br /><strong>ਬਾਬਾ:</strong><br />ਯਾਦ ਨਹੀਂ ਹੁਣ ਤਾਂ। (ਚੇਤਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ)……ਹਾਂ ਸੀਗੇ ਦੋ ਕੁ ਬੰਦੇ। ਪਰ ਲਵਾ ਤੇ ਸੀ ਟਿਕਾਣੇ ਉਹ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਯਾਰ ਕੋਲੋ। ਉਦੋਂ ਇੱਕ ਚੰਗੀ ਖਰੀ ਕਿਸਮ ਦਾ ਬੁੱਚੜ ਠਾਣੇਦਾਰ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਸਾਡਾ ਬੇਲੀ। ਉਹੀ ਕੰਮ ਆਇਆ ਫੇਰ। ਭੁੱਕੀ ਰੱਖ ਕੇ ਉਹਨਾਂ ਦੋਵਾਂ ਕੰਜਰਾਂ ਦੇ ਘਰ, ਫੜਵਾ ਤੇ ਕਿ। (ਹੱਸਦੇ ਹੋਏ)। ਜਦੋਂ ਪੁਲਸ ਦੀ ਛਿੱਤਰ ਕੁੱਟ ਕਰਦਿਆਂ ਦੀ ਬੱਸ ਹੋਈ, ਬੱਸ ਉਦੋਂ ਅਸੀਂ ਆਪ ਹੀ ਛੁਡਾ ਲਿਆਏ ਸੀ। ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਉਹ ਸਾਡੇ ਪੱਕੇ ਚੇਲੇ ਬਣ ਗਏ। ਬੱਸ ਉਹ ਦਿਨ ਤੇ ਆਹ ਦਿਨ ਕੋਈ ਚੂੰ ਚਾਂ ਨੀ ਹੋਈ ਏਸ ਪਿੰਡ ‘ਚੇ ਸਾਡੇ ਖਿਲਾਫ। ਨਾਲੇ ਅਸੀਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕੀ ਕਹਿੰਦੇ ਆਂ? ਹੁਣ ਆਖ ਵਾਗਰੂ (ਜਰਾ ਕੁ ਗੁੱਸੇ ‘ਚ)<br /><strong>ਦਾਸ:</strong><br />ਨਹੀਂ ਨਹੀਂ ਬਾਬਾ ਜੀ ਮੈਂ ਕਦੋਂ ਆਖਿਆ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕੁਝ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋ? ਤੁਹਾਡੀ ਤਾਂ ਮਹਿਮਾਂ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ‘ਚ ਹੋਈ ਪਈ ਏ ਕਿ। ਜਿੱਧਰ ਜਾਓ ਸੰਤ ਬਾਬਾ ਸਰਬ ਨਾਸ਼ ਜੀ … ਹੋਈ ਜਾਂਦੀ ਏ ਜੀ। ਪਰ …(ਇੰਨੇ ‘ਚ ਬਾਬਿਆਂ ਦਾ ਨੋਕੀਆ ਦਾ ਮੋਬਾਇਲ ਫੋਨ ਖੜਕਦਾ ਹੈ ਤੇ ਕੋਈ ਪੰਜ ਕੁ ਮਿੰਟ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਉਂ ਲੱਗਦਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਲੀਡਰ ਨਾਲ ਵੋਟਾਂ ਵਾਰੇ ਗੱਲਬਾਤ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ। ਮੋਬਾਇਲ ਦੀ ਰਿੰਗ ਵੀ ਬੜੀ ਬਾਬਿਆਂ ਦੀ ਸੋਚ ਵਰਗੀ ਸੀ ਜਿਹੜੀ ਆਖ ਰਹੀ ਸੀ…ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਨੀ ਕਿਸੇ ਦਾ ਬੇਲੀ, ਦੁਨੀਆਂ ਮਤਲਬ ਦੀ…)<br />(ਫੋਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਾਬੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ)<br /><strong>ਬਾਬਾ:</strong><br />ਹਾਂ ਭਾਈ ਪਿਆਰਿਆ ਕੀ ਕਹਿੰਦੇ ਸੋ?<br /><strong>ਦਾਸ:</strong><br />ਮੈਂ ਆਖਦਾ ਸੀ ਬਾਬਾ ਜੀ ਕਿ ਪਿੱਛੇ ਜਹੇ ਲੀਡਰਾਂ ਦੇ ਤੁਹਾਡੇ ਡੇਰੇ ਤੇ ਆਉਣ ਨਾਲ ਬੜਾ ਬਾਤ ਦਾ ਬਤੰਗੜ ਬਣਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਕੀ ਗੱਲ ਹੋਈ ਸੀ ਬਾਬਾ ਜੀ?<br /><strong>ਬਾਬਾ:</strong><br />ਵੇਖ ਬਈ! ਇਹ ਸਾਡਾ ਡੇਰਾ ਸਭ ਦਾ ਸਾਂਝਾ ਡੇਰਾ ਏ। ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਚੋਰ ਆਵੇ, ਡਾਕੂ ਆਵੇ, ਭਗਤ ਆਵੇ, ਲੀਡਰ ਆਵੇ ਜਾਂ ਜਨਤਾ ਆਵੇ। ਅਸੀਂ ਨਾ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕਦੀ ਰੋਕਣਾ। ਬੱਸ ਇੰਨਾ ਜਰੂਰ ਆ ਕਿ ਅਗਲਾ ਖਾਲੀ ਨਾ ਆਵੇ। ਜੇ ਸੰਗਤ ਵੀ ਕੁਝ ਨਾ ਕੁਝ ਲੈ ਕੇ ਆਉਂਦੀ ਏ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਵੀ ਤਾਂ ਸੰਗਤ ਦੀਆਂ ਇਛਾਵਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਕਰਦੇ ਈ ਆਂ। ਜਿਉਂ ਕਿ…ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਤੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਪੁੱਤ। ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨੋਟ ਤੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੋਟ। ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਖੋਟ ਤੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਚੋਟ। ਪਰ ਇਹ ਲੀਡਰ ਵੀ ਸਹੁਰੀ ਦੇ ਕਿਸੇ ਦੇ ਸਕੇ ਨੀਂ, ਵੋਟਾਂ ਵੇਲ਼ੇ ਹੋਰ ਤੇ ਪਿੱਛੋਂ ਹੋਰ। ਆਹ ਹੁਣ ਵੀ ਵੋਟਾਂ ਲਈ ਹੀ ਫੋਨ ਆਇਆ ਸੀ ਕਿ ਸਾਡਾ ਖਿਆਲ ਰੱਖਿਓ ਬਾਬਾ ਜੀ। ਅਸੀਂ ਕੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਖਾਤਰ? ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਭੰਬਲਭੂਸੇ ‘ਚ ਪਾ ਕੇ ਵੋਟਾਂ ਪਵਾਈਦੀਆਂ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ, ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਜਵਾਨਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਵਧੀਆ ਮੁੰਡੇ ਆ। ਬਦਾਮਾਂ, ਮਲਾਈਆਂ, ਕੱਚੇ ਦੁੱਧਾਂ ਨਾਲ ਪਾਲੇ ਸ਼ੇਰ। ਜਿੱਥੇ ਕਹਿਣ ਉੱਥੇ ਈ ਡਾਹ ਦਈਦੇ ਆ। ਪਰ ਇਹ ਲੜੇ ਲੀਡਰ ਕਿਸੇ ਦੀ ਵੱਢੀ ਉਂਗਲੀ ਤੇ ਬਿਨਾਂ ਮਤਬਲ ਤੋਂ ਮੂਤਦੇ ਨੀਂ। ਕਿਹੜਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਜੇੜ੍ਹਾ ਅਸੀਂ ਨਹੀਂ ਕਰੀਦਾ ਇਹਨਾਂ ਦਾ? ਪਰ ਪਿੱਛੇ ਜਹੇ ਸਾਨੂੰ ਲੋੜ ਪਈ ਸੀ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਕਿਸੇ ਸੀਕਰਟ ਜਹੇ ਕੰਮ ‘ਚ। ਪਰ ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਸਾਡਾ ਨਾਂ ਬਦਨਾਮ ਕਰਵਾ ਕਰਕੇ ਹੀ ਸਾਹ ਲਿਆ। ਜੇ ਇਹ ਆਪਣੀ ਵਾਹ ਲਾਉਂਦੇ ਤਾਂ ਗੱਲ ਬਣ ਹੀ ਜਾਣੀ ਸੀ। ਤੇ ਸਾਡਾ ਭੋਰਾ, ਭੋਰਾ ਹੀ ਰਹਿਣਾ ਸੀ ਕੋਠਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਬਣਨਾ। ਤੇ ਹੁਣ ਐਥੇ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਆਇਆਂ ਦੀਆਂ ਖ਼ਬਾਰਾਂ ‘ਚ ਫੋਟੂ ਛਪੀਆਂ ਤਾਂ ਕਿੰਨੇ ਈ ਢਕਵੰਝ ਬਣਾਉਂਦੇ ਫਿਰਦੇ ਆ। ਸਿੱਧੇ ਨਹੀਂ ਕਹਿੰਦੇ ਕਿ ਵੋਟਾਂ ਮੰਗਣ ਲਈ ਆ ਆ ਕੇ ਨੱਕ ਰਾਹ ਲਕੀਰਾਂ ਕੱਢਦੇ ਸੀ। ਬਾਕੀ ਭਾਈ ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਖ਼ਬਾਰਾਂ ਵਾਲੇ ਘੱਟ ਨਹੀਂ, ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਕਿਸੇ ਦੀ ਟੁੱਟੀ ਮੰਜੀ ‘ਚ ਚੂਲ ਨਹੀਂ ਠੋਕਦੇ, ਸਗੋਂ ਸਾਬਤੀ ‘ਚ ਜਰੂਰ ਜਾ ਕੇ ਠੋਕਦੇ ਹੋ। ਥੋਡੇ ਵੀ ਸਿਰ ਤੇ ਸਾਨੂੰ ਕੁੰਡਾ ਪਾਉਣਾ ਈ ਪੈਣੇ। ਬੋਲ ਵਾਗਰੂ।<br /><strong>ਦਾਸ: </strong><br />ਬਾਬਾ ਜੀ ਇੱਥੇ ਲੀਡਰਾਂ ਵਾਂਗ ਬਥੇਰੇ ਵਿਕਦੇ ਨੇ ਮੀਡੀਏ ਵਾਲੇ ਵੀ, ਪਰ ਬਾਬਾ ਜੀ ਇਹ ਗੱਲ ਵੀ ਠੀਕ ਆ ਕਿ ਸਾਰੇ ਮੀਡੀਏ ਵਾਲੇ ਇੱਕੋ ਜਹੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਕਿੰਨੇ ਪੇਪਰਾਂ ਵਾਲੇ ਆ ਜਿਹੜੇ ਤੁਹਾਡੇ ਵਰਗੇ ‘ਧਰਮਾਤਮਾ’ ਸਖਸ਼ੀਅਤਾਂ ਦੀਆਂ ਇੰਟਰਵਿਊਜ਼ ਜਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਸਮਾਗਮਾਂ ਵਾਰੇ ਛਾਪਦੇ/ਲਿਖਦੇ ਆ। ਇਸ ਗੱਲ ਬਾਬਤ ਤੁਸੀਂ ਕੀ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੋਗੇ ਬਾਬਾ ਜੀ?<br /><strong>ਬਾਬਾ:<br /></strong>ਇੱਥੇ ਪਿਆਰਿਆ ਗੱਲ ਇਉਂ ਆ ਪਈ ਕਈ ਖਬਾਰਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਵੀ ਡਿਮਾਗ਼ ਖਰਾਬ ਹੋਇਆ ਪਿਆ ਆ। ਸਾਡੇ ਖਿਲਾਫ ਹੀ ਲਿਖੀ ਜਾਂਦੇ ਆ। ਪਰ ਇਹਦੇ ਨਾਲ ਸਾਨੂੰ ਕੋਈ ਬਹੁਤਾ ਫਰਕ-ਫੁਰਕ ਨੀਂ ਪੈਂਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਡੀ ਸਾਧ ਸੰਗਤ ਸਾਡੇ ਖਿਲਾਫ ਕੁਝ ਸੁਣਦੀ ਈ ਨਹੀਂ। ਭਾਂਵੇਂ ਅਸੀਂ ਕਿੰਨਾ ਵੀ ਕੋਈ ਮਾੜਾ ਕੰਮ ਨਾ ਕਰੀਏ? ਇਹ ਤਾਂ ਸੰਗਤ ਦੇ ਈ ਸਿਰ ਤੇ ਹੈ ਸਾਡਾ ਮਹਿਲ ਮੁਨਾਰਾ। ਸੰਗਤ ਰਾਜੀ ਤੇ ਅਸੀਂ ਰਾਜੀ। ਖੈਰ ਇਹ ਮਾੜਾ ਤਾਂ ਪੇਪਰਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸਾਧ ਸੰਗਤ ਲਈ ਤਾਂ ਪੁੰਨ ਹੀ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਅਸੀਂ ਤਾਂ। ਪਰ ਇੱਥੇ ਸਾਡੇ ਆਪਣੇ ਵੀ ਬਥੇਰੇ ਬੰਦੇ ਹੈਗੇ ਆ ਖਬਰਾਂ-ਖੁਬਰਾਂ ਲਾਉਣ ਵਾਲੇ। ਝੱਟ ਲਾ ਦਿੰਦੇ ਆ ਸਾਡੇ ਕਹਿਣ ਤੇ। ਇਹਦੇ ਵਾਰੇ ‘ਚ ਅਸੀਂ ਬਹੁਤਾ ਨੀਂ ਫਿਕਰ-ਫੁਕਰ ਕਰਦੇ।<br /><strong>ਦਾਸ:<br /></strong>ਬਾਬਾ ਜੀ ਪਿੱਛੇ ਜਹੇ ਇੱਕ ਖਬਰ ਸੀ, ਤੁਹਾਡੇ ਵਾਰੇ ਹੀ ਸੀ ਸ਼ਾਇਦ ਕਿ ਕਿਸੇ ਹੁਕਮੀ ਨਾਂ ਦੀ ਬੁੜੀ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਨਹੀਂ ਸੀ ਛੱਡਦੇ ਤੁਸੀਂ? ਪੜ੍ਹਿਆ ਸੀ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਬੰਦਿਆਂ ਨਾਲ ਰਲ਼ ਕੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ ਉਸ ਦੀ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ?<br /><strong>ਬਾਬਾ:<br /></strong>ਉਹ ਨਹੀਂ ਭਾਈ ਪਿਆਰਿਆ। ਇਹ ਜ਼ਮੀਨ ਕਿਸੇ ਨੇ ਨਾਲ ਥੋੜੀ ਲੈ ਜਾ ਜਾਣੀ ਆ। ਢਾਈ ਗਜ਼ ਜ਼ਮੀਨ ਹੀ ਕੰਮ ਆਉਣੀ ਆ, ਬਾਕੀ ਤਾਂ ਐਂਵੇ ਈ ਬੰਦਾ ਮੇਰੀ ਮੇਰੀ ਕਰਦਾ ਫਿਰਦਾ ਏ ਇੱਥੇ। ਬਾਕੀ ਅਸੀਂ ਨਹੀਂ ਕਿਸੇ ਦੀ ਭੋਇੰ ਵਗੈਰਾ ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕੀਤਾ। ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਬਾਣੀ ਦੇ ਆਸ਼ੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਚਲਦੇ ਹਾਂ। ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਇਹੀ ਸਮਝਾਇਆ ਸੀ ਕਿ ਬਾਣੀ ‘ਚ ਆਉਂਦਾ ਏ ਕਿ :<br /><strong>ਆਪੇ ਬੀਜਿ ਆਪੇ ਹੀ ਖਾਹੁ। ਨਾਨਕ ਹੁਕਮੀ ਆਵਹੁ ਜਾਹੁ।।</strong><br />ਜਿਵੇਂ ਬਾਣੀ ‘ਚੋਂ ਹੁਕਮ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਭਾਈ ਉਵੇਂ ਹੀ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਤਾਂਹੀ ਉਹਨੂੰ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਅਸੀਂ ਬੀਜੀ ਬਾਹੀ ਕਰੀ ਜਾਣੀ ਏ ਤੇ ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਦੋ ਟੈਮ ਆ ਕੇ ਲੰਗਰ-ਲੁੰਗਰ ਬਣਾ ਜਾਇਆ ਕਰ ਤੇ ਖਾ ਜਾਇਆ ਕਰ। ਬੱਸ ਆਉਂਦੀ ਜਾਂਦੀ ਰਿਹਾ ਕਰ। ਜ਼ਮੀਨਾਂ-ਜੁਮੂਨਾਂ ਦੀ ਬਾਹਲੀ ਚਿੰਤਾ ਨਹੀਂ ਕਰੀਦੀ ਹੁੰਦੀ। ਬਾਕੀ ਇਹ ਖਬਾਰਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਤਾਂ ਗੱਲ ਚਾਹੀਦੀ ਆ। ਇਹ ਤਾਂ ਮਖੀਲ ਆ ਨਿਰੇ। ਝੱਟ ਚਾਮ ਚੜਿੱਕ ਵਾਂਗੂੰ ਚਿੰਬੜਦੇ ਆ ਆਕੇ। ਆਹ ਚਾਮ ਚੜਿੱਕ ਤੋਂ ਯਾਦ ਆਇਆ ਕਿ ਸਾਡਾ ਤਾਂ ਇੱਕ ਕੰਮ ਅੱਜ ਦੀ ਲੈਸਟ ‘ਚੋਂ ਰਹਿੰਦਾ ਆ ਕਰਨ ਲਈ। ਤੂੰ ਪਿਆਰਿਆ ਇੱਥੇ ਬੈਠ, ਦੁੱਧ-ਦੱਧ ਛਕ ਤੇ ਅਸੀਂ ਆਉਂਨੇ ਆ ਮੁੜ ਕੇ। ਬਾਕੀ ਦੀ ਇੰਟਰਬੂ ਬਾਦ ‘ਚ ਕਰ ਲਈਂ। ਚੰਗਾ ਵਾਗਰੂ।<br />(ਬਾਬੇ ਉੱਠੇ ਤੇ ਪਿਛਲੇ ਕਮਰੇ ‘ਚ ਚਲੇ ਗਏ। ਮੈਂ ਟੇਪ ਰਿਕਾਰਡ ਬੰਦ ਕਰਕੇ ਟਾਈਮ ਵੇਖਿਆ ਤਾਂ ਖਾਸਾ ਚਿਰ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਸੀ ਸਾਨੂੰ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਦਿਆਂ। ਬਾਬਿਆਂ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦਾ ਕਰਦਾ ਮੈਂ ਉੱਥੇ ਬੈਠਾ ਛੱਤ ਵੱਲ ਵੇਖਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਛੱਤ ਵਾਲਾ ਪੱਖਾ ਵਾਹੋ ਦਾਹੀ ਚਲ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਾ ਕਿ ਇਹ ਵੀ ਬਾਬੇ ਦੇ ਡੇਰੇ ‘ਚ ਲੋਕਾਂ ਵਾਂਗ ਚੱਕਰਾਂ ‘ਚ ਪਿਆ ਹੋਇਆ ਏ। ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਸੇਵਕ ਵੀ ਉੱਥੇ ਹੀ ਇਸੇ ਕਮਰੇ ‘ਚ ਬੈਠੇ ਆਪਸ ‘ਚ ਬਾਬਿਆਂ ਦੇ ਅੱਜ ਦੇ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸਮਾਗਮ ਵਾਰੇ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।)<br />(ਮੇਰੀ ਸ਼ਾਇਦ ਅੱਖ ਲੱਗ ਗਈ ਸੀ ਏ ਸੀ ਵਾਲੇ ਕਮਰੇ ‘ਚ ਬੈਠੇ ਦੀ। ਜਾਗ ਆਈ ਤਾਂ ਮੈਂ ਠੀਕ ਹੋ ਕੇ ਬੈਠ ਗਿਆ। ਇੰਨੇ ਨੂੰ ਬਾਬੇ ਓਸ ਕਮਰੇ ‘ਚੋਂ ਵਾਪਸ ਆ ਰਹੇ ਸਨ। ਬਾਬਿਆਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਤੇ ਦੇਸੀ ਘਿਓ ਵਾਂਗ ਨੂਰਾਨੀ ਲੋਅ ਚਮਕ ਰਹੀ ਸੀ ਤੇ ਬਾਬੇ ਆਪਣੇ ਗਲਮੇਂ ਦੇ ਬਟਨ ਠੀਕ ਕਰਦੇ ਆ ਰਹੇ ਸੀ ਤੇ ਬੈਠਦੇ ਹੋਏ ਆਖਣ ਲੱਗੇ…)<br /><strong>ਬਾਬਾ:</strong><br />ਪੁੱਛ ਪਿਆਰਿਆ ਹੋਰ ਵੀ ਜਿਹੜੀਆਂ ਤੇਰੇ ਦਿਲ ‘ਚੇ ਨੇ।<br /><strong>ਦਾਸ:</strong><br />(ਮੈਂ ਟੇਪ ਰਿਕਾਰਡ ਔਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ) ਬਾਬਾ ਜੀ ਕਦੇ ਵਿਦੇਸ਼ ਵੀ ਗਏ ਹੋ?<br /><strong>ਬਾਬਾ:</strong><br />ਬੜੇ ਪਿਆਰੇ ਨੇ ਸਾਡੇ ਉੱਥੇ। ਜਾਂਦੇ ਈ ਰਈਦਾ ਬਾਹਰ-ਬੂਹਰ ਨੂੰ ਤਾਂ। ਡੁਬਈ, ਸਿੰਗਾਪੁਰ, ਮਲੇਸ਼ੀਆ, ‘ਮਰੀਕਾ, ਘਨੇਢਾ ‘ਚ ਟਰੰਟੋ, ਵੈਨਗੋਬਰ, ਸਰੀ-ਸੁਰੀ, ਜਰਮਣੀ, ‘ਗਲੈਂਡ ਵਗੈਰਾ ਵਗੈਰਾ ਸਾਰੀਆਂ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਸਾਡੇ ਸ਼ਰਦਾਲੂ ਨੇ। ਬਹੁਤ ਮਾਣਤਾਣ ਕਰਦੇ ਨੇ ਉੱਥੇ ਗਇਆਂ ਦਾ। ਅਸਲੀ ਸਿੱਖ ਤਾਂ ਸਾਡੇ ਉੱਥੇ ਈ ਨੇ। ਆਹ ਐਥੇ ਵਾਲੇ ਤਾਂ ਮੰਗਣ ਤੇ ਈ ਰਹਿੰਦੇ ਆ, ਬਾਹਰਲੇ ਤਾਂ ਦਿੰਦੇ ਈ ਦਿੰਦੇ ਆ। ਉਹ ਆ ਜਿਹੜਾ ਇੱਕ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਵੱਡਾ ਗਵੱਈਆ… ਕੀ ਨਾਂ ਉਹਦਾ? ਚੱਲ ਓਹਦੇ ਨਾਂ ਤੋਂ ਕੀ ਲੈਣਾ ਆਪਾਂ। ਉਹਦੇ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਨਾਲੋਂ ਤਾਂ ਵੱਧ ਹੀ ਮਾਲ ਦਿਵਾਉਂਦੇ ਆ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ। ਨਾਲੇ ਤਨ, ਮਨ ਤੇ ਧਨ ਨਾਲ ਕਰਦੇ ਆ ਆਪਣੀ ਸੇਵਾ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਚੀਜ਼ ਦੀ ਤੋਟ ਨੀ ਆਉਣ ਦਿੰਦੇ ਧਰਮ ਨਾਲ। ਨਾਲੇ ਉੱਥੇ ਦੀਆਂ ਖਬਾਰਾਂ 'ਚ ਇੱਕ ਦੂੰਹ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਬਾਕੀ ਆਪਣੀ ਹਾਂ ‘ਚ ਹਾਂ ਈ ਭਰਦੇ ਆ ਸਾਰੇ। ਮਜਾਲ ਆ ਸਾਡੇ ਗਇਆਂ ਵਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਨਾ ਦੱਸਣ। ਆਹ ਟੜੇ ਟੈਲੀਵੂਜਨ ਤੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਈ ਰਾਗ ਚਲਾਉਂਦੇ ਆ ਉਹ ਤੇ। ਬਾਹਰ ਦੇ ਰੇੜੂਏ ਆਲੇ ਤਾਂ ਫੇਰੀ ਆਲੇ ਭਾਈ ਵਾਂਗੂੰ ਹਾਕਾਂ ਮਾਰ ਮਾਰ ਕੇ ਕਰਦੇ ਆ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕੱਠੇ। ਤੇ ਸਾਡੇ ਪਰੋਗਰਾਮਾਂ ਦੀ ਤਾਂ ਤੂੰ ਪੁੱਛ ਹੀ ਨਾ। ਬੜੀ ਦੂਰੋਂ ਦੂਰੋਂ ਲੋਕ ਪਹੁੰਚਦੇ ਆ ਉੱਥੇ। ਚਾਲੀ ਚਾਲੀ ਹਜਾਰ ਬੰਦਾ ਹੁੰਦਾ ਕੱਠਾਂ ਸਮਾਗਮਾਂ ਤੇ। ਤੇ ਲਾ ਲਾ ‘ਸਾਬ ਬਈ ਉੱਥੇ ਪੰਜ ਤਾਂ ਕੋਈ ਚੜਾਉਂਦਾ ਈ ਨਹੀਂ, ਸਭ ਵੀਹ ਪੰਜਾਹ ਤੋਂ ਘੱਟ ਦੀ ਵੇਲ ਨਹੀਂ ਕਰਾਉਂਦਾ। ਪਰ ਇਹ ਗੱਲ ਨਾ ਲਿਖੀਂ ਸਾਡੀ ਇੰਟਰਬੂ ‘ਚੇ। ਕਿਤੇ ਸਾਡੇ ਵੀਜ਼ੇ ਨਾ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਣ ਲੱਗਣੋਂ। ਬੜਾ ਦਿਲ ਕਰਦਾ ਪਿਆਰਿਆ ਬਾਹਰ ਬੂਹਰ ਜਾਣ ਨੂੰ ਸਾਡਾ। ਓਹ ਭਾਈ ਸਾਡੇ ਪਰੋਗਰਾਮ ਤਾਂ ਓਹ ਗੋਰਿਆਂ ਦੇ ‘ਸੈਕਲ ਸੈਕਸ਼ਨ’ ਤੋਂ ਵੀ ‘ਜਾਦਾ ਮਸ਼ੂਰ ਨੇ ਉੱਥੇ। ਤੈਨੂੰ ਵੀ ਤਾਂ ਪਤਾ ਈ ਹੋਣਾ ਕਿ, ਬੋਲ ਵਾਗਰੂ।<br />(ਇੰਨੇ ਨੂੰ ਉਹ ਸੋਹਣੀ ਜਿਹੀ ਬੀਬੀ ਅੰਦਰੋਂ ਆ ਕੇ ਬਾਬਿਆਂ ਨੂੰ ਮੱਥਾ ਟੇਕ ਕੇ ਤੇ ਖਾਲੀ ਗਲਾਸ ਚੁੱਕ ਕੇ ਕਮਰੇ ‘ਚੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਸਾਡੀ ਗੱਲਬਾਤ ਬਿਨਾਂ ਰੋਕ ਟੋਕ ਚਲਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ)<br /><strong>ਦਾਸ:<br /></strong>ਕਿੰਨੇ ਕੁ ਬੰਦੇ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਲ ਹੁੰਦੇ ਆ ਬਾਹਰ ਦੇ ਟੂਰ ਤੇ ਬਾਬਾ ਜੀ?<br /><strong>ਬਾਬਾ:<br /></strong>ਆਹ ਬੱਸ 35-40 ਕੁ ਬੰਦੇ ਈ ਹੁੰਦੇ ਆ। ਹੋਰ ਆਪਾਂ ਕਿਹੜੀ ਜਨੇਤ ਲਿਜਾਣੀ ਊ। ਆਪਣਾ ਈ ਹਜਾਜ ਕਰ ਲਈ ਦਾ ਭਾੜੇ ਤੇ। ਉੱਡਿਆ ਈ ਜਾਂਦਾ ਪਤੰਗ ਮਾਂਗੂੰ ਕਿ। ਬੜੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਜਾਜ ਵਾਲੀਆਂ ਬੀਬੀਆਂ ਵੀ। ਭੋਰਾ ਤਕਲੀਫ਼ ਨੀਂ ਹੋਣ ਦਿੰਦੀਆਂ ਸਹੁਰੀ ਦੀਆਂ। ਤਰਸਦੇ ਈ ਰਹੀਦਾ ਕਿ ਕਦੋਂ ਮੁੜ ਕੇ ਚੜਾਂਗੇ ਹਜਾਜੇ?<br /><strong>ਦਾਸ:</strong><br />ਤੇ ਬਾਬਾ ਜੀ ਏਅਰ ਪੋਰਟ ਤੇ ਤਾਂ ਕੋਈ ਖੇਚਲ ਨੀ ਹੁੰਦੀ ਹੋਣੀ?<br /><strong>ਬਾਬਾ:</strong><br />ਐਥੇ ਆਲ਼ੇ ਕਰਦੇ ਆ ਮਾੜੀ ਮੋਟੀ, ਉੱਥੇ ਆਲ਼ੇ ਤਾਂ ਜਮਾਂ ਈ ਸਾਊ ਆ। ਬਾਕੀ ਭਾਈ ਆਪਣੇ ਈ ਹੱਥ ਵੱਸ ਆ ਸਭ ਕੁਝ। ਸਾਨੂੰ ਵੀ ਕੱਢਣੇ ਆਉਂਦੇ ਆ ਡੋਕੇ, ਫੰਡਰ ਦੇ।<br /><strong>ਦਾਸ:</strong><br />ਬਾਬਾ ਜੀ ਤੁਹਾਡੇ ਜਥਿਆਂ ਵਰਗੇ ਕਿੰਨੇ ਕੁ ਹੋਰ ਪੰਥ ਦੀ ‘ਸੇਵਾ’ ਕਰ ਰਹੇ ਨੇ? ਤੇ ਕਿੱਥੇ ਕਿੱਥੇ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ?<br /><strong>ਬਾਬਾ:</strong><br />ਭਾਈ ਪਿਆਰਿਆ, ਕੌਮ ਦੀ ‘ਸੇਵਾ’ ‘ਚ ਬਹੁਤ ਸੇਵਾਦਾਰ ਜੁਟੇ ਪਏ ਨੇ। ਸਾਰੇ ਭਾਰਤ ‘ਚ ਬੱਸ ਆਪਾਂ ਸਿੱਖ ਰਾਜ ਕੈਮ ਕਰ ਦੇਣਾ ਕਿ। ਬੱਸ ਵੇਖੀ ਜਾ। ਜੇ ਏਸ ਤਰਾਂ ਹੀ ਜਨਤਾ ਦਾ… ਮੇਰਾ ਮਤਬਲ ਸੰਗਤ ਦਾ ਸਹਿਯੋਗ ਮਿਲਦਾ ਰਿਹਾ ਉਹ ਦਿਨ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਜਦੋਂ ਸਾਡਾ ਈ ਝੰਡਾ ਝੁੱਲੂ ਦਿੱਲੀ ਤੇ। ਆਹ ਥੋੜੇ ਜਹੇ ਬੰਦੇ ਆ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ‘ਚੇ ਜਿਹੜੇ ਸਾਡੇ ਮਿਸਨ ਨੂੰ ਖਰਾਬ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਆ, ਬਾਕੀ ਛਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਤਾਂ ਲਗਭਗ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਈ ਆ। ਬੜੇ ਬੀਬੇ ਬੰਦੇ ਆ ਬਈ ਵਾਗਰੂ।<br /><strong>ਦਾਸ:</strong><br />ਬਾਬਾ ਜੀ ਪਿੱਛੇ ਥੋੜਾ ਜਿਹਾ ਚਿਰ ਹੋਇਆ, ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਨੇ ਕੀਰਤਨੀਆਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਕੱਚੀ ਬਾਣੀ ਨਾ ਗਾਇਆ ਕਰੋ। ਜੇ ਗਾਈ ਤਾਂ ਛੇਕ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣਗੇ ਪੰਥ ‘ਚੋਂ। ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਕੁਝ? ਨਾਲੇ ਤੁਸੀਂ ਕੱਚੀ ਬਾਣੀ ਕਿਉਂ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹੋ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਪੰਥ ਕੋਲ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਪ੍ਰਤੱਖ ਗੁਰੂ ਦੇ ਰੂਪ ‘ਚ ਸੱਚੀ ਬਾਣੀ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਮੌਜੂਦ ਹੈ?<br /><strong>ਬਾਬਾ:</strong><br />ਓਹ ਭਾਈ ਇਹ ਛਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ, ਉਹ ਕਮੇਟੀ ਨਹੀਂ ਹੁਣ ਜਿਹੜੀ ਸਾਨੂੰ ਕਹੂ ਕੁਛ। ਇਹ ਤਾਂ ਆਪ ਬੈਸਾਖੀਆਂ ‘ਨ ਤੁਰਦੀ ਆ। ਮਾੜੇ ਗਰੀਬੜਿਆਂ ਜਹੇ ਕੀਰਤਨੀਆਂ ਨੂੰ ਹੀ ਝਿੜਕ-ਝੁੜਕ ਸਕਦੀ ਆ। ਨਾਲੇ ਸੱਚੀ ਗੱਲ ਇੱਕ ਹੋਰ ਵੀ ਆ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪਤਾ ਈ ਆ ਕਿ ਪੱਲੇ ਸਾਡੇ ਵੀ ਕਮੇਟੀ ਮਾਂਗੂੰ ਕੱਖ ਨੀ। ਜੇ ਸਾਨੂੰ ਨਾਨਕ ਬਾਣੀ ਸਮਝ ਆਉਂਦੀ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਆਪ ਨਾ ਤਰ ਜਾਂਦੇ? ਬਾਣੀ ਵਾਰੇ ਨੀ ਪਤਾ ਸਾਨੂੰ ਵੀ ਕੁਛ। ਆਹ ਤੁਕ ਬੰਦੀ ਜਹੀ ਕਰਾ ਲਈਦੀ ਆ ਕਿਸੇ ਗੀਤਕਾਰ ਕੋਲੋਂ ਤੇ ਤਰਜਾਂ ਤਾਂ ਸਾਡੀਆਂ ਇੱਕੋ ਈ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਸਦਾ। ਪਹਿਲਾਂ ਲੋਕਾਂ ‘ਚ ਕੈਸਟਾਂ-ਕੂਸਟਾਂ ਵੇਚ ਕੇ ਦੇਖੀਦੀਆਂ ਜੇ ਚੱਲ ਜਾਣ ਫੇਰ ਆਪ ਆ ਜਾਈਦਾ ਮੈਦਾਨ ‘ਚੇ। ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਕੀ ਐ, ਉਨਾਂ ਤੇ ਸਿਰ ਈ ਹਿਲਾਉਣਾ ਮਾੜਾ ਜਿਹਾ। ਸਿਰ ‘ਚ ਪਾਉਣਾ ਥੋੜੋ ਆ ਕੁਝ। ਉਹ ਤਾਂ ਸਾਡੇ ਵਾਜੇ ਦੀ ਮਾਰ ਮਸਾਂ ਝੱਲਦੇ ਨੇ। ਪਹਿਲੇ ਈ ਹੱਲੇ ਜੇਬਾਂ ਖਾਲੀ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਆ ਸਹੁਰੀ ਦੇ। ਬੋਲ ਵਾਗਰੂ।<br /><strong>ਦਾਸ:</strong><br />ਜਿਹੜਾ ਇਤਿਹਾਸ ਤੁਸੀਂ ਸੁਣਾਉਂਦੇ ਓ ਬਾਬਾ ਜੀ ਇਹ ਵੀ ਅਸੀਂ ਕਦੇ ਸੁਣਿਆ ਨੀ ਹੁੰਦਾ ਪਹਿਲਾਂ। ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਕਿੱਥੋਂ ਸਿੱਖ ਕੇ ਸੰਗਤ ਨੂੰ ਦੱਸਦੇ ਹੋ?<br /><strong>ਬਾਬਾ:</strong><br />ਸਾਨੂੰ ਨੀ ਲੋੜ-ਲੂੜ ਕਿਤੋਂ ਸਿੱਖਣ ਦੀ। ਸੁਣਿਆ ਤਾਂ ਭਾਈ ਪਿਆਰਿਆ ਅਸੀਂ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਪਹਿਲਾਂ। ਬੱਸ ਇਹ ਤਾਂ ਸਿੱਧਾ ਵਾਗਰੂ ਤੋਂ ਆਉਂਦਾ ਸਾਡੇ ਮਨ ‘ਚੇ। ਜਿਉਂ ਜਿਉਂ ਮਨ ‘ਚੋਂ ਆਈ ਜਾਂਦਾ, ਅਸੀਂ ਬੋਲੀ ਜਾਈਦਾ। ਨਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਕਿਹੜਾ ਕਿਤਾਬੂ ਫੋਲ ਕੇ ਦੇਖਣਾ ਕਿ ਸਹੀ ਆ ਜਾਂ ਗਲਤ? ਉੱਦਾਂ ਥੋੜਾ ਬਹੁਤ ਸਾਡੇ ਗੁਰੂ ਬਾਬੇ ਨੇ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਸੀ ਸਾਨੂੰ। ਬਾਕੀ ਜਿੱਥੇ ਕਿਤੇ ਘਾਟ ਲੱਗਦੀ ਆ ਆਪ ਪੂਰੀ ਕਰ ਦੇਈਦੀ ਆ। ਸੰਗਤ ਬੜੇ ਪਰੇਮ ‘ਨ ਸੁਣਦੀ ਆ ਅਤਾਸ ਨੂੰ।<br />(ਗੱਲਬਾਤ ਅਜੇ ਜਾਰੀ ਸੀ ਕਿ ਦੋ ਕੁ ਬੀਬੀਆਂ ਤੇ ਤਿੰਨ ਕੁ ਬੰਦੇ ਕਮਰੇ ਅੰਦਰ ਦਾਖਲ ਹੋਏ, ਨਾਲ ਦੋ ਕੁ ਬੱਚੇ ਵੀ ਸੀ। ਆਉਂਦੇ ਸਾਰ ਈ ਬਾਬੇ ਦੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਨੂੰ ਚੁੰਬੜ ਗਏ। ਮੈਂ ਟੇਪ ਬੰਦ ਕਰ ਲਈ ਸੀ, ਬਾਬੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ ਕਿ “ਭਗਤਾ ਤੂੰ ਉੱਠ ਕੇ ਬਾਹਰ ਤੁਰ ਫਿਰ ਆ ਦਸ-ਪੰਦਰਾਂ ਕੁ ਮਿੰਟ। ਲੱਤਾਂ-ਲੁੱਤਾਂ ਸਿੱਧੀਆਂ ਕਰ ਲੈ ਥੱਕ ਗਿਆ ਹੋਣਾ।” ਮੈਂ ਉੱਠ ਕੇ ਬਾਹਰ ਆ ਗਿਆ ਤੇ ਫਿਰ ਬੀਹੀਂ ਕੁ ਮਿੰਟੀ ਵਾਪਸ ਬਾਬਿਆਂ ਕੋਲ ਆ ਗਿਆ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਉਹ ਸਭ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਸਨ ਤੇ ਸੇਵਾਦਾਰ ਵੀ ਬਦਲ ਚੁੱਕੇ ਸਨ। ਟੇਪ ਔਨ ਕਰਨ ਦਾ ਬਾਬੇ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੇ ਨੇ ਤੇ ਗੱਲ ਫੇਰ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ)<br /><strong>ਦਾਸ:<br /></strong>ਬਾਬਾ ਜੀ ਬੜੀ ਧੰਨ ਧੰਨ ਆ ਜੀ ਤੁਹਾਡੀ ਤੇ। ਸੰਗਤਾਂ ਤਾਂ ਦੀਵਾਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਆਉਂਦੀਆਂ ਨੇ। ਕਿਵੇਂ ਆਏ ਸੀ?<br /><strong>ਬਾਬਾ:</strong><br />ਲੋੜਬੰਦ ਸੀ ਭਾਈ ਇਹ ਟੱਬਰ ਵਿਚਾਰਾ, ਤਿੰਨੋਂ ਭਾਈ ਸੀ ਤੇ ਦੋ ਇਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਘਰ ਵਾਲੀਆਂ ਸੀ। ਵੱਡੇ ਦੇ ਤਾਂ ਜੁਆਕ ਹੈਗੇ ਆ, ਛੋਟੇ ਦੇ ਵਿਆਹ ਨੂੰ ਵੀ ਅਰਸਾ ਹੋ ਗਿਆ ਪਰ ਕੋਈ ਬੱਚਾ ਨੀ ਦਿੱਤਾ ਵਾਗਰੂ ਨੇ ਅਜੇ। ਤੇ ਤੀਜਾ ਅਜੇ ਵਿਆਇਆ ਨੀ ਗਿਆ। ਕਹਿੰਦੇ ਕਿਤੇ ਗੱਲ ਨੀ ਬਣਦੀ। ਦੁਖੀ ਸੀ ਵਿਚਾਰੇ। ਅਸਾਂ ਤਾਂ ਇਹੋ ਈ ਆਖਿਆ ਕਿ ਸੇਵਾ ਕਰਿਆ ਕਰੋ ਡੇਰੇ ਤੇ ਆ ਕੇ ਸਭ ਠੀਕ ਹੋਜੂ। ਵਾਗਰੂ ਆ ਸਭ ਦਾ ਸੋਚਣ ਵਾਲਾ। ਹੈ ਕਿ ਨਹੀਂ ਪਿਆਰਿਆ ਆਖ ਵਾਗਰੂ ਤੇ ਗਾਂਹ ਬੋਲ, ਅਜੇ ਕਿੰਨੀ ਕੁ ਰਹਿੰਦੀ ਆ ਤੇਰੀ ਇੰਟਰਬੂ?<br /><strong>ਦਾਸ:</strong><br />ਦੋ ਚਾਰ ਕੁ ਸਵਾਲ ਹੋਰ ਆ ਜੀ।<br /><strong>ਬਾਬਾ:</strong><br />ਚੰਗਾ ਪੁੱਛ ਫੇ ਛੇਤੀਂ ਛੇਤੀਂ।<br /><strong>ਦਾਸ:<br /></strong>ਫੇਰ ਬਾਬਾ ਜੀ ਇਹ ਤਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਵਾਦ ਹੋਇਆ। ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਾਂਗ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮਗਰ ਲਾਉਣ ਲਈ ਮਨਘੜ੍ਹਤ ਜਿਹੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਬਣਾ ਬਣਾ ਕੇ ਸੁਣਾਈ ਜਾਂਦੇ ਹੋ। ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਬਾਬੇ ਨਾਨਕ ਦੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਰਗਾ ਨਹੀਂ ਬਣਾ ਰਹੇ?<br /><strong>ਬਾਬਾ:<br /></strong>ਓਹ ਨਹੀਂ ਪਿਆਰਿਆ ਤੂੰ ਨੀਂ ਸਮਝਿਆ ਸਾਡੀ ਗੱਲ। ਗੱਲ ਇਹ ਆ ਪਈ ਸਿੱਖ ਧਰਮ ਆ ਜਿਹੜਾ ਇਹ ਕਰਦਾ ਆ ਬਿੱਪਰਵਾਦ ਦਾ ਖੰਡਨ। ਪਰ ਬਿੱਪਰਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਕੇ ਸਾਡਾ ਕਿਵੇਂ ਸਰੂ? ਜੇ ਸੰਗਤ ਨੂੰ ਸਹੀ ਅਤਾਸ ਦੱਸਿਆ ਤਾਂ ਸੰਗਤ ਤਾਂ ਛੱਡ ਜੂ ਸਾਨੂੰ ਕੱਲਿਆਂ ਨੂੰ। ਬਾਕੀ ਰਈ ਗੱਲ ਤੇਰੇ ਸਮਾਜ ਦੀ। ਇਹ ਤਾਂ ਨਾ ਕਦੇ ਸੁਧਰਿਆ ਤੇ ਨਾ ਹੈਗਾ ਸੁਧਰਨਾ। ਇਹ ਤਾਂ ਸਾਡੇ ਤੋਂ ਈ ਸੂਤ ਆਉਂਦਾ। ਨਾਲੇ ਬੀਜੋ, ਨਾਲੇ ਵੱਢੋ, ਨਾਲੇ ਫੜੋ ਤੇ ਨਾਲੇ ਛੱਡੋ। ਬੋਲ ਵਾਗਰੂ।<br /><strong>ਦਾਸ:</strong><br />ਕਈ ਲੋਕ ਪੁੱਛਦੇ ਆ ਬਾਬਾ ਜੀ ਕਿ ਜਦੋਂ ਪੰਜਾਬ ‘ਚ ਖੂਨ ਖਰਾਬਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ ਉਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਕਿੱਥੇ ਸੀ? ਤੁਹਾਡੀ ਲੋੜ ਸੀ ਪੰਥ ਨੂੰ ਓਸ ਟਾਈਮ ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿੱਥੇ ਭੂਮੀਗਤ ਹੋ ਗਏ ਸੀ? ਹੁਣ ਬੜੇ ਖੁੰਬਾਂ ਵਾਂਗ ਨਿਕਲੇ ਫਿਰਦੇ ਹੋ?<br /><strong>ਬਾਬਾ:</strong><br />ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਦੱਸਣ ਵਾਲੀਆਂ ਤਾਂ ਹੈਨੀ ਪਰ ਕੋਈ ਗੱਲ ਨੀ ਦੱਸ ਦਿੰਨੇ ਆ ਤੈਨੂੰ। ਹੁਣ ਨੀ ਸਾਨੂੰ ਕਿਸੇ ਦਾ ਡਰ-ਡੁਰ। ਭਾਈ ਓਹ ਤਾਂ ਸਮੇਂ ਈ ਖਰਾਬ ਸੀ ਤੇ ਸਾਨੂੰ ਸਾਡੀ ਜਾਨ ਪਿਆਰੀ ਕਰ ਕੇ ਸਾਂਭਣੀ ਪਈ। ਸਾਨੂੰ ਕਿਹੜਾ ਪੁੱਛਦਾ ਸੀ ਉਦੋਂ? ਅਸੀਂ ਤਾਂ ਲੁਕਣਾ ਈ ਲੁਕਣਾ ਸੀ ਓਸ ਵੇਲ਼ੇ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਸਿੰਘਾਂ ਨੇ ਸਾਡੇ ਆਲਾ ਘੋਗਾ ਚਿੱਤ ਕਰ ਦੇਣਾ ਸੀ। ਕਈਆਂ ਦਾ ਕੀਤਾ ਵੀ ਸੀ, ਮਸਾਂ ਈ ਬਚੇ ਆਂ ਅਸੀਂ ਤਾਂ। ਐਸ ਪਿੰਡ ਦੇ ਸਰਪੰਚ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਨੂੰ ਮਿੰਟ ਨੀ ਸੀ ਲਾਇਆ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ। ਬੰਦਾ ਉੱਦਾਂ ਖਰਾਬ ਸੀ ਉਹ ਬਹੁਤ। ਸਾਨੂੰ ਵੀ ਮਸੰਦ ਦੱਸਦੇ ਸੀ ਓਹ ਤਾਂ। ਇਹਦੇ ‘ਚ ਸ਼ੱਕ ਵਾਲੀ ਵੀ ਉੱਦਾਂ ਗੱਲ ਨੀ ਕੋਈ (ਹੱਸਦੇ ਹੋਏ)। ਨਾਲੇ ਉਦੋਂ ਸਾਨੂੰ ਕਿਹੜਾ ਕੁਝ ਸੁਝਦਾ ਸੀ ਕਿ ਕੀ ਕਰੀਏ ਤੇ ਕੀ ਨਾ ਕਰੀਏ। ਬੱਸ ਇਹੋ ਸੀ ਕਾਰਣ ਕਿ ਸਾਨੂੰ ਲੁਕਣਾ ਪਿਆ। ਸਾਡਾ ਤੇ ਦਾਅ ਈ ਹੁਣ ਲੱਗਾ। ਪੰਜੇ ਉਂਗਲਾਂ ਘਿਓ ‘ਚ ਨੇ। ਜਿੱਧਰ ਜਾਨੇਂ ਆਂ ਬਾਬਾ ਜੀ ਬਾਬਾ ਜੀ ਹੁੰਦੀ ਆ। ਪਰ ਉਹ ਟੈਮ ਸਾਡੇ ਲਈ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪਿਆਰਿਆ। ਨਾਲੇ ਗੱਲ ਇਉਂ ਵੀ ਆ ਕਿ ਜੇ ਉਦੋਂ ਅਸੀਂ ਨਾ ਲੁਕਦੇ ਤਾਂ ਹੁਣ ਕੌਣ ਕਰਦਾ ਸੇਵਾ? ਬੋਲ ਵਾਗਰੂ।<br /><strong>ਦਾਸ:</strong><br />ਗੱਲ ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੀ ਵੀ ਠੀਕ ਆ ਜੀ ਤੁਹਾਡੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ ਪਰ ਬਾਬਾ ਜੀ ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਸਾਥ ਦਿੰਦੇ ਤਾਂ ਸ਼ਾਇਦ ਕੌਮ ਦਾ ਕੋਈ ਘਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ?<br /><strong>ਬਾਬਾ:</strong><br />ਇਹ ਵੀ ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਨੀ ਸੀ ਵੱਡਿਆ ਪੜ੍ਹਾਕੂਆ। ਜੇ ਘਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਕੀਹਨੇ ਪੁੱਛਣਾ ਸੀ। ਸਾਡੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਕੀਹਨੇ ਘੁੱਟਣੀਆਂ ਸਨ ਫੇਰ। ਆਹ ‘ਏ ਸੀ’ ਦਿਸਦਾ? ਇਹਦੀ ਥਾਂ ਤੇ ਟੁੱਟਾ ਜਿਹਾ ਪੱਖਾ ਹੋਣਾ ਸੀ ਤੇ ਆਹ ਸੋਫੇ ਦੀ ਥਾਂ ਤੇ ਟੁੱਟੀ ਬਾਣ ਦਾ ਮੰਜਾ ਹੋਣਾ ਸੀ ਸਾਡੇ ਥੱਲੇ, ਜੀਹਦੀ ਦੌਣ ਵੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਦੱਸਦੀ ਹੋਣੀ ਸੀ। ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਾ ਈ। ਸਾਡੀ ਤੇ ਅਗਲਿਆਂ ਨੇ ਫੱਟੀ ਪੋਚ ਕੇ ਰੱਖ ਦੇਣੀ ਸੀ ਕੇਰਾਂ। (ਜਰਾ ਕੁ ਜੋਸ਼ ‘ਚ ਆ ਕੇ) ਸਾਡੇ ਤਾਂ ਡੇਰੇ ਤਬੇਲੇ ਬਣ ਕੇ ਰਹਿ ਜਾਣੇ ਸੀ ਸਿੰਘਾਂ ਦੇ ਘੋੜਿਆਂ ਲਈ। ਬਲੈਤਾਂ ਤਾਂ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਪੰਜਾਬ ‘ਚ ਨੀ ਸੀ ਕਿਸੇ ਨੇ ਪੁੱਛਣਾ ਸਾਨੂੰ। ਚੱਲ ਛੱਡ ਹੋਰ ਈ ਗੱਲ ਛੇੜ ਬੈਠਾਂ ਤੂੰ ਤਾਂ। ਹੋਰ ਪੁੱਛ ਕੋਈ ਚੰਗਾ ਜਿਹਾ ਸਵਾਲ। ਸਵਾਦ ਈ ਖਰਾਬ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਤੂੰ ਤਾਂ ਪਿਆਰਿਆ। ਬੋਲ ਖਾਂ ਵਾਗਰੂ।<br /><strong>ਦਾਸ:</strong><br />ਚਲੋ ਤੁਹਾਡਾ ਮੂਡ ਠੀਕ ਕਰਦੇ ਆਂ ਬਾਬਾ ਜੀ। ਇਹ ਦੱਸੋ ਪਈ ਜਿਹੜੀਆਂ ਡੇਰੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੜਦਿਆਂ ਹੀ ਪੰਜ ਸੱਤ ਇੰਮਪੋਰਟਿਡ ਕਾਰਾਂ ਖੜੀਆਂ ਸੀ ਉਹ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਹੀ ਸਨ ਕਿ ਕਿਸੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਦੀਆਂ?<br /><strong>ਬਾਬਾ:<br /></strong>ਭਾਈ ਗੱਗੇ ਨਾਲ ਗੋਲਕ ਤੇ ਗੱਗੇ ਨਾਲ ਗੱਡੀ। ਚੱਚੇ ਨਾਲ ਚਾਬੀ ਤੇ ਚੱਚੇ ਨਾਲ ਚੱਲੀ। ਮਾਇਆ ਦੀ ਛਾਇਆ ਏ ਇਹ ਤਾਂ। ਆਪਣੀਆਂ ਈ ਨੇ ਗੱਡੀਆਂ-ਗੁੱਡੀਆਂ। ਮਾੜਾ ਮੋਟਾ ਤੁਰਨ ਫਿਰਨ ਲਈ ਰੱਖੀਆਂ ਨੇ ਹੋਰ ਆਪਾਂ ਕਿਹੜਾ ਦੌੜਾਂ ਕਰਾਉਣੀਆਂ। ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਪਈ ਆਪਣੇ ਡੇਰੇ ਤੇ ਮੰਤਰੀ ਸੰਤਰੀ ਜਹੇ ਆਉਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਆ। ਇੱਕ ਕਹੌਤ ਆ ਭਾਈ ਕਿ ‘ਯਾਰੀ ਊਠਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ ਤੇ ਬਾਰ ਭੀੜੇ’। ਮੰਤਰੀਆਂ-ਮੁੰਤਰੀਆਂ ਵਰਗੇ ਵੀ ਬਣ ਕੇ ਰਹਿਣਾ ਪੈਣਾ। ਮਾੜਾ ਮੋਟਾ ਦਾਬਾ-ਦੂਬਾ ਵੀ ਪਾਉਣਾ ਪੈਂਦਾ ਲੋਕਾਂ ਤੇ। ਇਹਨਾਂ ਨਾਲ ਈ ਤੇ ਸਾਡੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ‘ਕਾਰਾਂ ਵਾਲੇ’ ਲੱਗਿਆ ਹੋਇਆ ਕਿ। ਨਾਲੇ ਇਹਨਾਂ ਨਾਲ ਈ ਤੇ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਸਾਡੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ। ਜਦ ਕਿਸੇ ਸਮਾਗਮ ਤੇ ਜਾਈ ਦਾ ਤਾਂ ਧੂੜ ਉੱਡਦੀ ਆ ਪਿੱਛੇ ਪਿੱਛੇ। ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਮਿੱਟੀ ਨਾ ਪਾਈਏ ਤਾਂ ਸਾਡਾ ਧੂੜ ‘ਚ ਟੱਟੂ ਕੀਹਨੇ ਚੱਲਣ ਦੇਣਾ। ਬੋਲ ਵਾਗਰੂ।<br /><strong>ਦਾਸ:</strong><br />ਬਾਬਾ ਜੀ ਹੁਣ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸ ਦਿਓ ਕਿ ਉਹ ਬੀਬੀ ਕੌਣ ਸੀ, ਲੱਤ ਜਿੱਡੇ ਗਲਾਸ ਵਾਲੀ?<br /><strong>ਬਾਬਾ:</strong><br />ਐਥੇ ਨੇੜੇ ਈ ਸ਼ਹਿਰ ‘ਚ ਰਹਿੰਦੀ ਆ, ਕਦੀ ਕਦੀ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੁੰਦੀ ਆ ਨਾਮ ਜਪਣ। ਬੜੀ ਚੰਗੀ ਆ ਬੀਬੀ। ਹੋਰ ਵੀ ਬੀਬੀਆਂ ਨੂੰ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੁੰਦੀ ਆ ਡੇਰੇ ਤੇ। ਬਹੁਤ ਪਰੇਮਣ ਆ ਰੱਬ ਦੀ, ਛੋਟੀ ਉਮਰੇ ਰੱਬ ਨਾਲ ਜੁੜ ਗਿਆ ਮਨ ਕਰਮਾਂ ਵਾਲੀ ਦਾ। ਜਨਮ ਸਫਲਾ ਹੋਣਾ ਭਾਈ ਸਭ ਦਾ ਜਿਹੜਾ ਵਾਗਰੂ ਨੂੰ ਮੰਨਦਾ ਨੇੜੇ ਹੋ ਕੇ।<br /><strong>ਦਾਸ:</strong><br />ਬਾਬਾ ਜੀ ਆਖਰੀ ਸਵਾਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਚਿੱਟੇ ਕੱਪੜੇ ਈ ਕਿਉਂ ਪਾਉਂਦੇ ਹੋ?<br /><strong>ਬਾਬਾ:</strong><br />ਭਾਈ ਪਿਆਰਿਆ ਇਹ ਤਾਂ ਤੇਰਾ ਸਵਾਲ ਥੋੜਾ ਜਿਹਾ ਗਲਤ ਈ ਆ। ਕਿਉਂਕਿ ਅਸੀਂ ਹੁਣ ਹੋਰ ਵੀ ਸੋਹਣੇ ਸੋਹਣੇ ਰੰਗ ਪਾਈਦੇ ਆ। ਪੱਗ ਨਾਲ ਰੰਗ ਮਿਲਾ ਕੇ ਪਾਈਦਾ ਚੋਲੇ ਦਾ। ਕਦੇ ਕਦੇ ਪੱਗ ਤੇ ਗੋਟਾ ਜਿਹਾ ਵੀ ਲਾ ਲਈਦਾ। ਉਹ ਕਈ ਗਾਉਣ ਵਾਲੇ ਵੀ ਤਾਂ ਲਾਉਂਦੇ ਈ ਆ। ਪਰ ਚਿੱਟਿਆਂ ਦਾ ਇਹ ਫੈਦਾ ਕਿ ਸੰਗਤ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਦੂਰੋਂ ਈ ਬੈਠੇ ਦਿਖ ਜਾਈਦਾ। ਰਾਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਚਮਕਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਆ ਚਿੱਟੇ ਕੱਪੜੇ। ਬੱਸ ਆਹੀ ਆ ਗੱਲ।<br /><strong>ਦਾਸ:</strong><br />ਚੰਗਾ ਬਾਬਾ ਜੀ ਧੰਨਵਾਦ ਤੁਹਾਡਾ ਤੁਸੀਂ ਇੰਟਰਵਿਊ ਦਿੱਤੀ ਸਾਡੇ ਪੇਪਰ ਲਈ। ਆਖਰ ‘ਚ ਤੁਸੀਂ ਪਾਠਕਾਂ ਨੂੰ ਕੀ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੋਗੇ?<br /><strong>ਬਾਬਾ:</strong><br />ਅਸੀਂ ਕੀ ਕਹਿਣਾ ਭਾਈ? ਬੱਸ ਇਹੀ ਆ ਕਿ ਡੇਰੇ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਜਾਂਦੇ ਰਿਹਾ ਕਰੋ, ਤਾਂ ਕਿ ਸਾਡੀ ਵੀ ਦਾਲ ਰੋਟੀ ਚਲਦੀ ਰਹੇ। ਨਾਲੇ ਦੀਵਾਨਾਂ ਦੀ ਰੱਜ ਰੱਜ ਕੇ ਹਾਜਰੀ ਭਰਦੇ ਰਿਹਾ ਕਰੋ ਕਿਉਂਕਿ ਸਭ ਸੰਗਤ ਦੀ ਹੀ ਰੰਗਤ ਹੈ ਤਾਂਹੀ ਸਾਡੇ ਵਰਗੇ ਬਣੋਗੇ ਜੇ ਸਾਡੀ ਸੰਗਤ ਕਰੋਗੇ। ਹਾਂ ਇੱਕ ਗੱਲ ਹੋਰ ਕਿ ਜਦ ਅਸੀਂ ਕਦੀਂ ਕਦਾਈਂ ਬਾਹਰ-ਬੂਹਰ ਜਾਂਦੇ ਆਂ ਤਾਂ ਹੁੰਮ ਹੁੰਮਾ ਕੇ ਆਇਆ ਕਰੋ। ਅਸੀਂ ਵੀ ਹਜਾਜ ਦਾ ਭਾੜਾ ਦੇਣਾ ਹੁੰਦਾ ਕਿ। ਚੰਗਾ ਬਈ ਪਿਆਰਿਆ ਤੇਰੀ ਹੁਣ ਛੁੱਟੀ। ਆ ਜਾਇਆ ਕਰ ਤੂੰ ਵੀ ਕਦੇ ਕਦਾਈਂ ਇੰਟਰਬੂ ਕਰਨ। ਨਾਲੇ ਸਾਡਾ ਨਾਂ ਖਬਾਰ ‘ਚ ਵੱਡਾ ਕਰਕੇ ਲਾਈਂ। ਪਤਾ ਲੱਗ ਜੇ ਕੇਰਾਂ ਜਨਤਾ…ਮੇਰਾ ਮਤਬਲ ਸੰਗਤ ਤਾਂਈ ਕਿ ਬਾਬੇ ਦੀ ਇੰਟਰਬੂ ਛਪੀ ਏ। ਬੋਲ ਵਾਗਰੂ।<br /><strong>ਦਾਸ:</strong><br />ਚੰਗਾ ਬਾਬਾ ਸਰਬ ਨਾਸ਼ ਜੀ ‘ਕਾਰਾਂ ਵਾਲਿਓ’ ਫਤਿਹ ਬੁਲਾਉਂਨਾ ਜੀ। ਟਾਈਮ ਮਿਲਿਆ ਤਾਂ ਕਦੀ ਫੇਰ ਆਵਾਂਗਾ ਜੀ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ।<br /><strong>ਬਾਬਾ:<br /></strong>ਚੰਗਾ ਭਾਈ ਪਿਆਰਿਆ ਫਤਿਹ ਬਈ ਫਤਿਹ।</div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/454193027440620851-3920594552558774683?l=punjabi-article.blogspot.com' alt='' /></div>Kamal Kang Kanghttps://profiles.google.com/109817178092472580542noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-454193027440620851.post-84067814402633813972007-10-21T22:21:00.000-07:002008-06-09T11:38:00.886-07:00<div align="left"><span style="font-size:100%;">ਕੁਦਰਤ ਦੇ ਕਣ ਕਣ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਹੈ, ਲੋੜ ਹੈ ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਨ ਦੀ। ਅੱਜ ਦੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਭਾਵੇਂ ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ਬਹੁਤ ਰੌਲ਼ਾ-ਰੱਪਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਦਿਲ ਨੂੰ ਮਧੁਰਤਾ ਵਿੱਚ ਰੰਗਣ ਵਾਲੀ ਸੁਰ ਸਾਨੂੰ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੀ ਸੁਣਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਦਾਂ ਤਾਂ ਹਰ ਤਰਾਂ ਦੀ ਅਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਹੀ ਸੰਗੀਤ ਹੈ। ਪਰ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਲੋਕ ਗਾਇਕੀ ਦੇ ਕਈ ਪੱਖ ਮੁੱਕ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਕਈ ਖਤਮ ਹੋ ਰਹੇ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ/ਹੁੰਦੀ ਰਹੇਗੀ, ਉਹਨਾਂ ‘ਚੋਂ ਇਕ ਵਾਰੇ ਇਸ ਲੇਖ ਵਿੱਚ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।</span><br /><span style="font-size:100%;"></span><br /><span style="font-size:100%;">ਸਾਡੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਮਨੋਰੰਜਨ ਕਰਨ ਦਾ ਇਕ ਸਾਧਨ ਹੈ, ਲੋਕ ਗਾਇਕੀ। ਲੋਕ ਗਾਇਕੀ ਦਾ ਇਕ ਪੱਖ ਹੈ ਅਲਗ਼ੋਜ਼ਿਆਂ ਅਤੇ ਤੂੰਬੇ ਨਾਲ ਗਾਉਣਾ। ਇਸ ਲੋਕ ਗਾਇਕੀ ਨੂੰ ਗਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਗਵੱਈਏ ਜਾਂ ਰਾਗੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤਿੰਨ/ਚਾਰ ਵਿਅਕਤੀ/ਰਾਗੀ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਇਸ ਗਰੁੱਪ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਕੋਲ ਅਵਾਜ਼ ਨੂੰ ਲੈਅ ਦੇਣ ਲਈ ਸਾਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਅਲਗੋਜ਼ੇ ਅਤੇ ਤੂੰਬਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਅਲਗ਼ੋਜ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਜੋੜੀ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਦੋ ਸਾਜ਼ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵਜਾਉਣ ਵਾਲਾ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਵਜਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਅਲਗੋਜ਼ੇ ਅੰਦਰ ਨੂੰ ਸਾਹ ਖਿੱਚਣ ਸਮੇਂ ਅਤੇ ਬਾਹਰ ਨੂੰ ਸਾਹ ਕੱਢਣ ਸਮੇਂ ਦੋਨੋਂ ਸਮੇਂ ਹੀ ਵੱਜਦੇ ਹਨ। ਵਜਾਉਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵਜਾਉਣ ਲਈ ਵੱਖਰੀ/ਸਪੈਸ਼ਲ ਸਿਖਿਆ/ਟਰੇਨਿੰਗ ਲੈਣੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਾਫੀ ਸੰਘਰਸ਼ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਇਹ ਵਜਾਉਣੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਵਜਾਉਣ ਵਾਲੇ ਦਾ ਯਕੀਨਨ ਹੀ ਗਲ਼ੇ ਦਾ ਜੋਰ ਵੀ ਕਾਫੀ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਅਲਗ਼ੋਜ਼ਿਆਂ ਦਾ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਡੋਰੀਆਂ ਵੀ ਪਾਈਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਤੂੰਬਾ, ਦੋ ਤਾਰਾਂ ਵਾਲਾ ਸਾਜ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਤੂੰਬੀ ਵਾਂਗ ਹੇਠਾਂ ਉੱਤੇ ਉਂਗਲੀ ਨੂੰ ਕਰਨ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਬਲਕਿ ਉੱਪਰ ਤੋਂ ਹੇਠਾਂ ਨੂੰ ਦੋਵਾਂ ਤਾਰਾਂ ਨੂੰ ਹਿਲਾਉਣ ਨਾਲ ਵੱਜਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦਾ ਤੂੰਬੀ ਨਾਲੋਂ ਅਕਾਰ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਵੀ ਇਸ ਨੂੰ ਤੂੰਬਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਵੀ ਤੂੰਬੀ ਨਾਲੋਂ ਬਹੁਤ ਵਖਰੇਵਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਲੋਕ ਗਾਇਕੀ, ਗਾਉਣ ਦੀ ਬਹੁਤ ਪੁਰਾਣੀ ਪ੍ਰਥਾ ਹੈ। ਕਿੱਸਾ ਕਾਵਿ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਕਵਿਤਾ ਨੂੰ ਇਸ ਗਾਇਕੀ/ਗਾਉਣ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰੇਮ ਗਾਥਾਵਾਂ, ਭਗਤੀ ਭਾਵ, ਵੀਰ ਰਸ ਆਦਿ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਰੰਗ ਵਿੱਚ ਰੰਗਿਆ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਧਰਤੀ ਤੇ ਹੋਏ ਆਸ਼ਕਾਂ ਦੀ ਇਸ਼ਕ ਹਕੀਕੀ/ਮਿਜ਼ਾਜੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਕਿੱਸੇ ਹੀਰ ਰਾਂਝਾ, ਸੱਸੀ ਪੁੰਨੂੰ, ਮਿਰਜ਼ਾ ਸਾਹਿਬਾਂ, ਸੋਹਣੀ ਮਹੀਂਵਾਲ ਆਦਿ, ਭਗਤੀ ਭਾਵ ਵਿੱਚ ਪੂਰਨ ਭਗਤ, ਇਤਿਹਾਸ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਅਕਬਰ ਬਾਦਸ਼ਾਹ, ਰਾਣੀ ਕੌਲਾਂ ਆਦਿ ਅਤੇ ਵੀਰ ਰਸ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸਬੰਧਿਤ ਦੁੱਲਾ ਭੱਟੀ ਆਦਿ। </span><br /><span style="font-size:100%;"></span><br /><span style="font-size:100%;">ਇਹ ਬਹੁਤ ਪੁਰਾਣੀ ਲੋਕ ਗਾਇਕੀ ਹੈ ਜੋ ਅੱਜ ਵੀ ਕਿਤੇ ਕਿਤੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਜਿਉਂਦੀ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਅੱਜ ਪੱਛਮੀ ਸੰਗੀਤ ਦਾ ਰੌਲ਼ਾ ਸਾਨੂੰ ਸਾਡੀ ਆਪਣੀ ਅਵਾਜ਼ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੁਣਨ ਦੇ ਰਿਹਾ। ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਫਿਰ ਵੀ ਨਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਘੱਟ ਲੋਕ ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕਰਕੇ ਅਜੇ ਵੀ ਇਸ ਕਲਾ ਦਾ ਦਿਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਗਾਇਕੀ ਕਈ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰੇ ਵੱਖਰੇ ਤਿਓਹਾਰਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮਾਂ ਸਮੇਂ ਸੁਣਨ ਲਈ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਪੁਰਾਣੇ ਪੰਜਾਬ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਹੀ ਇਹ ਲੋਕ ਗਾਇਕੀ ਪ੍ਰਚਲਤ ਹੈ। ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ/ਲਹਿੰਦੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਨਾਲ ਸਬੰਧਿਤ ਗਵੱਈਏ ਇਸ ਕਲਾ/ਗਾਇਕੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਕਾਫੀ ਸਰਗਰਮ ਰਹੇ ਕਹੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਅਜੇ ਵੀ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗ ਹੋਈਆਂ ਕੈਸਟਾਂ ਬਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚੋਂ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ (ਪਰ ਕਾਫੀ ਦੌੜ ਭੱਜ ਤੋਂ ਬਾਅਦ), ਪਰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਗਵੱਈਆਂ ਦੀਆਂ ਕੈਸਟਾਂ ਸ਼ਾਇਦ ਉਪਲਬਦ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਪਰ ਹੁਣ ਇਸ ਲੋਕ ਗਾਇਕੀ ਦਾ ਲਹਿੰਦੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਕੀ ਹਾਲ ਹੈ ਕੁਝ ਦਾਅਵੇ ਨਾਲ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਪਰ ਚੜ੍ਹਦੇ/ਭਾਰਤੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਇਹ ਗਵੱਈਏ ਅਜੇ ਵੀ ਆਪਣੇ ਜੌਹਰ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਈ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਤਿਓਹਾਰਾਂ ਸਮੇਂ। ਪਰ ਵਪਾਰਕ ਤੌਰ ਤੇ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਸੰਗੀਤਕ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਪਛਾਣ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਜੋ ਕਿ ਸਾਡੀ/ਸਮਾਜ ਦੀ ਗਲਤੀ ਹੀ ਕਹੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬਣਦਾ ਸਤਿਕਾਰ, ਮਾਣ, ਵਪਾਰਕ ਸਹਿਯੋਗ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕੇ।</span><br /><span style="font-size:100%;"></span><br /><span style="font-size:100%;">ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਸਮੇਂ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਆਉਂਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਰ ਇਸ ਤਰਾਂ ਦੀ ਲੋਕ ਗਾਇਕੀ ਨਵੀਂਆ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਦੇ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਰੋੜਾ ਨਹੀਂ ਬਣਦੀ। ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਲਿਖਣ ਅਨੁਸਾਰ ਜਿਆਦਾਤਰ ਕਿੱਸਾ ਕਾਵਿ ਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਵਾਰ ਇੰਝ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚੋਂ ਕਈ ਚੰਗੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ/ਗੱਲਾਂ ਵਿੱਸਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਪਰ ਮਾੜੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ/ਗੱਲਾਂ ਸਾਡੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗੂੰ ਹੀ ਬਰਕਰਾਰ ਹਨ (ਜਦੋਂ ਕਿ ਮਾੜੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ/ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕਾਉਣ ਲਈ ਸੁਹਿਰਦ, ਜਾਗਰਿਤ ਲੋਕ ਕੋਸਿ਼ਸ਼ਾਂ ਵੀ ਬਹੁਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ)। ਖੈਰ, ਵਿਸ਼ੇ ਮੁਤਾਬਕ ਚੱਲਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਇਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਜਿਆਦਾ ਦਿਲ ਨੂੰ ਟੁੰਬਣ ਵਾਲੀ ਲੋਕ ਗਾਇਕੀ ਦਾ ਵੱਖਰਾ ਰੂਪ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਾਜ਼ਾਂ ਦਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਘੱਟ/ਜਰੂਰਤ ਅਨੁਸਾਰ ਸਹਿਯੋਗ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਗਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀਆਂ ਦਮਦਾਰ ਅਵਾਜ਼ਾਂ ਤੇ ਹੀ ਗਾਇਕੀ ਦਾ ਸਿਹਰਾ/ਅਧਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਅੱਖੀਂ ਦੇਖਿਆ ਗਾਇਕਾਂ ਦਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਇਸ ਲੋਕ ਗਾਇਕੀ ਦਾ ਰੂਪ ਪਾਠਕਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾਂ ਹਾਂ। (ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਸੀ ਦਸ ਕੁ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਪਾਠਕਾਂ ਨਾਲ ਸਾਂਝੀ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।)</span><br /><span style="font-size:100%;"></span><br /><span style="font-size:100%;">ਸਾਡੇ ਪਿੰਡ ਕੰਗ ਜਗੀਰ ਹਰ ਸਾਲ ਅਕਤੂਬਰ/ਨਵੰਬਰ ਮਹੀਨੇ ਇਕ ਤਿਓਹਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਛਿੰਝ/ਘੋਲ਼ ਵੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਛਿੰਝ ਅੱਜ ਤੋਂ ਤਕਰੀਬਨ 4/5 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਕੁਝ ਕੁ ਪਿੰਡਾਂ ਤੱਕ ਹੀ ਸੀਮਤ ਸੀ ਪਰ ਹੁਣ ਕਾਫੀ ਵੱਡੀ ਛਿੰਝ ਪੈਂਦੀ ਹੈ/ਇਨਾਮ ਕਾਫੀ ਵੱਡੀ ਕੀਮਤ ਵਾਲਾ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਛਿੰਝ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤਿੰਨ ਕੁ ਦਿਨ ਇਹ ਲੋਕ ਗਾਇਕੀ ਦਾ ਰੂਪ ਪਿੰਡ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਅਤੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਣਨ ਲਈ/ਸੁਣਨ ਲਈ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਇਹ ਗਾਉਣ/ਗਾਇਕੀ ਸੁਣਨ ਲਈ ਲੋਕ ਪਹੁੰਚਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦੇ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਰਾਗੀ ਦਰਸ਼ਨ ਰਾਮਾਂ ਖੇਲਿਆਂ ਵਾਲਾ, ਹਰਬੰਸ ਫਰੀਦਕੋਟੀਆ ਆਦਿ ਸਾਡੇ ਪਿੰਡ ਆਇਆ ਕਰਦੇ ਸੀ। ਹੋਰ ਵੀ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀ ਸਨ/ਹਨ ਜੋ ਆਇਆ ਕਰਦੇ ਸੀ ਪਰ ਸਾਰਿਆਂ ਦੇ ਨਾਂ ਤਾਂ ਹੁਣ ਯਾਦ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਸਾਡੇ ਬਾਬਾ ਜੀ, ਤਾਇਆ ਜੀ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਭਾਈਚਾਰਕ ਸਬੰਧ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਮੈਨੂੰ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨੇੜਿਓਂ ਵੇਖਣ ਸੁਣਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਬਹੁਤ ਹੀ ਚੰਗੇ ਸੁਭਾਅ ਦੇ ਇਨਸਾਨ ਸਨ/ਹਨ। ਦਰਸ਼ਨ ਰਾਮਾਂ ਖੇਲਿਆਂ ਵਾਲੇ ਦੀ ਕੁਝ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਹਰਬੰਸ ਰਾਗੀ ਤਾਂ ਅਜੇ ਵੀ ਮੇਰੇ ਤਾਇਆ ਜੀ ਦੇ ਦੱਸਣ ਮੁਤਾਬਕ ਸਾਡੇ ਪਿੰਡ ਗਾਉਣ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਉਸ ਨਾਲ ਇੱਕ ਹੋਰ ਨੌਜਵਾਨ ਗਵੱਈਆ ਜਿਹੜਾ ਦਰਸ਼ਨ ਰਾਗੀ ਦਾ ਹੀ ਸ਼ਗਿਰਦ ਹੈ, ਸੁੱਖਾ (ਸੁਖਦੇਵ) ਮੋਗਾ, ਬੱਦੋਕੀ ਵਾਲਾ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਚੰਗਾ ਗਾਉਂਦਾ ਹੈ।</span><br /><span style="font-size:100%;"></span><br /><span style="font-size:100%;">ਇਹਨਾਂ ਦਾ ਪਹਿਰਾਵਾ ਪੂਰਾ ਪੰਜਾਬੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇਹੋ ਹੀ ਪਹਿਰਾਵਾ ਪਹਿਨਦੇ ਹਨ, ਭਾਵ ਕਿ ਅੱਜ ਦੇ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਵਾਂਗ ਸ਼ਗਨ ਕਰਨ ਲਈ ਹੀ ਪੰਜਾਬੀ ਪਹਿਰਾਵਾ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ ਬਲਕਿ ਕਹਿਣੀ ਤੇ ਕਰਨੀ ਤੇ ਪਹਿਰਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਮਾਵਾ ਲੱਗੀ ਪੱਗ ਤੁਰਲੇ ਵਾਲੀ ਲੜ ਛੱਡ ਕੇ ਬੰਨ੍ਹੀ ਹੋਈ, ਤੇੜ ਚਾਦਰਾ, ਗਲ਼ ਕੁੜਤਾ, ਗਲ਼ੇ ‘ਚ ਤਵੀਤ ਜਾਂ ਕੋਈ ਗਾਨੀ ਵਗੈਰਾ ਅਤੇ ਪੈਰੀਂ ਨੋਕਦਾਰ ਕਢਾਈ ਵਾਲੀ ਤਿੱਲੇਦਾਰ ਜੁੱਤੀ। ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮੁੱਖ/ਮੂੰਹ ਤੇ ਇਕੱਲੀਆਂ ਮੁੱਛਾਂ ਰੱਖੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਜੋ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕਰਕੇ ਖੜੀਆਂ ਹੀ ਹੁੰਦੀਆਂ। ਇਹ ਲੋਕ ਗਾਇਕ ਕਲਾਕਾਰ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ‘ਚ ਵਿਚਰਦੇ ਹਨ। ਘਰ ਦੀ ਕੱਢੀ ਹੋਈ ਦਾਰੂ ਦੇ ਇਹ ਗਵੱਈਏ ਕਾਫੀ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸ਼ੌਕੀਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। </span><br /><span style="font-size:100%;"></span><br /><span style="font-size:100%;">ਇਸ ਲੋਕ ਗਾਇਕੀ ਦਾ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਇਸ ਤਰਾਂ ਹੁੰਦਾ ਕਿ ਖੁੱਲੀ ਜਿਹੀ ਜਗ੍ਹਾ ਤੇ ਬੋਹੜ ਜਾਂ ਪਿੱਪਲ ਹੇਠਾਂ ਲੋਕ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਨ ਲਈ ਆਪਣੀ ਆਪਣੀ ਮਨਪਸੰਦ ਜਗ੍ਹਾ ਲੱਭ ਕੇ ਬੈਠ ਜਾਂਦੇ, ਵਿਚਾਲੇ ਥੋੜੀ ਜਿਹੀ ਗੋਲ਼ ਦਾਅਰੇ ਵਰਗੀ ਜਗ੍ਹਾ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਤੁਰਨ ਲਈ ਛੱਡੀ ਹੋਈ ਹੁੰਦੀ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਰਾਗੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇਕ ਮੋਹਰੀ ਰਾਗੀ ਆਪਣੇ ਕਿੱਸੇ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਬੰਨ੍ਹਦਾ। ਕਿੱਸੇ ਦਾ ਆਗਾਜ਼ ਵੱਖਰੇ ਅੰਦਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਟੋਟਕੇ ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਅਤੇ ਕੁਝ ਗੱਲਬਾਤ ਪੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਕਰਦਾ। ਕਿੱਸੇ ਦਾ ਮੁੱਢ ਬੰਨ੍ਹਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ‘ਜੋੜੀ’ (ਅਲਗੋਜ਼ੇ ਅਤੇ ਤੂੰਬੇ ਵਾਲੇ ਨੂੰ) ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰ ਕੇ ਇਸ ਤਰਾਂ ਕਹਿੰਦਾ, “ਜਰਾ ਦੱਸੀਂ ਬਈ ਜੋੜੀ ਵਾਲਿਆ, ਪੂਰਨ ਫਿਰ ਕੀ ਕਹਿੰਦਾ ਰਾਣੀ ਸੁੰਦਰਾਂ ਨੂੰ”(ਨਾਂ ਕਿੱਸੇ ਮੁਤਾਬਕ ਲਏ ਜਾਂਦੇ)। ਆਪਣੀ ਅਵਾਜ਼ ਅੰਤਲੇ ਸ਼ਬਦ ਕਹਿਣ ਸਮੇਂ ਥੋੜੀ ਜਿਹੀ ਉੱਚੀ ਚੁੱਕਦਾ। ਫਿਰ ਜੋੜੀ ਵਾਲੇ ਦੋਨੋਂ ਰਾਗੀ/ਸਾਜੀ ਥੋੜਾ ਚਿਰ ਸਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਸਰੋਤਿਆਂ/ਦਰਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਮੰਤਰ ਮੁਗਧ ਕਰ ਦਿੰਦੇ। ਫਿਰ ਨਾਲੋ ਨਾਲ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਮੋਹਰੀ ਰਾਗੀ ਸਾਜੀਆਂ ਦੇ ਸੰਗੀਤਕ ਲੈਅ ਨਾਲ ਪੱਬ ਚੁੱਕਦਾ ਚੁੱਕਦਾ ਕਵਿਤਾ/ਰਾਗ ਦੇ ਬੋਲ ਬੋਲਦਾ, ਜਿਸ ਦੇ ਮਗਰਲੇ ਬੋਲਾਂ/ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜੀ/ਸਾਜ਼ਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਤੂੰਬੇ ਵਾਲਾ ਰਾਗੀ ਤੂੰਬਾ ਵਜਾਉਣ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਗਾ ਕੇ ਸੁਣਾਉਂਦਾ। ਕਈ ਲੋਕ ਰਾਗੀਆਂ ਦਾ ਹੌਸਲਾ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਵਿਤ ਮੁਤਾਬਕ ਰੁਪਈਏ ਦਿੰਦੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੀਜਾ ਮੋਹਰੀ ਰਾਗੀ ਬੜੇ ਸਲੀਕੇ ਨਾਲ ਫੜਦਾ ਰਹਿੰਦਾ। ਲੋਕ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਗਾਉਣ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਪੈਸੇ ਫੜਾਉਣ ਲਈ ਰੁਪਈਆ/ਰੁਪਈਏ ਹੱਥ ਉਪਰ ਨੂੰ ਚੱਕ ਕੇ ਰਾਗੀ ਨੂੰ ਵਿਖਾਉਂਦੇ ਅਤੇ ਉਹ ਪੈਸੇ ਫੜਨ ਹੌਲ਼ੀ ਹੌਲ਼ੀ ਬੜੀ ਮੜਕ ਅਤੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਆ ਕੇ ਰੁਪਈਏ ਫੜਦਾ ਅਤੇ ਬੜੇ ਅਦਬ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸ਼ੁਕਰਾਨਾ ਕਰਦਾ। ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਵੀ ਉਸ ਨੇ ਰਾਗ ਦੀਆਂ ਤੁਕਾਂ ਨੂੰ ਅਵਾਜ਼ ਦੇਣੀ ਹੁੰਦੀ ਤਾਂ ਉਹ ਉੱਥੋਂ ਹੀ ਬੋਲ ਚੱਕਦਾ/ਗਾਉਂਦਾ ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਖੜਾ ਹੁੰਦਾ। ਤੂੰਬੇ ਵਾਲਾ ਰਾਗੀ ਤੂੰਬਾ ਵਜਾ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਤੇ ਗਾ ਵੀ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਜਦੋਂ ਕਿ ਜੋੜੀ ਵਾਲਾ ਰਾਗੀ ਅਲਗੋਜ਼ੇ ਵਜਾ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ। ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਅਲਗੋਜ਼ੇ ਹੀ ਵਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ। ਕਦੀ ਕਦੀ ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਚੌਥਾ ਰਾਗੀ ਸਿਰਫ਼ ਤੂੰਬੇ ਵਾਲੇ ਨਾਲ ਰਲ਼ ਕੇ ਬੋਲ ਚੁੱਕਣ ਲਈ ਵੀ ਹੁੰਦਾ, ਪਰ ਉਸ ਕੋਲ ਕੋਈ ਸਾਜ਼ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਤੋਰ ਵੀ ਬੜੇ ਨਿਆਰੇ ਅਦਬ ਵਾਲੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ।</span><br /><span style="font-size:100%;"></span><br /><span style="font-size:100%;">ਇਸ ਤਰਾਂ ਇਹ ਬੜੀ ਨਿਰਾਲੀ ਅਤੇ ਸੁਰੀਲੀ ਲੋਕ ਗਾਇਕੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸੁਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰੂਰ ਦਿੰਦੀ ਜਾਂਦੀ। ਜੋੜੀ ਵਾਲੇ ਦੋਵੇਂ ਜਾਂ ਤਿੰਨੋਂ ਰਾਗੀ ਹਲਟ ਵਾਲੇ ਬਲਦਾਂ ਵਾਂਗ ਪਰ ਹੌਲ਼ੀ ਹੌਲ਼ੀ ਘੁੰਮਦੇ ਘੁੰਮਦੇ ਗਾਉਂਦੇ/ਵਜਾਉਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ। ਕਵਿਤਾ ਦੇ ਖਤਮ ਹੋਣ ਤੱਕ ਇਵੇਂ ਹੀ ਇਹ ਪ੍ਰਕਰਣ ਚੱਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ। ਫਿਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮੋਹਰੀ ਰਾਗੀ ਕਿੱਸੇ ਨੂੰ ਅਗਾਂਹ ਤੋਰਦਾ ਤੇ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਸੰਗੀਤ ਭਰੀਆਂ ਅਵਾਜ਼ਾਂ ਗੂੰਜਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ। ਸ਼ਾਮ ਸੁਰਖ ਹੋਈ ਜਾਂਦੀ ਅਤੇ ਕਈ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਤਬੀਅਤ ਵੀ ਨਾਲੋ ਨਾਲ ਸੁਰਖ ਹੁੰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ। ਨੇਰਾ ਹੋਣ ਤੱਕ ਇਹ ਗਵੱਈਏ ਗਾਉਂਦੇ ਰਹਿੰਦੇ। ਜੇ ਕਿੱਸਾ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਠੀਕ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਦੁਬਾਰਾ ਦੂਸਰੇ ਦਿਨ ਉੱਥੋਂ ਹੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਲੈਂਦੇ। ਪਰ ਕਈ ਵਾਰ ਕਈ ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਪਸੰਦੀ ਦੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ। ਫਿਰ ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਓਹੀ ਰਚਨਾਵਾਂ ਹੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਅਨੁਸਾਰ ਸੁਣਾਉਂਦੇ। ਇਸ ਮੌਕੇ ਹੋਰ ਗਰੁੱਪ ਵੀ ਰਾਗੀਆਂ ਦੇ ਆਏ ਹੁੰਦੇ ਸਨ। ਉਹ ਵੀ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਮੁਤਾਬਕ ਹਾਜਰੀ ਲਵਾਉਂਦੇ। ਆਮ ਕਰਕੇ ਇਹ ਇਕੱਠ ਪਿੰਡ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵਿਹੜੇ ਵਾਲਿਆਂ ਵੱਲ ਪਿੱਪਲ/ਬੋਹੜ ਦੇ ਦਰਖ਼ਤ ਹੇਠਾਂ ਲੱਗਿਆ ਹੁੰਦਾ। ਸੁਖਾਵੇਂ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਅਜੀਬ ਨਜ਼ਾਰਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਲੋਕ ਗਾਇਕੀ ਦੇ ਇਸ ਰੂਪ ਦਾ। ਕਈ ਵਾਰ ਕਈ ਲੋਕ ਸੋਮ ਰਸ ਪੀ ਕੇ ਮਦਹੋਸ਼ ਜਿਹੇ ਹੋਏ ਹੋਏ ਆਪਣੀਆਂ ਨਿਗੂਣੀਆਂ ਕਿੜਾਂ ਕੱਢਣ ਲਈ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਮੌਕੇ ਲੜ ਵੀ ਪੈਂਦੇ (ਉਦਾਂ ਅਸੀਂ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਲੜਦੇ ਕਦੋਂ ਨਹੀਂ? ਆਖਰ ਪੰਜਾਬੀ ਹਾਂ!) ਫਿਰ ਲੋਕ ਗਾਇਕੀ ਦੀ ਮਹਿਫਲ ਦਾ ਮਜ਼ਾ ਕਿਰਕਿਰਾ ਵੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਪਰ ਇਹ ਕਦੀ ਕਦਾਈਂ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਲੋਕ ਗਾਇਕੀ ਦਾ ਅਨੰਦ ਲੋਕ ਬਹੁਤ ਲੈਂਦੇ ਸੀ। ਬੜਾ ਅਲੌਕਿਕ ਨਜ਼ਾਰਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਓਸ ਵੇਲੇ। ਅਜੇ ਵੀ ਮੇਰੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਦੇ ਕਾਗਜ ਤੇ ਓਸ ਸਮੇਂ ਦੀ ਇਹ ਤਸਵੀਰ ਚੰਗੀ ਤਰਾਂ ਉਘੜੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਸ਼ਾਇਦ ਹੁਣ ਪਾਠਕਾਂ ਦੇ ਵੀ ਉਘੜ ਆਈ ਹੋਣੀ ਏ! ਜਿਹਨਾਂ ਨੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਲੋਕ ਗਾਇਕੀ ਦਾ ਅਨੰਦ ਮਾਣਿਆ ਹੋਣਾ ਹੈ।</span><br /><span style="font-size:100%;"></span><br /><span style="font-size:100%;">ਆਪਣੀ ਜਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਮੇਰਾ ਅੱਖੀਂ ਵੇਖਿਆ ਇਸ ਲੋਕ ਗਾਇਕੀ ਦਾ ਇਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਸੀ। ਪਰ ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਪਿੰਡ ਇਹ ਸਭ ਕਿਵੇਂ ਚੱਲਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਤਾਇਆ ਜੀ ਨੂੰ ਹਰ ਸਾਲ ਪੁੱਛ ਕੇ ਪਤਾ ਕਰਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਇਸ ਲੋਕ ਗਾਇਕੀ ਨੂੰ ਮੈਂ ਅਜੇ ਵੀ ਬੜੀ ਸ਼ਿੱਦਤ ਨਾਲ ਲੋਚਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਸੁਣਿਆ/ਵੇਖਿਆ ਜਾਵੇ। ਖੈਰ, ਇਹ ਰੂਹ ਨੂੰ ਖੇੜਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਲੋਕ ਗਾਇਕੀ ਹੈ। ਪਰ ਹੁਣ ਇਹ ਅਲੋਪ ਹੁੰਦੀ ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਹੀ ਹੈ। ਆਸ ਹੈ ਇਸ ਲੋਕ ਗਾਇਕੀ ਨੂੰ ਸੁਣਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਗਾਉਣ ਵਾਲੇ ਇੰਝ ਹੀ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਜਿਉਂਦੀ ਰੱਖ ਸਕਣ। </span></div><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/454193027440620851-8406781440263381397?l=punjabi-article.blogspot.com' alt='' /></div>Kamal Kang Kanghttps://profiles.google.com/109817178092472580542noreply@blogger.com3